Tiếp tục kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, chiều 10/8, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.
Đại biểu Trần Việt Anh (đoàn TP Hà Nội). Ảnh: Media Quốc hội.
Tham gia thảo luận, đại biểu Trần Việt Anh (đoàn TP Hà Nội) đánh giá cao hồ sơ trình, báo cáo thẩm tra dự án Luật Kiến trúc (sửa đổi) và cho rằng các tài liệu đã tiếp thu nhiều nội dung của các hội nghề nghiệp và cộng đồng kiến trúc sư Việt Nam. Các kiến nghị của địa phương có đặc trưng kiến trúc, cảnh quan tiêu biểu cũng đã được quan tâm tại báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường.
Theo đại biểu, dự thảo Luật đã cập nhật nội dung liên quan đến Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, như đơn giản hóa thủ tục hành chính trong cấp chứng chỉ hành nghề.
Để góp phần hoàn thiện dự thảo Luật, đại biểu đề nghị tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết 20 của Trung ương về xây dựng, phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh. Đây là sự thay đổi căn bản, đòi hỏi điều chỉnh đồng bộ trong công tác quy hoạch, kiến trúc, xây dựng, quản lý đô thị, nông thôn ven biển.
Đáng lưu ý, trong xu thế 21/34 tỉnh, thành phố có biển đều có nhu cầu vươn ra biển, khi lập, điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc đô thị và nông thôn cần xây dựng một chương riêng hoặc một bộ tiêu chí riêng cho vùng biển, ven biển và hải đảo.
Theo đó, cần xây dựng khung pháp lý đối với không gian kiến trúc ven biển và hải đảo; quy định rõ hành lang bảo vệ bờ biển, khoảng lùi, chiều cao, mật độ xây dựng; bảo đảm tầm nhìn, quyền tiếp cận biển của cộng đồng và bảo vệ hệ sinh thái tự nhiên, tránh tư duy phô diễn bê tông sát mép nước.
Về tiêu chuẩn thiết kế thích ứng với biến đổi khí hậu, đại biểu đề nghị yêu cầu công trình ven biển, hải đảo có khả năng chống chịu bão, nước biển dâng, xâm nhập mặn; khuyến khích sử dụng vật liệu chống ăn mòn, công nghệ xanh, năng lượng tái tạo và tái sử dụng nước.
Việc bảo tồn bản sắc kiến trúc vùng biển cần gắn với phát triển đô thị biển xanh, thông minh, hiện đại, giữ gìn các giá trị văn hóa, kiến trúc truyền thống của cộng đồng ven biển. Các công trình kiến trúc trên đảo, quần đảo và vùng biển chiến lược phải tích hợp công năng lưỡng dụng, vừa phục vụ phát triển kinh tế, dân sinh, vừa đáp ứng nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và tìm kiếm cứu nạn trên biển.
"Chúng ta kỳ vọng Luật Kiến trúc trong kỷ nguyên mới sẽ là hành lang pháp lý để tạo ra những kiệt tác cho tương lai", đại biểu Trần Việt Anh nói.
Đại biểu Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội.
Cũng tại phiên thảo luận, đại biểu Trần Văn Tuấn (Bắc Ninh) đề nghị giữ quy định về trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.
Theo đại biểu, Điều 4 Luật Kiến trúc hiện hành đã xác định nguyên tắc: "Bảo tồn và phát huy các giá trị kiến trúc truyền thống, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa kiến trúc thế giới, xây dựng nền kiến trúc Việt Nam tiên tiến, hiện đại, đậm đà bản sắc văn hóa dân tộc".
Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn khi khoản 1 Điều 1 dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung, thay thế Điều 5 về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc đã loại bỏ khoản 3 Luật Kiến trúc hiện hành, quy định: "Cơ quan, tổ chức, cá nhân có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy giá trị bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc".
Đại biểu Trần Văn Tuấn cho rằng, đây là quy định cần thiết và không nên bỏ, bởi kiến trúc không chỉ là một công trình đẹp mà còn là diện mạo vật chất của đô thị, ký ức của cộng đồng và trong nhiều trường hợp là một phần bản sắc quốc gia.
