Đội nắng, dầm mưa tìm lại tên các liệt sĩ hy sinh nơi tọa độ lửa Hà Tĩnh

Chạy đua thời gian "đi tìm tên" các liệt sĩ

Giữa cái nắng như đổ lửa ở Nghĩa trang liệt sĩ Đức Thọ, từng cán bộ, chiến sĩ của Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ (Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh) vẫn cẩn trọng thực hiện từng công đoạn lấy mẫu ADN. 

Trước mỗi phần mộ, nén hương được thắp lên thành kính, sau đó từng thông tin được ghi chép, số hóa, từng vị trí được đánh dấu trước khi tiến hành mở mộ theo đúng quy trình kỹ thuật.

Sau khi khai quật, tiểu sành chứa hài cốt được đặt trang trọng trong lồng kính phủ Quốc kỳ rồi chuyển sang khu vực lấy mẫu sinh phẩm. 

Dưới nền nhiệt gần 40 độ C, mồ hôi thấm đẫm quân phục nhưng không ai được phép vội vàng. Mỗi thao tác đều phải chính xác tuyệt đối nhằm bảo đảm giá trị khoa học của mẫu ADN.

Thiếu tá Hoàng Xuân Diệu, nhân viên Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ CHQS tỉnh Hà Tĩnh cho biết, thời tiết khắc nghiệt khiến công việc thêm nhiều khó khăn, song cán bộ, chiến sĩ luôn xác định đây là nhiệm vụ thiêng liêng. Phía sau mỗi mẫu ADN là mong mỏi của biết bao gia đình đã chờ đợi hàng chục năm.

Theo kế hoạch, từ ngày 23/6 - 30/8, Hà Tĩnh sẽ lấy mẫu ADN tại 679 phần mộ chưa xác định thông tin ở 6 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh, tạo cơ sở đối sánh, xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Từ những "tọa độ lửa" đến hành trình của người lính thời bình

Hà Tĩnh là vùng đất ghi dấu nhiều địa danh lịch sử gắn với các tuyến giao thông chiến lược trong kháng chiến chống Mỹ. Nổi bật nhất là Ngã ba Đồng Lộc - "tọa độ lửa" trên tuyến chi viện Bắc - Nam, nơi từng hứng chịu hàng chục nghìn quả bom của không quân Mỹ nhằm cắt đứt mạch máu giao thông.

Suốt những năm tháng chiến tranh, bộ đội, thanh niên xung phong, công nhân giao thông, dân quân tự vệ đã ngày đêm san lấp hố bom, phá bom nổ chậm, giữ cho những đoàn xe vẫn thông đường vào chiến trường. Nhiều người trong số họ đã mãi mãi nằm lại trên chính những cung đường từng bảo vệ.

Hơn nửa thế kỷ sau, trên mảnh đất ấy, một hành trình khác đang được tiếp nối. Không còn tiếng bom rơi, những người lính hôm nay vẫn ngày đêm lặng lẽ thực hiện từng thao tác lấy mẫu, số hóa thông tin, đối sánh ADN. 

Nếu thế hệ cha anh mở đường để nối liền hậu phương với tiền tuyến, thì thế hệ hôm nay đang góp sức mở con đường trở về cho những người đã hy sinh, giúp các liệt sĩ được gọi đúng tên sau nhiều thập kỷ.

Những giọt máu gửi gắm hy vọng đoàn tụ

Tại hội trường Công an phường Thành Sen, hàng trăm mái đầu bạc lặng lẽ chờ đến lượt lấy mẫu sinh phẩm ADN. Có người chống gậy, có người được con cháu dìu từng bước. Họ mang theo cùng một niềm hy vọng: Tìm lại người thân đã ngã xuống trong chiến tranh.

Giữa dòng người ấy là ông Trương Quang Tuệ, 89 tuổi, cùng cháu ruột Trương Quang Chiến. Khi ký xác nhận thông tin, người cựu chiến binh khẽ giới thiệu: "Tôi là em trai của liệt sĩ Trương Quang Kỳ, còn đây là con trai của liệt sĩ".

Liệt sĩ Trương Quang Kỳ lên đường nhập ngũ khi người con út mới 9 tháng tuổi và hy sinh một năm sau. Gần 60 năm qua, gia đình vẫn chưa tìm được nơi an nghỉ của ông.

"Cha hy sinh khi tôi chưa đầy 2 tuổi. Điều mẹ mong nhất trước khi nhắm mắt là tìm được cha để đưa ông về quê hương", ông Trương Quang Chiến xúc động chia sẻ.

Câu chuyện của gia đình ông Chiến cũng là nỗi niềm chung của hàng nghìn thân nhân liệt sĩ đang tham gia đợt thu nhận hơn 16.300 mẫu sinh phẩm ADN tại 5 cụm trên địa bàn Hà Tĩnh.

Song song với việc lấy mẫu tại các nghĩa trang, lực lượng công an, quân sự, đoàn thanh niên và chính quyền địa phương cũng tỏa về từng xã, phường hỗ trợ người già, người sức khỏe yếu hoàn thiện hồ sơ, đưa đón đến điểm lấy mẫu.