CSGT Lào Cai chủ động kế hoạch tuần tra, ngăn ngừa tai nạn từ xe điện độ chế

Tốc độ... chết người

Ghi nhận của PV Báo Xây dựng vào 10h30 ngày 23/3, Tổ công tác của Đội CSGT đường bộ số 5, Phòng CSGT Công an tỉnh Lào Cai do thiếu tá Nguyễn Thành Nam, Đội phó làm Tổ trưởng phối hợp Công an xã Bảo Ái bất ngờ kiểm tra bãi trông giữ xe tại Trường Tiểu học và THCS Tân Nguyên. Ít phút sau, hàng loạt phương tiện được phát hiện đã được biến hình sau khi độ chế.

Tổ công tác cùng nhà trường phát hiện 6 chiếc xe điện có dấu hiệu độ chế được các em học sinh gửi ở cổng trường.

Học sinh Sạch G.H (lớp 6A) đã trang bị cho xe của mình thêm 1 bình ắc quy; em L.V.Ch (lớp 8C) gắn tới 2 bình; còn em T.G.B (lớp 9) can thiệp IC để tăng tốc.

Những phương tiện này dây điện chằng chịt, bình ắc quy nối thêm, hệ thống điều khiển bị thay đổi. Những chiếc xe vốn chỉ thiết kế cho tốc độ an toàn bỗng trở thành phương tiện tiềm ẩn rủi ro.

Tại đây, em T.G.B thừa nhận đã mua linh kiện tại một quán sửa xe để tự độ. Theo cô giáo Phạm Thị Thu Hường, đây là lần thứ hai học sinh này vi phạm.

"Nhà trường rất lo lắng bởi nếu không ngăn chặn kịp thời tình trạng này, hậu quả rất khó lường, gây nguy hiểm không chỉ với người điều khiển mà cả những người tham gia giao thông khác", cô Hường nói.

Trên thực tế, những chiếc xe điện độ chế không chỉ dừng lại ở mức vi phạm hành chính. Chúng đã và đang trở thành nguyên nhân trực tiếp dẫn tới những vụ tai nạn thương tâm.

Đơn cử, lúc 11h54 ngày 13/3, tại thôn Ngòi Viễn, xã Xuân Ái (Lào Cai), em Trần Văn H (SN 2009) điều khiển xe máy điện BKS 21MĐ4-064.xx bất ngờ lao thẳng vào cửa nhà dân. Sau va chạm mạnh, em H tử vong tại chỗ.

Nguyên nhân ban đầu được xác định do người điều khiển không làm chủ tốc độ, mất lái, nhưng ẩn sau đó lại là nguyên nhân kỹ thuật khi phương tiện đã bị can thiệp, nâng tốc ngoài khả năng kiểm soát của một học sinh chưa đủ kỹ năng.

Khoảng 21h30 ngày 13/3 trên đường Trần Phú, phường Yên Bái, lực lượng CSGT đường bộ số 3 phát hiện chiếc xe điện có dấu hiệu độ chế nghiêm trọng. Theo lời em N.V.T, ở xã Yên Bình - chủ phương tiện thì chiếc xe này từng đạt tốc độ lên tới 130km/h.

Thông tin này cũng khiến lực lượng làm nhiệm vụ giật mình, bởi tốc độ này tương đương xe máy phân khối lớn, trong khi phương tiện nền tảng chỉ là xe điện học sinh.

Quan sát thực tế cho thấy chiếc xe đã bị thay đổi hoàn toàn kết cấu, khung xe, nguồn điện, hệ thống điều khiển đến các chi tiết kỹ thuật.

Đại úy Trần Ngọc Tuân, cán bộ Đội CSGT đường bộ số 3 cho biết: Tổ công tác đã hóa trang, tuần tra thường phục kết hợp với kiểm soát công khai tại các tuyến, qua đó phát hiện, dừng xe, kiểm tra đối tượng điều khiển phương tiện bất thường về tốc độ và xác định phương tiện đã bị thay đổi kết cấu, độ chế nhiều bộ phận để tăng vận tốc.

