Đề xuất siết quản lý xe được miễn, giảm phí BOT trên cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn

Một số trường hợp có dấu hiệu lợi dụng điều kiện hưởng chính sách miễn, giảm

Vừa qua, Công ty CP BOT Bắc Giang - Lạng Sơn có Văn bản số 816/2026/BOT BGLS gửi UBND tỉnh và Công an tỉnh Lạng Sơn báo cáo những khó khăn, vướng mắc trong quá trình rà soát, xác minh phương tiện được miễn, giảm phí tại Trạm thu phí Km 93+160, quốc lộ 1.

Theo doanh nghiệp, chính sách miễn, giảm phí tại trạm được triển khai kể từ ngày 1/6/2018 nhằm chia sẻ khó khăn với người dân, doanh nghiệp sinh sống, hoạt động trong khu vực ảnh hưởng của trạm thu phí.

Qua nhiều năm thực hiện, chính sách đã góp phần tạo thuận lợi cho người dân khu vực lân cận trong đi lại, giảm áp lực chi phí vận chuyển và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh trên địa bàn.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng phát sinh những bất cập trong việc xác nhận, quản lý đối tượng thụ hưởng, đặc biệt đối với doanh nghiệp vận tải hoặc đơn vị sở hữu số lượng lớn phương tiện.

Theo doanh nghiệp dự án, phạm vi miễn, giảm được áp dụng đối với phương tiện có chủ sở hữu đăng ký thường trú hoặc doanh nghiệp có trụ sở chính tại các đơn vị hành chính cấp xã thuộc vùng miễn, giảm quanh trạm. Việc tiếp nhận, xét hồ sơ thực hiện theo hướng dẫn của Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn.

Quy trình xét miễn, giảm có sự tham gia của nhiều chủ thể, từ người dân, doanh nghiệp đề nghị hưởng chính sách, chính quyền địa phương thực hiện xác nhận, cơ quan chuyên môn quản lý nhà nước đến đơn vị quản lý, vận hành trạm thực hiện kích hoạt phương tiện sau khi đủ điều kiện.

"Doanh nghiệp dự án là đơn vị trực tiếp vận hành trạm và thực hiện miễn, giảm đối với phương tiện đã được xác định đủ điều kiện.

Việc một doanh nghiệp có thực sự hoạt động tại địa chỉ đăng ký, chủ doanh nghiệp có thường trú tại địa phương, phương tiện có thuộc quyền quản lý, khai thác của doanh nghiệp, có bến bãi và hoạt động kinh doanh thực tế tại địa phương hay không cần có sự xác minh, phối hợp của chính quyền và cơ quan chức năng. Đây là khâu rất quan trọng để chính sách đến đúng đối tượng", ông Nguyễn Đức Tuấn, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP BOT Bắc Giang - Lạng Sơn cho biết.

Số liệu từ doanh nghiệp dự án, tính đến ngày 15/8/2026, Trạm thu phí Km 93+160 đã thực hiện miễn, giảm cho 5.316 phương tiện, trong đó có 1.770 phương tiện thuộc 202 doanh nghiệp và 3.546 phương tiện của 2.785 cá nhân, tương ứng khoảng 3,6 tỷ đồng/tháng.

Trong số 202 doanh nghiệp được hưởng chính sách, 85 doanh nghiệp có trên 5 phương tiện với tổng cộng 1.510 xe, chiếm hơn 85% số phương tiện của khối doanh nghiệp.

Đến thời điểm báo cáo, Công ty CP BOT Bắc Giang - Lạng Sơn đã kiểm tra, rà soát 117/202 doanh nghiệp và ghi nhận một số trường hợp có dấu hiệu lợi dụng điều kiện về nơi thường trú, trụ sở và quan hệ sở hữu phương tiện để hưởng chính sách.

Các trường hợp cần xác minh có thể nhận diện theo 2 nhóm. Nhóm thứ nhất là các doanh nghiệp có chủ doanh nghiệp thường trú, có trụ sở hoặc văn phòng trong vùng miễn, giảm nhưng bản thân doanh nghiệp sở hữu rất ít, thậm chí không có phương tiện và không có bến bãi tương ứng với số lượng phương tiện được đề nghị hưởng chính sách.

Qua rà soát xuất hiện trường hợp chủ phương tiện ở ngoài khu vực liên kết với doanh nghiệp trong vùng để đưa phương tiện vào diện miễn, giảm; trong khi phương tiện chủ yếu lưu thông trên tuyến, không hoạt động hoặc về bến bãi tại địa phương.

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp từ ngoài vùng miễn, giảm đăng ký trụ sở, văn phòng hoặc chi nhánh trong vùng nhưng không phát sinh hoạt động thực tế tương ứng. Qua kiểm tra, có trường hợp chỉ thuê địa điểm, treo biển tên nhưng văn phòng thường xuyên đóng cửa, không có nhân sự, bến bãi; phương tiện cũng không hoạt động hoặc trở về địa điểm đăng ký.

"Nếu chỉ căn cứ vào địa chỉ đăng ký mà thiếu kiểm tra hoạt động thực tế thì có thể tạo khoảng trống để chính sách bị lợi dụng", ông Nguyễn Đức Tuấn cho biết.

Đáng chú ý, sau quá trình kiểm tra, 4 doanh nghiệp (tương ứng 94 phương tiện được miễn, giảm) đã tự nguyện chuyển địa điểm trụ sở ra ngoài phạm vi miễn, giảm, có văn bản đề nghị ngừng hưởng ưu đãi và cam kết nộp bù các khoản phí từ những thời điểm được nêu cụ thể.

Hoàn thiện tiêu chí, tăng trách nhiệm hậu kiểm

Từ thực trạng trên, Công ty CP BOT Bắc Giang - Lạng Sơn kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường phối hợp kiểm tra, hoàn thiện quy trình xét duyệt, hậu kiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lợi dụng chính sách, tránh thất thoát, lãng phí và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh giữa các doanh nghiệp.

Cụ thể, cấp có thẩm quyền địa phương cần chỉ đạo Công an tỉnh, UBND các xã trong vùng miễn, giảm chủ trì, phối hợp với doanh nghiệp dự án rà soát hoạt động của các doanh nghiệp đang hưởng chính sách miễn, giảm phí qua Trạm Km 93+160, bảo đảm doanh nghiệp hoạt động thực tế, đúng quy định mới được hưởng chính sách.

Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn cần rà soát, hoàn thiện hướng dẫn thực hiện theo hướng xác định rõ tiêu chí doanh nghiệp thực sự hoạt động tại địa phương, phạm vi, đối tượng và trách nhiệm của từng đơn vị trong quá trình tiếp nhận hồ sơ, xác minh, xét duyệt và kích hoạt miễn, giảm; vừa thuận tiện cho người dân, vừa bảo đảm minh bạch, công bằng giữa các doanh nghiệp.

Đối với các tổ chức, cá nhân được xác định có hành vi gian dối, kê khai không trung thực để hưởng chính sách miễn, giảm phí không đúng đối tượng, cấp có thẩm quyền cần yêu bồi thường thiệt hại và truy nộp toàn bộ số phí đã được miễn, giảm không đúng quy định cho dự án; xử lý theo quy định pháp luật.

Doanh nghiệp dự án cũng kiến nghị UBND tỉnh Lạng Sơn giao Sở Xây dựng, Công an tỉnh và UBND các xã trong vùng miễn, giảm định kỳ phối hợp với doanh nghiệp dự án hậu kiểm điều kiện hưởng chính sách; kịp thời thu hồi, hủy kích hoạt miễn, giảm đối với những trường hợp không còn đủ điều kiện.

Bên cạnh 4 kiến nghị trên, doanh nghiệp dự án đề nghị lực lượng Công an phối hợp xác minh những trường hợp phức tạp, khó kiểm tra hoặc không phối hợp; đồng thời tăng cường tuyên truyền để người dân, doanh nghiệp hiểu rõ điều kiện, trách nhiệm khi kê khai hồ sơ và trao đổi, đối chiếu thông tin giữa các cơ quan liên quan nhằm hạn chế khoảng trống trong xét duyệt, hậu kiểm.

"Chính sách miễn, giảm được thực hiện nhằm hỗ trợ đúng những đối tượng chịu ảnh hưởng của trạm thu phí. Những trường hợp có dấu hiệu lợi dụng chính sách để trục lợi cần được xác minh đến cùng; trường hợp vi phạm có tính chất hệ thống, gây thiệt hại lớn thì cần chuyển cơ quan chức năng xem xét xử lý hình sự theo quy định", ông Nguyễn Đức Tuấn cho biết.