ĐBQH đề xuất nhiều giải pháp ngăn thông đồng, thao túng kết quả đấu giá tài sản

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, chiều 3/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Góp ý dự thảo Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) đề nghị chuyển từ quy định cấm hành vi thông đồng, dìm giá sang quy định rõ trách nhiệm chủ động phát hiện, ngăn chặn vi phạm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá.

Theo đại biểu, Điều 10 của dự thảo Luật đã nghiêm cấm hành vi thông đồng, móc nối để dìm giá, nâng giá, làm sai lệch kết quả đấu giá. Điểm d khoản 1 Điều 15 cũng quy định đấu giá viên có quyền dừng phiên đấu giá khi phát hiện một số hành vi vi phạm. Tuy nhiên, cần làm rõ hơn trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá khi phát hiện dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ xử lý khi vi phạm đã được xác định.

Đại biểu đề nghị bổ sung vào khoản 2 Điều 15 nghĩa vụ của đấu giá viên trong việc kịp thời lập biên bản, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và báo cáo tổ chức hành nghề đấu giá để xử lý theo thẩm quyền hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý. Đồng thời, bổ sung vào khoản 2 Điều 20 trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá trong việc tiếp nhận, xử lý thông tin do đấu giá viên báo cáo và chủ động phối hợp với cơ quan có thẩm quyền xác minh dấu hiệu vi phạm.

Về cơ chế ghi nhận chứng cứ, đại biểu Nguyễn Văn Huy cho rằng, các thỏa thuận thông đồng thường diễn ra trước phiên đấu giá hoặc ngoài phạm vi quan sát trực tiếp của đấu giá viên. Nếu chỉ căn cứ vào diễn biến trả giá tại phiên đấu giá có thể bỏ lọt vi phạm.

Chẳng hạn, nhiều người cùng đăng ký tham gia nhưng một số người rút lui hoặc không cạnh tranh theo cách thức có dấu hiệu bất thường, tạo điều kiện cho một người trúng đấu giá. Riêng hiện tượng trả giá thấp hoặc không tiếp tục trả giá chưa đủ để kết luận có hành vi thông đồng, nhưng nếu xuất hiện cùng những dấu hiệu khác thì cần được ghi nhận, kiểm tra, xác minh khách quan.

Đại biểu đề nghị bổ sung một khoản vào Điều 28 hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung xử lý dấu hiệu bất thường trong quy chế cuộc đấu giá. Quy chế cần quy định việc ghi nhận diễn biến trả giá, lập biên bản khi phát hiện dấu hiệu thông đồng, móc nối, dìm giá, nâng giá; lưu giữ, bảo toàn thông tin, tài liệu liên quan và trình tự báo cáo, chuyển thông tin cho cơ quan có thẩm quyền.

Đối với đấu giá trực tuyến, cần lưu trữ dữ liệu về thời điểm, mức giá, quá trình trả giá và các thông tin kỹ thuật liên quan để phục vụ kiểm tra khi có dấu hiệu bất thường. Việc nhận diện dấu hiệu phải dựa trên tiêu chí khách quan, không mặc nhiên coi người trả giá thấp, rút lui hoặc không tiếp tục trả giá là có hành vi vi phạm.

Để ngăn ngừa vi phạm tái diễn, đại biểu Nguyễn Văn Huy cũng đề nghị bổ sung vào Điều 58 quy định trách nhiệm phối hợp, trao đổi thông tin xử lý vi phạm giữa các cơ quan có thẩm quyền với Bộ Tư pháp. Các quyết định xử lý đã có hiệu lực pháp luật liên quan đến hành vi thông đồng, móc nối, dìm giá cần được cập nhật, chia sẻ trên Cổng đấu giá tài sản quốc gia theo quy định; đồng thời quy định cụ thể trách nhiệm cung cấp thông tin, cập nhật dữ liệu và cơ chế phối hợp xác minh, xử lý.