Đây là trường hợp đầu tiên ghi nhận phương tiện xe điện độ chế đạt tốc độ đặc biệt cao như vậy trên địa bàn. Trước đó, lực lượng chức năng cũng đã phát hiện 9 trường hợp độ IC, thay đổi kết cấu có thể đạt tốc độ từ 60km/h trở lên.

Đại úy Tuân cho biết, việc sử dụng xe độ chế tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất lớn, đặc biệt khi người điều khiển chủ yếu là thanh thiếu niên, chưa có đầy đủ kỹ năng và nhận thức về an toàn giao thông.

Xử lý quyết liệt, ngăn hiểm họa

Theo thiếu tá Nguyễn Thành Nam, Phó đội trưởng Đội CSGT đường bộ số 5, từ ngày 1/1/2026 đến nay, đơn vị đã xử lý 676 trường hợp học sinh vi phạm trật tự an toàn giao thông; lập biên bản 33 trường hợp giao xe cho người không đủ điều kiện, tạm giữ 289 phương tiện.

"Con số này cho thấy vi phạm không còn là hiện tượng đơn lẻ mà đã trở thành vấn đề đáng lo ngại ", thiếu tá Nam nhấn mạnh.

Đáng nói, qua kiểm tra cho thấy, nhiều trường hợp học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện, chưa được trang bị kỹ năng lái xe an toàn nhưng lại sử dụng xe đã bị nâng công suất, tăng tốc độ. Khi xảy ra sự cố, hậu quả thường rất nặng nề.

Từ thực tế kiểm tra, không khó để nhận ra sự buông lỏng từ gia đình và khoảng trống trong quản lý giữa gia đình và nhà trường đối với con em mình.

Phụ huynh em L.V.Ch khi được hỏi về nguồn gốc của xe con mình sử dụng đã cho biết không nắm được việc con tự ý độ xe, cũng không rõ tiền ở đâu để mua thêm ắc quy. Thậm chí phụ huynh này còn rất thẳng thắn: Nếu không bị phát hiện, gia đình cũng không biết để ngăn chặn.

Trong khi đó, nhà trường dù đã có quy định nhưng việc kiểm tra từng phương tiện mỗi ngày là không đơn giản. Nhiều em mang xe đã độ đến trường mà giáo viên khó phát hiện nếu không có sự phối hợp từ lực lượng chức năng.

Thầy Lương Ngọc Hải, Phó hiệu trưởng Trường Tiểu học và THCS Tân Nguyên cho biết, nhà trường sẽ siết chặt kiểm tra bãi xe, yêu cầu học sinh ký cam kết, đồng thời tăng cường tuyên truyền.

"Nhưng nếu gia đình không đồng hành, rất khó kiểm soát triệt để", thầy Hải thẳng thắn.

Trước thực trạng trên, lực lượng CSGT xác định phải xử lý nghiêm các hành vi độ chế phương tiện. Không chỉ dừng ở nhắc nhở, nhiều trường hợp sẽ bị yêu cầu tháo dỡ, thậm chí tạm giữ xe.

Các chuyên gia an toàn giao thông nhận định, xe điện độ chế nguy hiểm ở chỗ tạo ra "tốc độ ảo" tức là phương tiện có thể đạt tốc độ cao nhưng hệ thống phanh, khung xe, lốp… không được thiết kế để chịu tải tương ứng.

Chỉ cần một tình huống bất ngờ, tai nạn là điều khó tránh. Vụ việc em Trần Văn H tử vong là lời cảnh tỉnh đau xót. Khi tốc độ vượt quá khả năng kiểm soát, mọi sai lầm đều phải trả giá đắt.

Đối diện lao lý

Trước thực trạng học sinh, thanh thiếu niên sử dụng xe điện độ chế ngày càng phổ biến, nhiều chuyên gia và người trong lĩnh vực kỹ thuật đã lên tiếng cảnh báo về nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng.