Thực tế tại một số khu đô thị mới, khu dân cư mới đang xuất hiện tình trạng kiến trúc sao chép, pha tạp, thiếu bản sắc. Có những khu đô thị rất hiện đại nhưng khó nhận ra đang ở Hà Nội, Huế, Đà Nẵng hay địa phương khác.
Quốc hội tập trung thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc. Ảnh Media Quốc hội.
Đại biểu Trần Văn Tuấn nhấn mạnh, bảo vệ bản sắc không có nghĩa là quay trở lại kiến trúc cổ hay sao chép kiến trúc truyền thống. Việt Nam cần một nền kiến trúc hiện đại, sáng tạo, ứng dụng công nghệ mới, sử dụng vật liệu mới, nhưng phải kế thừa và chuyển hóa các giá trị truyền thống thành ngôn ngữ kiến trúc của thời đại.
"Nói cách khác, chúng ta không nên lựa chọn giữa hiện đại và bản sắc, mục tiêu phải là hiện đại nhưng có bản sắc", đại biểu Trần Văn Tuấn nêu quan điểm, đồng thời đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định cụ thể để trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trở thành yêu cầu thực chất trong quy hoạch, thiết kế, xây dựng và quản lý kiến trúc.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Khánh Vũ (đoàn Quảng Trị) ghi nhận việc dự thảo Luật đã bổ sung trách nhiệm hỗ trợ nguồn lực từ cấp tỉnh cho cấp xã. Theo đại biểu, đây là yêu cầu cần thiết để bảo đảm nguyên tắc phân cấp phải đi đôi với phân quyền, phân quyền phải gắn với phân bổ nguồn lực và cơ chế kiểm soát chặt chẽ.
Tuy nhiên, dự thảo Luật vẫn không bắt buộc thẩm định trước khi cấp xã ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Đại biểu cho rằng, thực tiễn nhiều địa phương cấp xã đang thiếu cán bộ chuyên môn, trong khi đó, quy chế quản lý kiến trúc có tính chất pháp lý tương đương đồ án quy hoạch, nên việc giao thẩm quyền cho cấp xã cần có cơ chế hỗ trợ và kiểm soát phù hợp.
Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 4 Điều 14 quy định giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế, trình tự để cơ quan chuyên môn cấp tỉnh có ý kiến bằng văn bản trước khi cấp xã ban hành quy chế quản lý kiến trúc. Đồng thời, giao Chính phủ quy định trách nhiệm và thời hạn ban hành khung quy chế mẫu tại nghị định.
Cùng quan điểm, đại biểu Đào Chí Nghĩa (đoàn Cần Thơ) cho rằng, cần quy định chặt chẽ hơn điều kiện để thực hiện phân cấp, ủy quyền cho cấp xã.
Theo đại biểu, phân cấp chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng nguồn lực và trách nhiệm. Vì vậy, cần xác định rõ chỉ thực hiện phân cấp, ủy quyền cho cấp xã khi địa phương đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tổ chức, nhân lực chuyên môn, dữ liệu, hạ tầng và nguồn lực tài chính, đồng thời phải có cơ chế kiểm tra, đánh giá định kỳ.
Theo đại biểu Lý Thị Lan (đoàn Tuyên Quang), cần làm rõ ba vấn đề, gồm điều kiện để phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã; phân định rõ giữa phân cấp và ủy quyền; đồng thời không chỉ căn cứ vào địa giới hành chính mà cần tính đến phạm vi tác động của quy chế quản lý kiến trúc.
Cùng với đó, việc phân cấp phải bảo đảm nguồn lực, dữ liệu và các điều kiện cần thiết để thực hiện. Cấp tỉnh thực hiện hướng dẫn, hỗ trợ, kiểm tra, không quyết định thay những nội dung đã phân cấp.
Cách tiếp cận này sẽ góp phần làm rõ trách nhiệm giữa các cấp, tránh chồng chéo thẩm quyền và bảo đảm việc phân cấp, ủy quyền trong quản lý kiến trúc thực sự đi vào thực chất.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận