Doanh nghiệp Việt góp sức kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Trong bối cảnh đó, khu vực tư nhân không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà đang từng bước trở thành chủ thể tham gia kiến tạo môi trường kinh doanh, thông qua đổi mới quản trị, nâng cao năng lực cạnh tranh và chủ động đóng góp tiếng nói từ thực tiễn.

Môi trường kinh doanh tốt tạo lực hút đầu tư

Môi trường kinh doanh là một trong những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định đầu tư, mở rộng sản xuất và lựa chọn địa điểm kinh doanh của doanh nghiệp. Khi thủ tục được đơn giản hóa, chính sách minh bạch và khả năng dự đoán được nâng cao, doanh nghiệp có thêm cơ sở để xây dựng kế hoạch dài hạn và phân bổ nguồn lực.

Báo cáo Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2025 cho thấy chất lượng điều hành kinh tế tại các địa phương tiếp tục có sự chuyển biến. Kết quả PCI cũng cho thấy doanh nghiệp ngày càng quan tâm nhiều hơn đến những yếu tố vượt ra ngoài câu chuyện thủ tục hành chính, như khả năng tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch và mức độ ổn định của môi trường chính sách.

Cùng với đó, PCI 2.0 được triển khai theo hướng mở rộng phạm vi đánh giá, không chỉ tập trung vào chất lượng điều hành của chính quyền địa phương mà còn quan tâm sâu hơn đến những yếu tố tác động trực tiếp tới khả năng phát triển của khu vực tư nhân.

Điều này phản ánh một thay đổi trong cách nhìn về môi trường kinh doanh: một địa phương có năng lực cạnh tranh không chỉ là nơi doanh nghiệp dễ dàng hoàn tất thủ tục, mà còn cần tạo được một môi trường đủ minh bạch, ổn định và có khả năng dự đoán để doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn.

PCI không chỉ để xếp hạng, mà để doanh nghiệp kinh doanh hiệu quả và phát triển

Đằng sau các chỉ số về môi trường kinh doanh là những vấn đề rất cụ thể trong hoạt động hàng ngày của doanh nghiệp. Chi phí không chính thức, khả năng tiếp cận vốn, mức độ minh bạch của thông tin hay sự ổn định trong thực thi chính sách đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí và kế hoạch kinh doanh.

Theo các kết quả được ghi nhận trong PCI 2025, khoảng 26% doanh nghiệp cho biết vẫn phải dành nguồn lực cho các khoản chi phí không chính thức. Trong khi đó, khả năng dự đoán thay đổi chính sách tiếp tục là một yếu tố được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm, bởi mỗi thay đổi thiếu tính ổn định đều có thể làm gia tăng chi phí điều chỉnh kế hoạch.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn cũng là một thách thức. Khoảng 75% doanh nghiệp được khảo sát cho biết không thể tiếp cận khoản vay ngân hàng nếu không có tài sản thế chấp.

Những con số này cho thấy môi trường kinh doanh thuận lợi không chỉ được đo bằng việc doanh nghiệp có thể hoàn tất một thủ tục nhanh đến đâu. Quan trọng hơn là doanh nghiệp có thể dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, có thể tiếp cận nguồn lực với chi phí hợp lý và có đủ niềm tin để đưa ra các quyết định đầu tư dài hạn hay không.

Ở góc độ này, PCI không chỉ có ý nghĩa như một công cụ xếp hạng, mà còn cung cấp dữ liệu để nhận diện những điểm nghẽn trong môi trường kinh doanh và thúc đẩy các địa phương cải thiện chất lượng điều hành dựa trên trải nghiệm thực tế của cộng đồng doanh nghiệp.

Từ cải cách chính sách đến trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp

Những cải cách về thể chế, thủ tục hành chính và môi trường đầu tư chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong quá trình doanh nghiệp vận hành.

Với cộng đồng doanh nghiệp, một môi trường kinh doanh thuận lợi không chỉ được đo bằng số lượng thủ tục được cắt giảm, mà còn ở khả năng tiếp cận thông tin, mức độ minh bạch trong thực thi và sự ổn định, nhất quán của chính sách.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI, thực tiễn tại các địa phương cho thấy khoảng cách giữa chính sách và thực thi vẫn là vấn đề cần tiếp tục được quan tâm. Những sáng kiến cải thiện môi trường kinh doanh tại địa phương chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được triển khai nhất quán và mang lại thay đổi trong hoạt động thực tế của doanh nghiệp.

Từ năm 2025 đến nay, VCCI đã ghi nhận 39 văn bản, sáng kiến từ 22 địa phương liên quan đến cải thiện môi trường kinh doanh. Những thực tiễn này cho thấy cải cách không chỉ đến từ việc ban hành chính sách, mà còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức thực hiện và mức độ phản hồi đối với những vấn đề phát sinh trong thực tế.

Do đó, cải thiện môi trường kinh doanh không thể chỉ là câu chuyện của cơ quan quản lý. Doanh nghiệp cần chủ động phản ánh những vướng mắc trong quá trình hoạt động, tham gia đối thoại và đóng góp sáng kiến, qua đó giúp chính sách ngày càng tiệm cận hơn với nhu cầu vận hành của nền kinh tế.

