Nhiều khâu chậm, lỡ "thời điểm vàng" thi công
Chương trình bê tông hóa giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng tạo chuyển biến mạnh về hạ tầng khu vực nông thôn Gia Lai. Tuy nhiên, ngay năm đầu triển khai, việc đăng ký nhu cầu, hoàn thiện kế hoạch và tổ chức cung ứng xi măng còn kéo dài, khiến một số địa phương chưa nhận được nguồn hỗ trợ đúng thời điểm thi công.
Việc cung ứng xi măng đến các địa phương thường xuyên bị chậm, không kịp thời điểm vàng để thi công các dự án giao thông nông thôn.
Trước thực tế này, tỉnh đang đặt ra yêu cầu tháo gỡ từ khâu lập kế hoạch, đăng ký nhu cầu đến phương thức hỗ trợ, theo hướng tăng tính chủ động cho cơ sở, bảo đảm nguồn lực được phân bổ đúng công trình, đúng thời điểm.
Ông Võ Ngọc Bình, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Bồng Sơn cho hay: Chính sách hỗ trợ xi măng làm đường giao thông nông thôn và kiên cố hóa kênh mương thời gian qua phát huy hiệu quả, góp phần huy động nguồn lực đầu tư hạ tầng ở cơ sở.
Tuy nhiên, theo ông Bình, việc cung ứng xi măng đến các địa phương thường xuyên bị chậm, không kịp thời điểm vàng để thi công, nhất là vào mùa khô và thời điểm sau khi kết thúc vụ sản xuất.
Với các công trình giao thông nông thôn, thời điểm thi công có ý nghĩa quan trọng. Khi chính quyền và người dân đã chuẩn bị mặt bằng, vật liệu, nhân lực nhưng xi măng chưa được cung ứng kịp thời, công trình có thể phải chờ sang thời điểm khác.
Đáng lưu ý, điều kiện thời tiết giữa khu vực phía Tây và phía Đông tỉnh Gia Lai có sự khác biệt. Vào mùa mưa, việc triển khai các công trình bê tông hóa gặp nhiều khó khăn, trong khi nếu nguồn xi măng không đến đúng thời điểm, hiệu quả đầu tư có thể bị ảnh hưởng.
Theo Sở Xây dựng tỉnh Gia Lai, chương trình bê tông hóa giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030 có tổng kinh phí ngân sách tỉnh hỗ trợ khoảng 1.165,17 tỷ đồng, với mục tiêu xây dựng, hoàn thiện khoảng 1.785km đường giao thông nông thôn.
Quy mô chương trình lớn, liên quan đến nhiều địa phương nên ngay trong năm đầu thực hiện, tỉnh phải đồng thời hoàn thiện cơ chế, chính sách, xác định nhu cầu, danh mục công trình, kế hoạch và nguồn kinh phí, sau đó mới triển khai các thủ tục lựa chọn đơn vị cung cấp xi măng.
Theo ông Nguyễn Trường Sơn, Giám đốc Sở Xây dựng Gia Lai, một số xã còn chậm rà soát, đăng ký nhu cầu hỗ trợ xi măng.
Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn cho biết, một trong những điểm nghẽn là một số xã còn chậm rà soát, lập danh mục và đăng ký nhu cầu hỗ trợ xi măng để kiên cố hóa giao thông nông thôn.
Theo ông Sơn, Sở Xây dựng bắt đầu rà soát, đăng ký nhu cầu từ tháng 7/2025 và nhiều lần đôn đốc. Tuy nhiên, đến ngày 12/11/2025, mới có 29/135 xã, phường, tương đương 22%, đăng ký nhu cầu; còn 106 xã, phường chưa đăng ký đầy đủ. Sau đó, nhiều địa phương tiếp tục điều chỉnh, bổ sung danh mục; một số nơi chậm cung cấp số liệu hoặc nhiều lần đề nghị thay đổi công trình, kéo dài thời gian tổng hợp và hoàn thiện kế hoạch.
"Nếu Sở chỉ căn cứ thời hạn ban đầu để chốt danh sách, tổng hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền thì về mặt thủ tục có thể coi là hoàn thành nhiệm vụ. Tuy nhiên, cách làm này sẽ khiến nhiều nhu cầu đầu tư chính đáng của cơ sở không được đưa vào chương trình, trong khi thực tế người dân vẫn có nhu cầu lớn về đường giao thông và hệ thống kênh mương được kiên cố hóa. Vì vậy, Sở Xây dựng đã chấp nhận gia hạn thời gian để các xã, phường tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ đăng ký", ông Sơn cho hay.
Trong khi đó, kế hoạch thực hiện chương trình năm 2026 được UBND tỉnh phê duyệt ngày 21/7/2026. Đến ngày 14/8/2026, tỉnh mới thống nhất giao Sở Tài chính làm chủ đầu tư, tổ chức đấu thầu lựa chọn đơn vị cung cấp xi măng.