Cùng quan tâm đến việc ngăn chặn hành vi thông đồng, dàn xếp kết quả đấu giá, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) đề nghị siết chặt điều kiện đăng ký tham gia đấu giá đối với các cá nhân, tổ chức có dấu hiệu liên kết.

Theo đại biểu, tại điểm g khoản 9 Điều 28, dự thảo cấm các doanh nghiệp là công ty mẹ, công ty con hoặc các doanh nghiệp có cùng một cá nhân, tổ chức chi phối cùng tham gia đấu giá một tài sản. Tuy nhiên, các nhóm thao túng có thể lách luật bằng cách bắt tay với nhiều cá nhân hoặc thành lập các công ty chỉ tồn tại trên hồ sơ đăng ký, nhưng sử dụng chung nguồn tiền chuyển tiền đặt trước từ một tài khoản ngân hàng hoặc cùng một chứng thư bảo lãnh.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị bổ sung vào điểm g khoản 9 Điều 28 quy định cấm các cá nhân, tổ chức cùng tham gia đấu giá một tài sản nếu sử dụng chung tài khoản hoặc nguồn chuyển tiền đặt trước, chung bảo lãnh ngân hàng hoặc có cùng người đại diện ủy quyền. Đồng thời, sửa đổi Điều 10 và Điều 29, quy định trường hợp phát hiện vi phạm điều cấm này thì tước quyền tham dự và tịch thu toàn bộ tiền đặt trước, nộp vào ngân sách Nhà nước.

Về chế tài đối với người trúng đấu giá không thực hiện nghĩa vụ thanh toán, đại biểu Tô Ái Vang cho rằng, khoản 3 Điều 56 hiện chỉ áp dụng quy định cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá quyền sử dụng đất và quyền khai thác khoáng sản vi phạm nghĩa vụ thanh toán. Việc giới hạn phạm vi này còn bỏ ngỏ rủi ro đối với các loại tài sản công quan trọng khác như tài sản hạ tầng, tần số viễn thông hay tài sản công tại các cơ quan Nhà nước có giá trị rất lớn.

Do đó, đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 3 Điều 56, mở rộng chế tài cấm tham gia đấu giá từ 6 tháng đến 5 năm đối với vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá của tất cả các loại tài sản công và tài sản Nhà nước theo quy định tại khoản 1 Điều 5.

Đại biểu cũng đề nghị bổ sung quy định người đại diện theo pháp luật và cổ đông hoặc thành viên sở hữu cổ phần chi phối của pháp nhân bị cấm tham gia đấu giá không được đứng tên thành lập pháp nhân mới để đăng ký tham gia đấu giá trong thời hạn quyết định cấm còn hiệu lực.

Một nội dung khác được đại biểu Tô Ái Vang đề cập là cơ chế bán tài sản cho một người đăng ký ngay từ lần đấu giá đầu tiên. Theo đại biểu, khoản 1 Điều 32 quy định hết thời hạn đăng ký mà chỉ có một người đăng ký tham gia, một người tham dự hoặc một người trả giá hợp lệ thì tài sản sẽ được bán cho người đó đối với tài sản công và quyền sử dụng đất của Nhà nước.

Đại biểu cho rằng, quy định này có thể bị lợi dụng để bắt tay ngầm, cố tình hạn chế thông tin công khai nhằm chỉ có một hồ sơ đăng ký, từ đó thâu tóm tài sản Nhà nước với giá trúng bằng giá khởi điểm mà không qua cạnh tranh thực chất.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quy định tại Điều 32: Đối với tài sản công và quyền sử dụng đất của Nhà nước theo khoản 1 Điều 5, chỉ cho phép áp dụng cơ chế bán cho một người đăng ký, tham dự khi cuộc đấu giá đã được thông báo công khai từ lần thứ hai trở đi nhưng không thành; không áp dụng việc bán cho một người ngay từ lần đấu giá đầu tiên.