Doanh nghiệp từ đối tượng thụ hưởng đến chủ thể kiến tạo

Môi trường kinh doanh không chỉ được tạo nên từ những quyết sách của Nhà nước, mà còn hình thành từ chính cách doanh nghiệp vận hành, đổi mới và tương tác với hệ sinh thái kinh tế.

Khi doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, đầu tư dài hạn, đổi mới công nghệ và tham gia đối thoại chính sách, những đóng góp đó cũng trở thành một phần của quá trình cải thiện môi trường kinh doanh.

Sự chuyển dịch này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng. Doanh nghiệp không chỉ chờ đợi một môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, mà có thể góp phần tạo ra môi trường đó bằng chính năng lực cạnh tranh, trách nhiệm và những kinh nghiệm được tích lũy trong quá trình hoạt động.

Từ góc nhìn này, vai trò của doanh nghiệp không dừng ở việc thích ứng với chính sách, mà còn là chủ động đóng góp tiếng nói từ thực tiễn, cùng cơ quan quản lý và các tổ chức đại diện doanh nghiệp nhận diện những điểm nghẽn, đề xuất giải pháp và thúc đẩy những thay đổi có lợi cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung.

Đây cũng là cách Tân Hiệp Phát nhìn nhận vai trò của doanh nghiệp trong câu chuyện cải thiện môi trường kinh doanh: không chỉ là một doanh nghiệp thụ hưởng những cải cách về thể chế, mà chủ động tham gia vào quá trình đối thoại, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và đóng góp vào những sáng kiến hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng dự đoán cao hơn.

Với hơn ba thập kỷ hoạt động trong ngành đồ uống, Tân Hiệp Phát cho rằng năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ được quyết định bởi nội lực của từng doanh nghiệp, mà còn chịu tác động từ chất lượng của môi trường kinh doanh nơi doanh nghiệp hoạt động.

Từ thực tiễn đó, Tân Hiệp Phát đã tham gia nhiều hoạt động đối thoại, nghiên cứu và chia sẻ tiếng nói của doanh nghiệp cùng các tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp. Việc đồng hành cùng VCCI trong các chương trình nghiên cứu về khu vực kinh tế tư nhân và môi trường kinh doanh là một trong những hoạt động thể hiện cách tiếp cận này.

Thông qua những hoạt động đó, doanh nghiệp có cơ hội phản ánh những vấn đề phát sinh trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh; đồng thời đóng góp dữ liệu, kinh nghiệm và góc nhìn để các nghiên cứu về môi trường kinh doanh phản ánh sát hơn nhu cầu của khu vực tư nhân.

Ông Nguyễn Duy Hưng, Thành viên HĐQT Tập đoàn Tân Hiệp Phát, cho rằng một môi trường thể chế minh bạch, ổn định và có khả năng dự đoán là nền tảng để doanh nghiệp tích lũy nội lực và đưa ra những quyết định đầu tư dài hạn.

Theo ông Hưng, khi doanh nghiệp có thể dự đoán tốt hơn những thay đổi về chính sách và chi phí tuân thủ, nguồn lực sẽ được tập trung nhiều hơn cho hoạt động sản xuất, đổi mới công nghệ, phát triển con người và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị và khả năng thích ứng. Một môi trường kinh doanh tốt không thể chỉ được tạo ra từ chính sách, mà cần sự tham gia của chính cộng đồng doanh nghiệp thông qua việc tuân thủ pháp luật, đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao năng suất và tham gia đóng góp ý kiến đối với quá trình xây dựng, thực thi chính sách.

Với Tân Hiệp Phát, đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục theo đuổi các khoản đầu tư dài hạn và xây dựng năng lực cạnh tranh dựa trên nội lực, thay vì chỉ phản ứng trước những thay đổi của thị trường.

Kiến tạo môi trường kinh doanh là câu chuyện hai chiều

Quá trình cải thiện môi trường kinh doanh vì vậy không chỉ là câu chuyện của cải cách hành chính hay thay đổi chính sách. Đó là quá trình tương tác hai chiều, trong đó Nhà nước tạo dựng một môi trường minh bạch, ổn định và thuận lợi, còn doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực, phản hồi chính sách và đóng góp kinh nghiệm từ thực tiễn.

Những chuyển biến trong PCI và các nghiên cứu về kinh tế tư nhân cho thấy tiếng nói của doanh nghiệp ngày càng trở thành một nguồn thông tin quan trọng để đánh giá chất lượng môi trường kinh doanh.

Khi doanh nghiệp không chỉ là đối tượng thực hiện chính sách mà còn chủ động tham gia vào quá trình phản hồi, đối thoại và kiến tạo, khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn có thêm cơ hội được thu hẹp.

Với những doanh nghiệp đã có quá trình hoạt động dài hạn như Tân Hiệp Phát, việc tham gia vào các sáng kiến, nghiên cứu và đối thoại về môi trường kinh doanh cũng là một cách đóng góp cho hệ sinh thái kinh tế rộng hơn, hướng tới mục tiêu tạo dựng môi trường đủ minh bạch và ổn định để doanh nghiệp Việt có thể đầu tư, đổi mới và phát triển bền vững.