"Tính bằng vật, cấp bằng tiền"
Để khắc phục tình trạng chậm cung ứng, một trong những phương án được đề xuất là thay đổi phương thức hỗ trợ theo hướng "tính bằng vật, cấp bằng tiền".
Một trong những dự án đường giao thông nông thôn trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, tỉnh vẫn xác định cụ thể khối lượng xi măng được hỗ trợ cho từng công trình, từng địa phương theo nhu cầu và định mức được duyệt. Tuy nhiên, thay vì tỉnh trực tiếp tổ chức cung ứng xi măng, phần hỗ trợ sẽ được quy đổi thành kinh phí tương ứng và bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm.
Khi được phân bổ kinh phí, các xã, phường có thể chủ động tổ chức mua sắm, cung ứng vật liệu và triển khai công trình theo kế hoạch, phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Giám đốc Sở Tài chính Trần Cang cho rằng, với phương thức "tính bằng vật, cấp bằng tiền", tỉnh vẫn bảo đảm mức hỗ trợ theo khối lượng xi măng được phê duyệt, đồng thời tạo điều kiện để địa phương chủ động hơn trong tổ chức thực hiện, phù hợp với từng công trình và điều kiện thời tiết của từng khu vực.
Theo ông Cang, các địa phương cần đăng ký nhu cầu bê tông hóa đường giao thông nông thôn, kiên cố hóa kênh mương với cơ quan chuyên môn trước ngày 31/10 của năm trước. Trên cơ sở đó, các sở chuyên ngành tổng hợp, xác định khối lượng xi măng; Sở Tài chính tính toán nhu cầu kinh phí để tham mưu bố trí trong dự toán ngân sách năm sau.
Cách làm này nhằm bảo đảm ngay từ cuối năm trước, địa phương đã xác định được nguồn lực được phân bổ để từ đầu năm có thể chủ động triển khai công trình, thay vì phải chờ hoàn tất các thủ tục lựa chọn nhà cung cấp rồi mới tổ chức cung ứng.
Đồng quan điểm, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Trường Sơn cho rằng, qua quá trình thực hiện, phương thức triển khai chương trình cần tiếp tục điều chỉnh theo hướng phân cấp, phân quyền rõ ràng, nâng cao trách nhiệm của địa phương và rút ngắn thời gian thực hiện.
Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung cho biết, cần điều chỉnh cơ chế hỗ trợ phù hợp với điều kiện từng khu vực.
Ông Sơn đề nghị HĐND tỉnh nghiên cứu điều chỉnh nghị quyết theo hướng cấp kinh phí trực tiếp cho các xã, phường để địa phương chủ động tổ chức thực hiện theo đúng nhu cầu và điều kiện thực tế.
Việc phân cấp nguồn lực phải đi đôi với phân cấp trách nhiệm. Khi địa phương được giao kinh phí và quyền chủ động triển khai thì đồng thời phải chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn và tính chính xác của danh mục được đề xuất.
Bên cạnh bài toán cung ứng, cơ chế hỗ trợ và phần đóng góp của người dân cũng được đặt ra trong quá trình triển khai chương trình.
Theo Chủ tịch HĐND tỉnh Rah Lan Chung, sau khi hợp nhất hai tỉnh, các cơ chế trước đây được hợp nhất để áp dụng chung. Tuy nhiên, thực tế cho thấy điều kiện giữa các khu vực có sự khác biệt lớn, nhất là khả năng huy động người dân đóng góp và mức độ hưởng lợi từ công trình.
Tại những khu vực miền núi, dân cư thưa, số người trực tiếp hưởng lợi từ một tuyến đường có thể ít, dẫn tới mức đóng góp của mỗi hộ dân cao hơn. Trong khi đó, điều kiện và khả năng huy động nguồn lực trong dân tại các khu vực khác có sự khác biệt.
Do đó, ông Rah Lan Chung cho rằng cần nghiên cứu lại mức hỗ trợ của Nhà nước và phương thức huy động đóng góp của người dân, bảo đảm phù hợp với từng khu vực, từng loại công trình, trong đó có giao thông nông thôn và giao thông nội đồng.
Theo Chủ tịch HĐND tỉnh, nhu cầu xây dựng đường giao thông nông thôn ở cơ sở rất lớn, nhưng một số địa phương gặp khó khăn trong huy động phần đối ứng của người dân nên chưa mạnh dạn đăng ký nhu cầu.
Việc điều chỉnh cơ chế hỗ trợ phù hợp với điều kiện từng khu vực sẽ tạo điều kiện để các địa phương chủ động đăng ký nhu cầu, huy động nguồn lực và triển khai các công trình hạ tầng nông thôn, góp phần bảo đảm mục tiêu của chương trình bê tông hóa giao thông nông thôn giai đoạn 2026-2030.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận