Đề xuất nhiều quy định mới nhằm nâng cao hiệu quả phòng chống thiên tai đường thủy

Chú trọng an toàn cho hạ tầng đường thủy

Một trong những điểm mới của dự thảo là việc bổ sung các quy định cụ thể về nhiệm vụ phòng ngừa thiên tai đối với hệ thống âu tàu, ụ nổi, triền, đà. Điều này nhằm đảm bảo sự tương thích với kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa hiện nay.

Theo đó, đối với các âu tàu phục vụ phương tiện vận tải qua lại, đơn vị quản lý phải xây dựng phương án, kế hoạch phòng chống thiên tai chi tiết. Các nhiệm vụ cụ thể bao gồm: gia cường, chằng chống và cố định các thiết bị, máy móc, nhà vận hành cũng như kho tàng vật tư. Đặc biệt, các cần cẩu thu gom bùn phải được cố định an toàn, hệ thống chống sét và hệ thống điện, cơ khí cũng cần được kiểm tra nghiêm ngặt.

Về quy trình vận hành, dự thảo đề xuất: Khi vận tốc gió vượt quá quy định, các đơn vị phải thông báo hạn chế giao thông, hướng dẫn phương tiện vận tải di chuyển đến khu vực neo đậu an toàn và thực hiện đóng cửa âu theo đúng quy định.

Bên cạnh hạ tầng, dự thảo cũng điều chỉnh quy định về thời gian làm việc và nghỉ ngơi trong công tác phòng, chống thiên tai. Cụ thể, trong những ngày xảy ra thiên tai hoặc lũ đột xuất, công tác trực ban phải được tổ chức 24/24 giờ.

Điểm mới đáng chú ý khác, dự thảo đề xuất chuyển từ chế độ trực 2 ca/ngày (theo quy định hiện hành) lên thành 3 ca/ngày (kể cả ngày nghỉ lễ). Các ca trực được chia cụ thể với ca 1 (từ 6h - 14h), ca 2 (từ 14h - 22h) và ca 3 (từ 22h - 6h sáng hôm sau).

Giải thích về đề xuất này, cơ quan soạn thảo cho biết việc chia 3 ca nhằm đảm bảo sự đồng bộ với các quy định pháp luật hiện hành, đồng thời giúp người trực duy trì sức khỏe, thể chất và tinh thần tốt nhất để ứng phó hiệu quả với thiên tai.

Về thời điểm bắt đầu trực, dự thảo quy định các đơn vị, doanh nghiệp sẽ căn cứ vào tin dự báo, cảnh báo của cơ quan khí tượng thủy văn có thẩm quyền hoặc theo yêu cầu của cấp trên. Trong trường hợp không có yêu cầu cụ thể, việc trực ban phải được thiết lập chậm nhất là 24 giờ trước khi áp thấp nhiệt đới hoặc bão được dự báo sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khu vực quản lý.

Quy định này nhằm khắc phục bất cập của quy định hiện hành vốn đang ấn định cứng mốc 24 giờ. Thực tế cho thấy, nhiều Công điện của Thủ tướng Chính phủ hoặc UBND cấp tỉnh thường yêu cầu triển khai trực sớm hơn (từ 36 giờ, 48 giờ hoặc ngay sau khi ban hành công điện). Thay đổi này giúp đảm bảo sự thống nhất với cơ chế chỉ đạo, điều hành dựa trên diễn biến thực tế của thiên tai.

Ưu tiên khôi phục giao thông nhanh chóng

Một nội dung quan trọng khác trong dự thảo là việc định nghĩa lại công tác khắc phục hậu quả thiên tai. Dự thảo mới xác định Bước 1 (khắc phục khẩn cấp) đối với đường thủy nội địa là các hoạt động: xử lý phương tiện chìm đắm, giải tỏa bãi cạn, chướng ngại vật và thông luồng tạm thời để phương tiện lưu thông an toàn.

So với quy định hiện hành (vốn định nghĩa Bước 1 là sửa chữa kết cấu hạ tầng bị hư hỏng và chỉ xử lý sau khi thiên tai suy yếu), đề xuất mới mang tính chủ động hơn. Theo đó, ngay khi xảy ra sự cố chìm đắm phương tiện hay xuất hiện vật chướng ngại làm hạn chế luồng chạy tàu, đơn vị thi công phải lập tức triển khai biện pháp tổ chức điều tiết khống chế, đảm bảo giao thông và chống va trôi.

Trường hợp xảy ra tắc luồng, cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền sẽ trực tiếp chỉ đạo, huy động các đơn vị liên quan phối hợp tổ chức thiết kế, thi công và giám sát để khôi phục hoạt động giao thông trong thời gian ngắn nhất.

Theo cơ quan soạn thảo, những đề xuất mới này không chỉ nhằm mục đích phù hợp và đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành, còn hướng tới một quy trình vận hành thực tế, an toàn và hiệu quả hơn cho ngành đường thủy nội địa trước những thách thức của biến đổi khí hậu.