Cuộc tổng tuyển cử lịch sử mở không gian để người dân tham gia kiến tạo quyền lực Nhà nước

Cách đây 80 năm, ngày 6/1/1946, toàn thể nhân dân Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết tâm tổ chức cuộc bầu cử phổ thông đầu tiên để bầu ra cơ quan quyền lực cao nhất của Nhà nước: Quốc hội Việt Nam khóa I.

Cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đã mở ra một kỷ nguyên mới trong lịch sử dân tộc - kỷ nguyên nhân dân làm chủ, Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Từ dấu mốc lịch sử ấy, Hiến pháp Việt Nam được hình thành và hoàn thiện qua các thời kỳ, trở thành nền tảng chính trị - pháp lý vững chắc, phản ánh con đường nhân dân ta đã chọn.

Cột mốc thiêng liêng

Nhìn lại 80 năm kể từ cuộc Tổng tuyển cử lịch sử, PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa - Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, 80 năm trước, ngày 6/1/1946 đi vào lịch sử dân tộc như một cột mốc thiêng liêng, khi lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Việt Nam từ mọi miền Tổ quốc được trực tiếp cầm lá phiếu bầu ra những đại biểu đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình vào Quốc hội.

Từ lá phiếu ấy, Quốc hội Việt Nam ra đời, không chỉ là cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, mà còn là biểu tượng của dân chủ, niềm tin xã hội và văn hóa chính trị mới.

"Việc tổ chức Tổng tuyển cử trong bối cảnh đất nước vừa giành độc lập, đứng trước muôn vàn khó khăn, đã thể hiện một sự lựa chọn mang tính căn cốt: Nhà nước Việt Nam mới phải được xây dựng trên nền tảng dân chủ, niềm tin của nhân dân và vì nhân dân", ông Sơn nhận định.

Lá phiếu năm 1946 đã mở ra không gian chính trị mới, nơi người dân không chỉ là đối tượng quản lý, mà trở thành chủ thể tham gia việc kiến tạo quyền lực Nhà nước.

Nhìn nhận từ góc nhìn văn hóa - chính trị, ông Sơn cho rằng, đó là bước chuyển nền tảng từ mô hình quyền lực gắn với mệnh lệnh, đặc quyền sang mô hình quyền lực gắn với pháp luật, trách nhiệm và minh bạch. Chính từ nền tảng đó, văn hóa nghị trường và văn hóa pháp quyền dần được hình thành và hoàn thiện, trở thành những trụ cột quan trọng của đời sống chính trị nước ta.

Trong suốt hành trình 80 năm, Quốc hội Việt Nam đồng hành cùng dân tộc qua những bước ngoặt lớn: Kháng chiến, thống nhất đất nước, đổi mới và hội nhập quốc tế sâu rộng. Ngày nay, Quốc hội là trung tâm của cải cách thể chế, nơi thảo luận, cân nhắc và quyết định những vấn đề hệ trọng nhất của quốc gia.

"Là đại biểu Quốc hội, tôi luôn cảm nhận sâu sắc rằng, đằng sau mỗi lá phiếu, mỗi quyết định, mỗi đạo luật là niềm tin và kỳ vọng của hàng triệu cử tri trên khắp mọi miền đất nước. Niềm tin đó vừa là vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn lao", vị đại biểu đoàn Hà Nội chia sẻ và cho biết thêm, trách nhiệm ấy đòi hỏi mỗi đại biểu Quốc hội phải không ngừng rèn luyện bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, năng lực chuyên môn và tinh thần phụng sự nhân dân.

Trong kỷ nguyên mới, khi Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, bên cạnh yêu cầu phát triển kinh tế nhanh và bền vững, thì phát triển văn hóa, xây dựng con người, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền và phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa chính là những trụ cột không thể thiếu.

Do đó, đại biểu Bùi Hoài Sơn cho rằng, Quốc hội không chỉ là một thiết chế quyền lực, mà còn là một chủ thể văn hóa.

