Đề xuất bỏ làn dừng khẩn cấp trên đường Vành đai 3: Chuyên gia nói gì?

Yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý, giám sát và xử lý sự cố 

Mới đây, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) đề nghị Hà Nội nghiên cứu điều chỉnh tổ chức giao thông trên Vành đai 3 trên cao theo hướng bố trí 3 làn xe chạy mỗi chiều, không bố trí làn dừng khẩn cấp. Cùng với việc tăng thêm một làn xe, Cục Cảnh sát giao thông đề nghị nghiên cứu hạ tốc độ khai thác, bảo đảm các phương tiện lưu thông đồng tốc trên toàn tuyến.

Đề xuất được đưa ra trong bối cảnh Vành đai 3 trên cao thường xuyên quá tải. Hiện tuyến được tổ chức 2 làn xe chạy và 1 làn dừng khẩn cấp mỗi chiều, trong khi lưu lượng phương tiện ngày càng tăng, đặc biệt vào các khung giờ cao điểm.

Theo Cục Cảnh sát giao thông, việc tổ chức lại mặt cắt nhằm tận dụng tối đa phần đường hiện hữu, tăng khả năng thông hành, góp phần giảm ùn tắc trong điều kiện chưa thể mở rộng tuyến.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, nếu chuyển làn dừng khẩn cấp thành làn xe chạy, yêu cầu đối với công tác quản lý, giám sát và xử lý sự cố cũng sẽ cao hơn.

PGS.TS Nguyễn Thị Thu Thủy, chuyên gia giao thông, cho rằng việc chuyển đổi làn dừng khẩn cấp thành làn xe chạy là phương án có thể nghiên cứu trong bối cảnh lưu lượng phương tiện trên Vành đai 3 ngày càng lớn.

Song, theo bà Thủy, phương án này cần đi kèm hệ thống quản lý giao thông thông minh, đồng bộ, đặc biệt là khả năng phát hiện, cảnh báo và xử lý nhanh các tình huống phát sinh trên tuyến.

Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Quyền, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam lưu ý, làn dừng khẩn cấp có chức năng quan trọng là tạo không gian để phương tiện gặp sự cố kỹ thuật hoặc phải dừng đột xuất có thể tách khỏi dòng xe đang lưu thông.

Theo ông Quyền, về nguyên tắc, khi phương tiện hỏng hóc hoặc buộc phải dừng đột xuất, làn dừng khẩn cấp cho phép xe tấp vào, thay vì phải dừng ngay trên làn chạy.

“Nếu bỏ làn khẩn cấp, phương tiện gặp sự cố sẽ không còn khoảng không để tránh khỏi dòng xe đang lưu thông. Khi đó, một chiếc xe bị hỏng có thể buộc phải dừng ngay trên làn chạy. Từ đây, các phương tiện phía sau có thể phải phanh gấp, đánh lái tránh hoặc chuyển làn trong điều kiện tốc độ cao”, ông Quyền phân tích.

Có phương án chuyển trạng thái khi xảy ra sự cố

Ông Nguyễn Xuân Tân, Chủ tịch Hội Cầu đường Hà Nội cho rằng, đường Vành đai 3 trên cao từ đầu được thiết kế với 2 làn xe chạy và 1 làn khẩn cấp mỗi chiều. Nhiều năm qua, phương án này vẫn được duy trì. Vì vậy, nếu chuyển làn khẩn cấp thành làn xe chạy, cần đánh giá kỹ những hệ quả có thể phát sinh so với phương án thiết kế ban đầu.

Đặc thù của Vành đai 3 trên cao là tuyến đường khép kín, không có nhiều lối thoát cận kề. Khi xảy ra xe hỏng hoặc tai nạn, khoảng không dành cho xử lý sự cố vì thế có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Đặc biệt, trong trường hợp xảy ra tai nạn, nếu cả 3 làn đều có phương tiện lưu thông và bị ùn tắc, việc tiếp cận hiện trường của xe cứu thương, xe cứu hỏa hoặc phương tiện của lực lượng chức năng sẽ gặp khó khăn.

Trong khi đó, TS Khương Kim Tạo, nguyên Phó chánh Văn phòng Ủy ban ATGT Quốc gia cho rằng, việc nghiên cứu bỏ làn dừng khẩn cấp để tăng năng lực thông hành có thể xem xét trong điều kiện hiện nay. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được phương án tổ chức giao thông cụ thể khi xảy ra sự cố.

Theo ông Tạo, khi có sự cố, lực lượng chức năng có thể tổ chức lại dòng phương tiện, từ 3 làn xe gom thành 2 làn, qua đó tạo một làn trống để lực lượng cứu hộ tiếp cận hiện trường.

Cách tiếp cận này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc "giữ hay bỏ" làn dừng khẩn cấp, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển đổi trạng thái khai thác của tuyến đường khi điều kiện giao thông thay đổi.

Khi giao thông bình thường, phần đường có thể được tận dụng để tăng năng lực thông hành. Nhưng khi xảy ra tai nạn, xe hỏng hoặc tình huống bất thường, cần nhanh chóng thu hẹp dòng phương tiện, tạo không gian cho lực lượng cứu hộ tiếp cận và xử lý hiện trường.

Để làm được điều này, các chuyên gia cho rằng cần có hệ thống camera giám sát, cảnh báo giao thông, lực lượng cứu hộ và quy trình phản ứng nhanh. Thời gian phát hiện sự cố, tiếp cận hiện trường và tổ chức phân luồng càng ngắn thì nguy cơ hình thành ùn tắc dây chuyền càng được hạn chế.

Bên cạnh đó, việc tổ chức 3 làn xe cần được nghiên cứu gắn với các nút giao, điểm nhập - tách dòng và những khu vực thường xuyên xảy ra xung đột giao thông. Hệ thống biển báo, vạch kẻ đường và hướng dẫn chuyển làn từ xa cũng cần được tính toán phù hợp, hạn chế tình trạng phương tiện chuyển làn đột ngột.