Đề xuất loạt quy chuẩn về trụ sạc, trạm sạc xe điện

Bộ Công thương vừa công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện để lấy ý kiến, nhằm thống nhất các yêu cầu kỹ thuật, an toàn và vận hành trong bối cảnh hạ tầng sạc phát triển nhanh.

Bùng nổ xe điện, cần xác lập các yêu cầu tối thiểu

Dự thảo này được đưa ra trong bối cảnh thị trường phương tiện điện tại Việt Nam phát triển nhanh trong những năm gần đây, kéo theo nhu cầu đầu tư hạ tầng sạc.

Cụ thể, năm 2023, cả nước tiêu thụ 15.676 ô tô điện thuần; riêng 6 tháng đầu năm 2024 đạt 17.536 xe. Con số này còn tăng lên trong năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026.

Cùng với đó, nhiều doanh nghiệp tham gia đầu tư, sản xuất và cung cấp trụ sạc, hình thành nhiều mô hình từ sạc công cộng, tại đại lý đến nơi làm việc, bãi đỗ xe. Số liệu tổng hợp cho thấy, có khoảng 150.000 cổng sạc với công suất đến 360kW trên phạm vi toàn quốc được đầu tư. Nhiều nhà cung cấp trong và ngoài nước tham gia thị trường thiết bị, phần mềm, thanh toán, vận hành và bảo trì.

Bộ Công thương cho rằng, sự đa dạng về công nghệ, chuẩn kết nối và mô hình kinh doanh cũng đặt ra yêu cầu thống nhất về an toàn, chất lượng.

Hiện các yêu cầu đối với trụ và trạm sạc còn nằm rải rác trong nhiều quy định về điện lực, an toàn điện, xây dựng, phòng cháy, chữa cháy, đo lường, giao thông và môi trường. Điều này gây khó khăn trong xác định yêu cầu về cấp điện, công suất, đấu nối, bảo vệ điện, phòng cháy, chữa cháy, đo đếm và vận hành.

Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 03 năm 2024, bổ sung thiết bị đo điện năng sạc pin xe điện vào phạm vi quản lý phương tiện đo nhóm 2. Tuy nhiên, đây mới là một cấu phần của hệ thống.

Thực tiễn cho thấy cần sớm xây dựng QCVN về trụ sạc và trạm sạc, xác lập các yêu cầu tối thiểu và kết nối đồng bộ các quy định về sản phẩm, điện lực, phòng cháy, chữa cháy, xây dựng, đo lường và dữ liệu.

Loạt quy chuẩn mới

Dự thảo QCVN phân loại trụ sạc theo dòng điện đầu ra, gồm trụ sạc xoay chiều (AC), một chiều (DC) và loại kết hợp AC/DC hoặc cấu hình tủ nguồn - trụ phân phối.

Đối với trụ sạc, dự thảo quy định các yêu cầu về kết cấu, an toàn điện, chống điện giật, bảo vệ quá tải và ngắn mạch, tương thích điện từ, truyền thông và các yêu cầu riêng đối với trụ sạc DC. Thiết bị cũng phải ghi rõ thông tin về nhà sản xuất, kiểu loại, điện áp, dòng điện, công suất, cấp bảo vệ IP, nhiệt độ làm việc và năm sản xuất.

Trụ sạc phải có giao diện, hướng dẫn lắp đặt và sử dụng bằng tiếng Việt; đồng thời đáp ứng các yêu cầu về chứng nhận, công bố hợp quy, gắn dấu hợp quy và kiểm tra chất lượng hàng nhập khẩu.

Với trạm sạc, dự thảo đưa ra yêu cầu theo toàn bộ vòng đời, tập trung vào mặt bằng, hạ tầng, an toàn thiết bị, phòng cháy chữa cháy, cấp điện và đấu nối.

Đáng chú ý, thiết bị đo tại trạm sạc phải bảo đảm yêu cầu về đo lường, hiển thị điện năng, đơn giá, phí dịch vụ, thời gian và tổng tiền, đồng thời có khả năng lưu trữ, truy xuất dữ liệu. Quy định này nhằm giúp người dùng kiểm soát giao dịch, so sánh dịch vụ và hạn chế khiếu nại về tính cước.

Trạm sạc công cộng cũng phải có hệ thống giám sát trạng thái, cảnh báo, điện áp, công suất; dữ liệu đo lường và thanh toán phải được đồng bộ, sao lưu và bảo vệ khỏi nguy cơ bị sửa đổi.

Đối với trạm tích hợp điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) hoặc nguồn điện phân tán, chủ đầu tư phải bảo đảm an toàn, kiểm soát nguy cơ phát ngược điện và tuân thủ quy định về đấu nối.

Do trạm sạc có kết nối mạng và thanh toán điện tử, dự thảo cũng yêu cầu các giải pháp xác thực, phân quyền, sao lưu dữ liệu và xử lý sự cố. Việc thu thập dữ liệu người dùng phải tuân thủ quy định pháp luật.

Loạt quy chuẩn mới dự kiến áp dụng đối với các trạm sạc đặt tại nơi công cộng, bãi đỗ xe tập trung và trạm dừng nghỉ. Với trạm sạc được lắp đặt trong công trình, ngoài các yêu cầu chung còn phải đáp ứng quy định về xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.