Đẩy mạnh phân cấp, rõ thẩm quyền trong chứng nhận xe cơ giới nhập khẩu

Theo quy định tại thông tư mới, hoạt động chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng và phụ tùng xe cơ giới nhập khẩu được đẩy mạnh phân cấp. Điểm đáng chú ý là trách nhiệm kiểm tra, thử nghiệm và chứng nhận được giao cụ thể cho các đơn vị, tổ chức có chức năng, thay vì tập trung tại Cục Đăng kiểm Việt Nam như trước.

Theo quy định mới, cơ sở thử nghiệm là tổ chức đánh giá sự phù hợp đáp ứng các điều kiện về kinh doanh dịch vụ thử nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa; được đăng ký, công nhận theo quy định và được Cục Đăng kiểm Việt Nam chỉ định để thực hiện thử nghiệm xe cơ giới, phụ tùng xe cơ giới nhập khẩu.

Trong khi đó, thẩm quyền cấp chứng nhận được giao cho đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Đăng kiểm Việt Nam được phân công thực hiện kiểm tra, chứng nhận đối với xe cơ giới, xe máy chuyên dùng và phụ tùng xe cơ giới trong sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu. Đây là điểm thay đổi quan trọng so với trước đây khi công việc này do Cục Đăng kiểm Việt Nam trực tiếp thực hiện.

Việc phân cấp không đồng nghĩa với giảm vai trò quản lý của Cục Đăng kiểm Việt Nam. Theo Thông tư 45/2026, Cục chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý và vận hành phần mềm trực tuyến phục vụ quản lý chứng nhận chất lượng, đồng thời chia sẻ dữ liệu với các cơ quan quản lý liên quan khi có yêu cầu.

Cục Đăng kiểm Việt Nam cũng trực tiếp thực hiện kiểm tra đột xuất các lô hàng nhập khẩu khi phát hiện hoặc có khiếu nại, tố cáo về chất lượng hàng hóa. Đồng thời, Cục có trách nhiệm công bố danh sách xe phải triệu hồi và nội dung triệu hồi trên trang thông tin điện tử của Cục.

Đặc biệt, Cục Đăng kiểm Việt Nam có trách nhiệm thực hiện công nhận, chỉ định và công khai danh sách các cơ sở thử nghiệm, cơ quan chứng nhận, đồng thời kiểm tra định kỳ, đột xuất đối với các đơn vị này.

Qua đó, cơ quan quản lý nhà nước chuyển mạnh từ việc trực tiếp thực hiện toàn bộ công đoạn sang thiết lập tiêu chuẩn, tổ chức chỉ định và tăng cường hậu kiểm, giám sát.

Ở cấp thực hiện, cơ quan chứng nhận được giao trách nhiệm phát hành, quản lý Chứng chỉ chất lượng và chịu trách nhiệm về kết quả chứng nhận.

Khi phát hiện hoặc nhận được khiếu nại, tố cáo liên quan đến chất lượng hàng hóa nhập khẩu, cơ quan chứng nhận phối hợp với Cục Đăng kiểm Việt Nam kiểm tra đột xuất lô hàng. Trường hợp phát hiện người nhập khẩu, kinh doanh xe vi phạm quy định, cơ quan chứng nhận phải thông báo cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý.

Cơ quan chứng nhận đồng thời có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ, tổng hợp kết quả chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với hàng hóa nhập khẩu để báo cáo cơ quan có thẩm quyền.

Như vậy, quy định mới tạo ra sự phân định tương đối rõ: Cơ sở thử nghiệm thực hiện thử nghiệm; cơ quan chứng nhận thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả chứng nhận; Cục Đăng kiểm Việt Nam thực hiện vai trò quản lý, chỉ định, kiểm tra và giám sát.

Cách phân định này được kỳ vọng vừa nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể, vừa tăng tính minh bạch trong quy trình chứng nhận chất lượng xe nhập khẩu, đồng thời tăng cường khả năng kiểm soát và xử lý các trường hợp vi phạm.