Đẩy nhanh GPMB dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Khen thưởng hộ dân đồng thuận

Chiều 6/11, ghi nhận PV Báo Xây dựng tại nhà văn hóa thôn Hợp Thành, xã Quy Mông, tỉnh Lào Cai, tổ chức chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho 22 hộ dân bị thu hồi đất thực hiện dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Theo phương án được phê duyệt, đợt 1 có 15 hộ được nhận hơn 7,794 tỷ đồng; đợt 2 có 7 hộ nhận hơn 2,781 tỷ đồng. Quá trình chi trả được thực hiện công khai, minh bạch, bảo đảm đúng đối tượng và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Phấn khởi khi nhận khoản tiền bồi thường, ông Hà Đình Nghĩa, thôn Hợp Thành cho biết, gia đình có khoảng 7.200m² đất bị ảnh hưởng, trong đó có 150m² đất ở, còn lại chủ yếu là đất rừng và các loại đất khác. Trước đây, cuộc sống gia đình chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, trồng rừng nên việc thu hồi diện tích đất lớn cũng đồng nghĩa với thay đổi kế hoạch làm ăn.

Tuy nhiên, sau khi được chính quyền địa phương tuyên truyền, giải thích về ý nghĩa dự án và các chính sách bồi thường, hỗ trợ, gia đình ông đồng thuận với chủ trương của Nhà nước.

"Nhận được tiền đền bù, tôi dự định chia một phần cho hai con gái, phần còn lại để các con có vốn làm ăn, phát triển kinh tế. Gia đình mong dự án sớm triển khai, hoàn thành, góp phần phát triển quê hương", ông Nghĩa chia sẻ.

Nhiều hộ dân khác đã chủ động tính toán phương án sử dụng tiền bồi thường để chuyển đổi sinh kế, đầu tư sản xuất, kinh doanh và chăm lo cho con cái. Với họ, khoản tiền nhận được không chỉ là giá trị bồi thường đất đai mà còn là nguồn lực để bắt đầu kế hoạch phát triển kinh tế mới.

Việc những hộ dân đầu tiên được nhận tiền cũng tạo thêm động lực để các gia đình còn lại phối hợp với chính quyền trong quá trình kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, hoàn thiện phương án bồi thường và bàn giao mặt bằng.

Xác định giải phóng mặt bằng là khâu then chốt quyết định tiến độ dự án, xã Quy Mông đã thành lập Ban Chỉ đạo, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, tập trung triển khai đồng bộ các nhiệm vụ ngay từ sớm.

Theo bà Nguyễn Thị Minh Lương, Phó Chủ tịch UBND xã Quy Mông, Chủ tịch Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án, địa phương xác định công tác tuyên truyền, vận động phải đi trước một bước, giúp người dân hiểu rõ ý nghĩa công trình cũng như quyền lợi, trách nhiệm khi Nhà nước thu hồi đất.

"Các khâu kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường phải bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan, đúng chế độ, chính sách và quy định pháp luật. Khi người dân hiểu rõ, được bảo đảm quyền lợi thì sẽ đồng thuận trong quá trình thực hiện", bà Lương cho biết.

Theo rà soát, tuyến đường sắt đi qua xã Quy Mông dài khoảng 10,492km, ảnh hưởng đến 5 thôn gồm Hợp Thành, Tân Thịnh, Tân Việt, Minh An và Minh Tiến. Tổng diện tích đất dự kiến thu hồi khoảng 74,8ha, liên quan đến 274 hộ gia đình, cá nhân, trong đó có 15 hộ bị thu hồi đất ở, nhà ở.

Đến ngày 4/11, địa phương đã phối hợp kiểm kê chi tiết 132 hộ với tổng diện tích 42,4ha; ban hành 181 thông báo thu hồi đất. Tại thôn Hợp Thành, phương án bồi thường đã được công khai đối với 23 hộ, trong đó 22 hộ đủ điều kiện được phê duyệt với tổng kinh phí khoảng 10,58 tỷ đồng.

Cùng với đó, chính sách khen thưởng hộ sớm đồng thuận, bàn giao mặt bằng cũng được triển khai theo quy định của tỉnh. Các hộ ký phương án và bàn giao mặt bằng sạch trong thời gian công khai 10 ngày được thưởng 3%, mức tối đa không quá 60 triệu đồng/hộ.

Hai khu tại thôn Tân Việt và Quyết Tiến có tổng diện tích thu hồi 5,53ha, ảnh hưởng đến 78 hộ và 3 tổ chức. Đến nay, các hộ có đất bị thu hồi tại hai khu đã nhận đủ tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng. Khu tái định cư Quyết Tiến cơ bản hoàn thành hạ tầng; khu Tân Việt đang hoàn thiện các hạng mục còn lại, dự kiến xong trong tháng 11/2026.

Theo bà Lương, khó khăn hiện nay là hồ sơ địa chính qua các thời kỳ có nhiều biến động, việc xác minh nguồn gốc đất một số hộ còn phức tạp, trong khi khối lượng công việc lớn, thời gian thực hiện gấp.