Anh Nguyễn Trường Sơn, phụ trách dịch vụ cửa hàng xe máy của Công ty TNHH Hoà Bình tại Yên Bái (cũ) cho biết: Việc sửa chữa xe, việc độ xe điện hiện nay khá dễ dàng, chỉ cần thay IC với chi phí khoảng 700.000 đồng là có thể xóa bỏ giới hạn tốc độ. Sau khi độ, nhiều xe có thể đạt vận tốc lên tới 100 - 130km/h, vượt xa thiết kế ban đầu.

"Bản thân khung xe điện chỉ chịu được tốc độ thấp, khi chạy nhanh sẽ không đảm bảo an toàn. Đặc biệt, nếu xảy ra tình huống kẹt ga, người điều khiển gần như không thể kiểm soát, rất dễ dẫn đến tai nạn nghiêm trọng", anh Sơn cho biết.

Trước tình trạng này, các cơ quan chức năng khuyến cáo phụ huynh cần tăng cường quản lý, nhắc nhở con em, đồng thời siết chặt kiểm tra, xử lý các cơ sở độ xe trái phép nhằm đảm bảo an toàn giao thông.

Luật gia Phan Văn Tiến, Phó chủ tịch Thường trực Hội Luật gia tỉnh Lào Cai cho biết: Việc tự ý "độ chế" xe điện như lắp thêm ắc quy, thay đổi IC hay can thiệp kết cấu kỹ thuật là hành vi vi phạm quy định về an toàn giao thông.

Trường hợp chưa gây hậu quả, người điều khiển có thể bị xử phạt hành chính, buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của phương tiện hoặc bị tạm giữ xe. Với học sinh chưa đủ tuổi, ngoài xử lý người điều khiển, cơ quan chức năng còn xử phạt người giao xe thường là phụ huynh.

Đáng chú ý, nếu xe độ chế gây tai nạn, đặc biệt là tai nạn nghiêm trọng, người điều khiển có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định khi tham gia giao thông đường bộ.

"Việc tự ý thay đổi kết cấu xe có thể bị xem là tình tiết tăng nặng vì làm gia tăng nguy cơ mất an toàn", Luật gia Tiến nhấn mạnh.

Trong trường hợp người gây tai nạn là học sinh chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự, các biện pháp xử lý theo quy định đối với người chưa thành niên sẽ được áp dụng. Tuy nhiên, trách nhiệm dân sự vẫn đặt ra, gia đình phải bồi thường thiệt hại cho nạn nhân, bao gồm chi phí điều trị, tổn thất tinh thần hoặc cấp dưỡng nếu có tử vong.

Ngoài ra, chủ phương tiện hoặc người giao xe cũng có thể bị xem xét trách nhiệm nếu biết rõ xe đã bị độ chế hoặc người sử dụng không đủ điều kiện nhưng vẫn cho sử dụng.

Với các trường hợp học sinh sử dụng xe điện độ chế gây tai nạn, ngoài trách nhiệm của người điều khiển, cần đặc biệt xem xét trách nhiệm của người giao xe theo Điều 264 Bộ luật Hình sự 2015.

Cụ thể, Điều 264 quy định: người nào giao phương tiện cho người không đủ điều kiện điều khiển (chưa đủ tuổi, không có kỹ năng, hoặc phương tiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật) mà gây hậu quả nghiêm trọng, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trong thực tế, nhiều phụ huynh biết hoặc buông lỏng quản lý, để con em sử dụng xe điện đã bị độ chế, nâng tốc độ. Khi xảy ra tai nạn, đặc biệt là tai nạn chết người, cơ quan điều tra sẽ xem xét yếu tố "biết mà vẫn giao" hoặc "thiếu trách nhiệm trong quản lý" để xác định trách nhiệm hình sự.

Mức xử lý theo điều luật này có thể từ phạt tiền, cải tạo không giam giữ đến phạt tù, tùy theo mức độ hậu quả. Nếu hậu quả đặc biệt nghiêm trọng, khung hình phạt có thể lên tới nhiều năm tù. Ngoài trách nhiệm hình sự, người giao xe và gia đình còn phải bồi thường dân sự toàn bộ thiệt hại cho nạn nhân. Đây là gánh nặng không nhỏ, nhất là trong các vụ tai nạn nghiêm trọng.