Dùng dịch vụ tốt hơn cần trả phí

Tuy nhiên, hiện nay, nguồn vốn bảo trì đường cao tốc mới đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu, ảnh hưởng rất lớn đến việc khai thác các tuyến đường bộ. Đó là chưa kể nhu cầu vốn đầu tư đường cao tốc mới.

Trước năm 2025, do chưa có hành lang pháp lý nên nguồn vốn bảo trì, sửa chữa hạn chế, chưa phát huy hết hiệu quả sử dụng.

Tuy nhiên, với việc Quốc hội thông qua Luật Đường bộ tại kỳ họp tháng 5/2024 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2025 (nội dung quy định về phí sử dụng đường cao tốc có hiệu lực từ ngày 1/10/2024), đây là cơ sở pháp lý quan trọng để triển khai thu phí đường cao tốc do Nhà nước đầu tư.

Để thực hiện mục tiêu 5.000km đường bộ cao tốc, ước tính nhu cầu nguồn vốn đầu tư đến năm 2030 cần hàng trăm nghìn tỷ đồng. Bên cạnh đó, khi các công trình đường cao tốc hoàn thành, cần có kinh phí trong quá trình quản lý, khai thác, bảo trì nhằm duy trì điều kiện kỹ thuật của tuyến.

Bên cạnh đó, cao tốc là một dịch vụ bổ sung, giá trị gia tăng của Nhà nước cho người dân, không phải là dịch vụ cơ bản mà Nhà nước phải cung cấp miễn phí. Đường cao tốc có chất lượng tốt hơn, lưu thông nhanh hơn nên việc thu phí chính là bảo đảm sự công bằng giữa những người nộp thuế.

Từ đó, Nhà nước có nguồn tiền để tái đầu tư cho chính những tuyến cao tốc thu phí hoặc làm các tuyến đường mới. Đó cũng là cách để nâng cao chất lượng hạ tầng, đảm bảo dịch vụ tương xứng với mức phí trên các tuyến cao tốc.

Ở đây cần hiểu rằng, Nhà nước thu phí cao tốc không phải vì lợi nhuận mà nhằm bù đắp chi phí quản lý, vận hành, bảo trì, phương án tài chính của dự án và đầu tư phát triển các tuyến cao tốc mới.

Phát triển đường cao tốc rất quan trọng trong nền kinh tế với những lợi ích đã được chứng minh. Do vậy, cần phát triển đường cao tốc bằng cả vốn ngân sách và vốn xã hội hóa.

Mục tiêu 3.000km đường cao tốc vào năm 2025 đã hoàn thành. Nhưng từ nay tới năm 2030 còn là mục tiêu 5.000km, và còn cao hơn nữa trong tương lai.

Để hoàn thiện mạng lưới đường bộ cao tốc cần nguồn lực rất lớn, vì vậy việc thu phí là rất cần thiết để giảm áp lực cho ngân sách. Việc này cũng phù hợp với các thông lệ và hoạt động đầu tư các tuyến đường cao tốc của nhiều quốc gia trên thế giới.

Đường cao tốc giúp người dân rút ngắn được thời gian đi lại, đảm bảo an toàn giao thông tốt hơn, cho nên những người hưởng lợi thì cần phải nộp phí. Những người không muốn nộp phí có thể sử dụng đường bộ thông thường. Một khi đã sử dụng đường bộ cao tốc có nghĩa là lựa chọn dịch vụ tốt hơn, nhanh hơn, có lợi hơn thì người hưởng lợi phải trả tiền.