Văn hóa nghị trường không chỉ thể hiện qua cách thảo luận, tranh luận hay biểu quyết trong hội trường, mà còn qua thái độ cầu thị, minh bạch, lắng nghe ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, văn nghệ sĩ, doanh nhân, công nhân, nông dân, thanh niên, người già, người yếu thế…

Một nền văn hóa nghị trường hiện đại đòi hỏi năng lực đối thoại, tranh luận dựa trên bằng chứng, tôn trọng sự khác biệt quan điểm và hướng tới đồng thuận xã hội trên cơ sở lợi ích chung của quốc gia.

Chính vì vậy, việc nâng cao chất lượng đại biểu, tăng cường tính chuyên nghiệp trong hoạt động nghị trường, phát huy vai trò của các ủy ban chuyên môn, mở rộng tham vấn xã hội và khoa học là điều kiện cần thiết để Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đáp ứng yêu cầu phát triển mới.

Tiếp tục chủ động đi đầu trong hoàn thiện thể chế

Nhìn lại chặng đường vẻ vang, ông Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội khẳng định, cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 chính là mốc son khai sinh nền dân chủ nghị viện.

Từ đó, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Quốc hội Việt Nam không ngừng lớn mạnh, phát huy vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất, thực hiện hiệu quả chức năng lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề trọng đại của đất nước.

Ông Trần Văn Khải khẳng định, suốt 80 năm qua, Quốc hội kế thừa truyền thống vẻ vang và không ngừng tự đổi mới, xứng đáng là hiện thân của khối đại đoàn kết toàn dân tộc và biểu tượng cao đẹp của nền dân chủ Việt Nam. Quốc hội luôn phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của toàn dân.

Đáng lưu ý, Quốc hội Khóa XV diễn ra trong bối cảnh đặc biệt với nhiều thách thức chưa từng có, đòi hỏi Quốc hội phải linh hoạt, chủ động hơn bao giờ hết. Quốc hội Khóa XV cũng có những đổi mới mạnh mẽ, thể hiện rõ tinh thần năng động, sáng tạo, vì nhân dân.

Những bước tiến toàn diện của Quốc hội Khóa XV đã củng cố niềm tin của nhân dân, khẳng định hình ảnh một Quốc hội năng động, sáng tạo, hành động vì nhân dân.

Trên nền tảng 80 năm vẻ vang, đại biểu Khải kỳ vọng Quốc hội Việt Nam tiếp tục đổi mới mạnh mẽ với phương châm "đổi mới - bản lĩnh - chuyên nghiệp - vì dân". Điều đó đòi hỏi Quốc hội không ngừng sáng tạo để bắt kịp xu thế thời đại, quyết đoán trong những quyết định lớn, nâng cao tính chuyên nghiệp và luôn đặt nhân dân vào vị trí trung tâm của mọi chính sách.

Quốc hội tiếp tục chủ động đi đầu trong hoàn thiện thể chế nhằm kiến tạo động lực phát triển mới cho đất nước, nhất là trước yêu cầu của chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa vững mạnh.

Trong khi đó, bà Nguyễn Minh Tâm, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Quảng Trị bồi hồi về 80 năm trôi qua kể từ ngày lá phiếu đầu tiên được bỏ vào thùng phiếu trong niềm hân hoan của một dân tộc vừa giành quyền làm chủ.

"Tôi tin tưởng, ngọn lửa dân chủ, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến từ ngày Tổng tuyển cử đầu tiên ấy tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa bởi các đại biểu Quốc hội khóa tới", bà Tâm nói.

Hướng tới nhiệm kỳ Khóa XVI, với niềm tin và kỳ vọng của cử tri cả nước, đại biểu đoàn Quảng Trị mong muốn Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa về tư duy và phương thức hoạt động.

Đó là một Quốc hội hành động, gần dân, lắng nghe nhiều hơn và quyết liệt hơn trong việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, chính sách, một Quốc hội không chỉ phản ứng kịp thời trước những vấn đề phát sinh, mà còn chủ động dự báo, kiến tạo khuôn khổ pháp lý cho tương lai phát triển dài hạn của đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng.