Đại hội Phật giáo toàn quốc lần thứ X thông qua Hiến chương mới, bỏ cấp huyện

Chiều 7/11, tại Học viện Phật giáo Việt Nam ở TP.HCM, Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X tiến hành phiên bế mạc sau hai ngày làm việc nghiêm túc, dân chủ, đoàn kết và trách nhiệm.

Với phương châm "Kỷ cương - Đổi mới - Hiệu lực - Hiệu quả", đại hội đánh giá kết quả hoạt động Phật sự nhiệm kỳ IX (2022 - 2026), đồng thời thống nhất phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm cho nhiệm kỳ mới.

Kiện toàn nhân sự lãnh đạo Giáo hội nhiệm kỳ 2026 - 2031

Theo Nghị quyết Đại hội, các đại biểu nhất trí suy tôn thêm 23 vị tham gia Hội đồng Chứng minh, nâng tổng số thành viên nhiệm kỳ X lên 114 vị, trong đó Ban Thường trực có 38 vị. Đại lão Hòa thượng Thích Trí Quảng tiếp tục đảm nhiệm ngôi vị Pháp chủ Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Đại hội suy cử Hội đồng Trị sự khóa X gồm 235 ủy viên chính thức, 40 ủy viên dự khuyết, trong đó có 61 thành viên Ban Thường trực.

Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh, tiếp tục được suy cử giữ chức Chủ tịch Hội đồng Trị sự, kiêm Trưởng ban Tăng sự Trung ương.

Hai Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự là Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, kiêm Trưởng ban Hoằng pháp Trung ương, và Hòa thượng Thích Huệ Thông. Hội đồng Trị sự khóa X có 15 Phó Chủ tịch; Thượng tọa Thích Đức Thiện giữ chức Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký.

Phát biểu nhận nhiệm vụ, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn cho biết sẽ cùng tập thể Hội đồng Trị sự khóa X tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, hòa hợp, giữ gìn bản sắc Phật giáo Việt Nam, đổi mới phương thức quản lý, điều hành và nâng cao hiệu quả hoạt động Giáo hội.

Hiến chương mới bỏ cấp huyện, tinh gọn bộ máy

Một trong những nội dung quan trọng được thông qua tại phiên bế mạc là Hiến chương Giáo hội Phật giáo Việt Nam tu chỉnh lần thứ 8.

Theo Thượng tọa Thích Đức Thiện, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội đồng Trị sự, bản tu chỉnh kế thừa Hiến chương đầu tiên năm 1981 và các lần sửa đổi trước đây. Hiến chương lần này gồm lời nói đầu, 12 chương và 70 điều, giảm 2 chương và 17 điều so với bản tu chỉnh lần thứ 7.

Việc sửa đổi nhằm điều chỉnh cơ cấu tổ chức Giáo hội phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và Luật Tín ngưỡng, tôn giáo số 07/2026/QH16, được Quốc hội thông qua ngày 23/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Đáng chú ý, Hiến chương xác định hệ thống tổ chức Giáo hội gồm 3 cấp: Trung ương, tỉnh hoặc thành phố và cơ sở; bỏ cấp huyện trong hệ thống tổ chức. Ban Quản trị cơ sở tự viện là bộ phận ở cấp cơ sở.

Theo đó, Ban Trị sự cấp huyện đã dừng hoạt động từ ngày 1/7/2025, các chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn được chuyển lên Ban Trị sự cấp tỉnh.

Hiến chương cũng quy định Ban Trị sự tỉnh, thành phố có thể thành lập Ban Đại diện liên xã, phường, đặc khu để phối hợp công tác tại địa bàn. Ban Đại diện thuộc Ban Trị sự cấp tỉnh, thực hiện nhiệm vụ theo phân công hoặc ủy quyền bằng văn bản.

Một thay đổi đáng chú ý khác là bộ máy chuyên môn ở Trung ương được tinh gọn từ 12 ban và một viện xuống còn 7 ban và một viện. Các đơn vị trực thuộc Hội đồng Trị sự gồm Ban Tăng sự, Ban Giáo dục Phật giáo, Ban Hoằng pháp và Hướng dẫn Phật tử, Ban Văn hóa - Nghi lễ Phật giáo, Ban Kinh tế Tài chính và Từ thiện xã hội, Ban Phật giáo Quốc tế, Ban Pháp chế - Kiểm soát và Viện Nghiên cứu Phật học Việt Nam.

Hiến chương tu chỉnh lần thứ 8 cũng bổ sung quy định về hoạt động tôn giáo trên không gian mạng. Theo đó, Hội đồng Trị sự thống nhất quản lý, hướng dẫn và kiểm tra; các tổ chức trực thuộc, người đứng đầu chịu trách nhiệm về nội dung thông tin và nền tảng số chính thức thuộc phạm vi quản lý.

Việc phát ngôn nhân danh Giáo hội phải đúng thẩm quyền hoặc được ủy quyền; đồng thời không được sử dụng AI và công nghệ số vào mục đích trái pháp luật.

Tại phiên bế mạc, 100% đại biểu biểu quyết tán thành Hiến chương tu chỉnh lần thứ 8. Đại hội giao Ban Thường trực Hội đồng Trị sự nhiệm kỳ X thực hiện các thủ tục trình cơ quan có thẩm quyền phê chuẩn và ban hành.

Cùng với kiện toàn nhân sự và thông qua Hiến chương, đại hội thống nhất chương trình hoạt động Phật sự nhiệm kỳ X với 12 mục tiêu, giải pháp trọng tâm; thông qua danh sách tấn phong giáo phẩm gồm 37 Hòa thượng, 337 Thượng tọa, 53 Ni trưởng và 514 Ni sư.

Nghị quyết Đại hội kêu gọi Tăng Ni, cư sĩ, Phật tử trong và ngoài nước tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tinh tiến tu tập, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, hoạt động an sinh xã hội, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu và xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Phát biểu bế mạc, Trưởng lão Hòa thượng Thích Thiện Nhơn đề nghị các vị được suy cử nêu cao tinh thần trách nhiệm, giữ gìn giới hạnh, phát huy trí tuệ tập thể, đoàn kết, hòa hợp và tận tâm phụng sự đạo pháp, dân tộc.

Hòa thượng cũng kêu gọi các cấp Giáo hội, các ban, viện Trung ương, Ban Trị sự các tỉnh, thành phố cùng Tăng Ni, Phật tử chung sức triển khai nghị quyết bằng những chương trình hành động phù hợp với điều kiện từng địa phương và cơ sở tự viện.

Đại hội đại biểu Phật giáo toàn quốc lần thứ X bế mạc lúc 16h30 ngày 7/11, trong tinh thần đại hoan hỷ, đại đoàn kết, mở ra nhiệm kỳ mới với quyết tâm xây dựng Giáo hội Phật giáo Việt Nam ngày càng vững mạnh.