Gắn mã QR rác thải, truy xuất nguồn gốc sản phẩm tái chế

Mỗi sản phẩm là một kho dữ liệu sống

Ra đời năm 2023 tại TP.HCM, Upgreen Vietnam là một trong những doanh nghiệp trẻ theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực tái chế nhựa và thiết kế bền vững. Doanh nghiệp này xây dựng mô hình "end-to-end circular solution" giải pháp tuần hoàn toàn diện, bao trùm từ thu gom nguyên liệu, xử lý, tái chế cho đến thiết kế sản phẩm hoàn chỉnh, đi kèm hệ dữ liệu ESG (Dữ liệu ESG theo dõi hiệu quả hoạt động về môi trường, xã hội và quản trị của một công ty) minh bạch phục vụ khách hàng doanh nghiệp.

Nguồn nguyên liệu đầu vào của Upgreen chủ yếu là nhựa phế thải sau tiêu dùng, bao gồm chai nhựa, hộp nhựa, bao bì đa lớp và các sản phẩm gia dụng đã hết vòng đời. Các nguồn này được thu gom từ hệ thống đối tác và các mạng lưới tái chế cộng đồng. Sau quá trình xử lý và phân loại, nhựa được tái sinh thành vật liệu RePlastic™, nền tảng để phát triển các sản phẩm có giá trị thẩm mỹ và ứng dụng đa dạng, từ nội thất văn phòng, quà tặng doanh nghiệp đến các sản phẩm truyền thông ESG và danh thiếp công nghệ.

Điểm khác biệt cốt lõi của Upgreen nằm ở cách doanh nghiệp "gắn dữ liệu vào sản phẩm". Mỗi sản phẩm đều đi kèm một "ESG Data Card", thẻ dữ liệu môi trường ghi nhận cụ thể nguồn gốc nhựa, khối lượng tái chế, lượng CO2 tương đương được giảm thiểu, cùng thông tin về đối tác sản xuất. Nhờ đó, khách hàng doanh nghiệp có thể tích hợp trực tiếp các dữ liệu này vào báo cáo ESG thường niên mà không cần tự đo lường hay ước tính lại.

Theo tìm hiểu của PV Báo Xây dựng, hiện nay, Upgreen đang có 3 dự án chính: Greeny Card; dự án hợp tác với Grab Vietnam; và dự án hợp tác với RMIT Vietnam.

Greeny Card, dòng danh thiếp NFC làm từ 100% nhựa tái chế. Chip NFC được tích hợp phía sau, cho phép người dùng chỉ cần chạm điện thoại để truy cập toàn bộ thông tin cá nhân, hồ sơ doanh nghiệp và kênh liên lạc số.

Grab đã cùng Upgreen phát triển các ghế công viên làm từ nhựa tái chế. Nguyên liệu được thu gom từ nhiều nguồn, bao gồm cả vải đồng phục cũ. Kết quả cho thấy mỗi chiếc ghế có thể tái chế từ 220 đến 270 kg rác nhựa, tương đương lượng rác thải của một hộ gia đình Việt Nam trong hơn hai năm. Mỗi sản phẩm đều được gắn mã QR, cho phép người sử dụng truy xuất toàn bộ thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất và lượng phát thải CO2 được giảm thiểu.

Tiếp đến là dự án hợp tác với RMIT Vietnam, Upgreen xây dựng hệ thống ba giai đoạn, từ thu gom nhựa trong khuôn viên trườn. Nhựa sau thu gom được tái chế thành các sản phẩm phục vụ chính khuân viên trường như ghế, vật phẩm sự kiện, tất cả đều gắn chip NFC.

Giải pháp tuần hoàn, lời giải thiết thực cho chuyển đổi xanh

Chia sẻ trong sự kiện về môi trường gần đây, bà Hà Phan Kim Nguyệt, nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Công ty Cổ phần Upgreen Việt Nam (Upgreen Vietnam), cho biết, "Làm thế nào để doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh một cách thực chất, có thể đo lường và có tính minh bạch cao?" vẫn là những câu hỏi được nhiều doanh nghiệp đặt ra.

Theo bà Nguyệt, thiết kế tuần hoàn là một lời giải cho những câu hỏi đó, nó thiết kế lại toàn bộ vòng đời sản phẩm từ điểm cuối; và truy xuất số như công cụ số hóa để xác minh, báo cáo và truyền thông tác động môi trường một cách tin cậy.

Khác với mô hình tuyến tính truyền thống (lấy — sản xuất — thải bỏ), kinh tế tuần hoàn thiết kế sản phẩm và hệ thống theo nguyên tắc vòng tròn: vật liệu được thu hồi, tái sử dụng, tái chế và tái đưa vào chuỗi sản xuất. Thiết kế tuần hoàn không chỉ là việc sử dụng vật liệu tái chế mà là tư duy thiết kế ngược từ điểm cuối vòng đời.

Một sản phẩm được thiết kế theo nguyên tắc tuần hoàn phải đáp ứng ít nhất ba tiêu chí: được làm từ vật liệu có nguồn gốc bền vững hoặc tái chế; có tuổi thọ cao, khả năng sửa chữa và nâng cấp; và có khả năng được thu hồi và tái chế lại sau khi kết thúc vòng đời sử dụng. Khi cả ba tiêu chí này được đáp ứng, doanh nghiệp mới thực sự tham gia vào vòng tròn tuần hoàn thay vì chỉ dán nhãn xanh lên sản phẩm vẫn đi theo đường thẳng ra bãi rác.

Bên cạnh đó là tiêu chí truy xuất số, từ dữ liệu đến niềm tin. Theo đó, truy xuất nguồn gốc (traceability) là khả năng theo dõi và xác minh hành trình của một sản phẩm, từ nguồn nguyên liệu, qua quá trình sản xuất, đến tay người tiêu dùng. Trong kỷ nguyên số, truy xuất nguồn gốc không còn giới hạn ở chuỗi thực phẩm hay dược phẩm nó trở thành yêu cầu cốt lõi trong hệ thống ESG của doanh nghiệp hiện đại.

Theo bà Nguyệt, công nghệ số hóa bao gồm mã QR, chip NFC (Near Field Communication), blockchain, và các nền tảng quản lý dữ liệu ESG cho phép doanh nghiệp số hóa toàn bộ chuỗi dữ liệu tác động môi trường: khối lượng vật liệu tái chế, lượng CO₂tương đương giảm thiểu, nguồn gốc đối tác, quy trình xử lý. Khi dữ liệu này được gắn trực tiếp vào sản phẩm thông qua QR code hoặc NFC chip người dùng cuối có thể tự xác minh tác động môi trường mà không cần tin vào lời hứa của thương hiệu.