Địa phương đặt mục tiêu đến ngày 31/12 cơ bản hoàn thành phê duyệt phương án bồi thường diện tích đất nông nghiệp. Những khoản tiền đền bù đầu tiên được trao tận tay người dân đang tạo tín hiệu tích cực trong công tác giải phóng mặt bằng, góp phần củng cố niềm tin, sự đồng thuận để dự án đường sắt trọng điểm quốc gia sớm có mặt bằng triển khai.

Chạy đua tiến độ GPMB

Còn tại tổ dân phố số 6, 9, 11, phường Âu Lâu, không khí triển khai giải phóng mặt bằng dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng diễn ra khẩn trương. 

Các tổ công tác chuyên trách thường xuyên xuống địa bàn, phối hợp với người dân kiểm tra hiện trạng đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật kiến trúc để phục vụ công tác kiểm kê, lập phương án bồi thường, hỗ trợ.

Theo báo cáo của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phường Âu Lâu, dự án có tổng diện tích đất dự kiến thu hồi khoảng 128,8ha, ảnh hưởng đến khoảng 800 hộ dân. Trong đó, tuyến chính khoảng 75ha, liên quan trên 500 hộ; khu vực nhà ga khoảng 33,8ha, ảnh hưởng 218 hộ. Ngoài ra, dự án còn có các khu tái định cư và công trình phụ trợ.

Trước khối lượng công việc lớn, địa phương đã thành lập 2 tổ chuyên trách, 7 nhóm công tác để tổ chức kiểm kê, thực hiện giải phóng mặt bằng. Các nhóm được phân công phụ trách từng khu vực, phối hợp với cơ quan chuyên môn rà soát hồ sơ địa chính, xác minh nhân khẩu, nguồn gốc đất và tài sản trên đất.

Theo tiến độ cập nhật đến ngày 2/11, tại tuyến chính, lực lượng chức năng đã kiểm kê 140/500 hộ; khu vực nhà ga đã kiểm kê 186/216 hộ. Đây là những phần việc quan trọng nhằm từng bước hoàn thiện hồ sơ, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, bảo đảm tiến độ chung của dự án.

Ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Chánh Văn phòng Đảng ủy phường Âu Lâu, Tổ trưởng Tổ chuyên trách số 1 thực hiện giải phóng mặt bằng dự án đường sắt, cho biết: Khối lượng công việc tại địa bàn rất lớn, liên quan đến nhiều hộ dân, diện tích thu hồi rộng, hồ sơ đất đai cần rà soát, xác minh kỹ. Vì vậy, tổ chuyên trách bố trí cán bộ thường xuyên bám sát địa bàn, phối hợp với các tổ dân phố và người dân kiểm kê đất đai, nhà cửa, cây trồng, vật kiến trúc. 

Ông cho biết, những vấn đề phát sinh được ghi nhận, báo cáo cơ quan chuyên môn để xem xét, giải quyết.

Cùng với tuyến chính và khu ga, các khu tái định cư cũng được địa phương tập trung triển khai. Tại khu tái định cư Bình Trà, diện tích thu hồi 12,7ha, liên quan 35 hộ dân. Do có sự điều chỉnh diện tích, một số trường hợp phải kiểm kê lại. Địa phương tiếp tục xác minh nguồn gốc đất, nhân khẩu, xác định tỷ lệ mất đất nông nghiệp và hoàn thiện phương án bồi thường.

Trong khi đó, khu tái định cư Nước Mát diện tích 3,76ha, liên quan 22 hộ dân và tổ chức, đã hoàn thành giải phóng mặt bằng, đang hoàn thiện hạ tầng. Tại khu vực mở rộng nghĩa trang Bảo Lâm, 16 hộ dân đã được kiểm kê, lập phương án và tổ chức niêm yết công khai; đến ngày 2/11 có 13/16 hộ ký phương án.

Theo ông Cao Quý Duy, Phó Chủ tịch UBND phường Âu Lâu, Chủ tịch Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư dự án, địa phương xác định giải phóng mặt là nhiệm vụ trọng tâm, cần huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Phường phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng tổ chuyên trách, tăng cường cán bộ bám sát cơ sở, phối hợp với các cơ quan chuyên môn đẩy nhanh kiểm kê, xác minh nguồn gốc đất và lập phương án bồi thường. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh sẽ được rà soát, đối thoại, giải thích chính sách để người dân hiểu và đồng thuận.

Thực tế, quá trình giải phóng mặt bằng vẫn còn khó khăn do bản đồ thu hồi đất phải điều chỉnh, bổ sung nhiều lần; một số hộ phải kiểm kê lại, trong khi khối lượng công việc lớn và thời gian thực hiện gấp. Điều này đòi hỏi địa phương phải tăng cường phối hợp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc, tránh ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Phường Âu Lâu đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng  mặt bằng khu tái định cư Bình Trà trong tháng 11/2026, khu mở rộng nghĩa trang Bảo Lâm trước ngày 15/11/2026, đồng thời tiếp tục đẩy nhanh công tác kiểm kê tại tuyến chính và khu ga.