Giá nhiên liệu "nhảy vọt", giá vật liệu tăng đột biến
Theo Bộ Xây dựng, sau giai đoạn duy trì ổn định năm 2025 và 2 tháng đầu năm 2026, giá nhiên liệu đã xảy ra hiện tượng "nhảy vọt" trong tháng 3, đặc biệt là mặt hàng dầu Diesel.
Giá nhiên liệu, vật liệu lên đang tạo áp lực tài chính lớn cho các nhà thầu thi công dự án giao thông trọng điểm (Ảnh minh hoạ).
Tính đến hết ngày 31/3/2026, giá xăng E5 A92 tăng 4.703 đồng/lít; dầu Diesel 0,05S tăng 17.117 đồng/lít so với trung bình tháng 2/2026.
Giá xăng E5 A92 và dầu Diesel 0,05S trung bình tháng 3/2026 tăng so với giá bình quân tháng 2/2026 lần lượt là 26,2% và 57,4%.
Giá xăng dầu tăng là một trong những nguyên nhân kéo theo sự tăng giá của một số loại vật liệu xây dựng.
Tính đến ngày 31/3, sự tăng giá của nhiên liệu đã tạo áp lực dây chuyền lên giá thành sản xuất và chi phí vận chuyển của hầu hết các loại vật liệu xây dựng so với tháng 2/2026.
Cụ thể, xi măng tăng hơn 7%; thép tăng hơn 2%; gạch lát tăng gần 5%; các vật liệu cát, đá, gạch xây tăng từ 13,5 - 23,3%.
Riêng giá nhựa đường tăng đột biến khoảng gần 32%. "Giá vật liệu xây dựng có xu hướng tiếp tục tăng giá trong thời gian tới", Bộ Xây dựng dự báo.
Theo dự báo, dự toán công trình giao thông sẽ chịu ảnh hưởng lớn nhất khi giá nhiên liệu, vật liệu tiếp tục biến động (Ảnh minh hoạ).
Dự toán công trình giao thông chịu tác động lớn
Trên cơ sở đánh giá, phân tích, Bộ Xây dựng cho rằng, việc tăng giá nhiên liệu xăng/dầu và vật liệu xây dựng đã ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đầu tư xây dựng các công trình, đặc biệt là các công trình giao thông trọng điểm.
Ước tính, với mức biến động giá vật liệu xây dựng và giá nhiên liệu (xăng, dầu) như trên, dự toán xây dựng các công trình ước tăng từ 1,91 - 8,09% (tùy từng loại công trình xây dựng) so với tháng 2/2026.
Trong đó, dự toán xây dựng tăng nhiều nhất đối với loại công trình giao thông (8,09%); tiếp đến là công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (4,55%).
Công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình dân dụng và công trình công nghiệp là 3 loại hình công trình xây dựng tăng ít nhất với mức tăng lần lượt là: 2,52%, 2,02%, 1,91%.
Theo Bộ Xây dựng, trong bối cảnh giá nhiên liệu có thể tiếp tục tăng, mức độ ảnh hưởng tới dự toán xây dựng sẽ ngày càng lớn.
Với kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% so với tháng 2/2026, dự toán xây dựng công trình giao thông sẽ ảnh hưởng nhiều nhất, có thể tăng đến xấp xỉ 16%. Công trình công nghiệp ít chịu ảnh hưởng nhất, có thể tăng đến gần 4%.
Số liệu thống kê cho thấy, hiện có 44 dự án trọng điểm (gồm cả các dự án PPP) thuộc diện Ban chỉ đạo các công trình trọng điểm đang theo dõi, chỉ đạo với tổng mức đầu tư khoảng 569.000 tỷ đồng.
Trong đó, phần xây dựng khoảng 413.000 tỷ, tổng giá trị còn lại chưa thi công khoảng 267.000 tỷ đồng.
Nếu kịch bản giá nhiên liệu tăng 100% xảy ra, riêng các công trình giao thông trọng điểm, chi phí xây dựng ước tăng khoảng 42.300 tỷ đồng. Đây là một áp lực rất lớn lên ngân sách nhà nước.
Thi công hầm đường bộ thuộc dự án mở rộng tuyến cao tốc đoạn Yên Bái - Lào Cai.
Kiểm soát chặt, không để xảy ra tình trạng "đầu cơ, thổi giá"
Nhận diện xung đột Trung Đông có nguy cơ còn kéo dài, ảnh hưởng đến giá xăng, dầu, cùng với việc thực hiện các giải pháp theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Xây dựng đề nghị BND cấp tỉnh chủ động, cân đối nguồn lực, ưu tiên hoàn thành các công trình, dự án hạ tầng trọng điểm; Chỉ đạo các cơ quan liên quan thực hiện nghiêm quy định về quản lý, công bố, cập nhật giá vật liệu xây dựng phù hợp mặt bằng giá thị trường
"Các địa phương cũng cần kiểm soát chặt chẽ các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, doanh nghiệp kinh doanh vật liệu xây dựng; không để xảy ra tình trạng găm hàng, đầu cơ, thổi giá; kiểm soát chặt chẽ sản lượng khai thác khoáng sản; Nâng cao công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hợp đồng xây dựng để việc xác lập hợp đồng được cẩn trọng, đánh giá kỹ lưỡng rủi ro về biến động giá, bảo đảm việc áp dụng phương pháp, công thức điều chỉnh giá hợp đồng được phù hợp…", Bộ Xây dựng đề nghị.
Các chủ đầu tư/ban QLDA được giao trách nhiệm kiểm soát chặt chi phí đầu tư xây dựng, chủ động đánh giá tác động của việc tăng giá xăng dầu, vật liệu xây dựng đến dự án để có phương án sử dụng chi phí dự phòng hiệu quả, hợp lý; quyết định lựa chọn hình thức giá hợp đồng và kế hoạch lựa chọn nhà thầu phù hợp với diễn biến thị trường.
Cùng đó là rà soát các hợp đồng đang thực hiện, đặc biệt là hợp đồng trọn gói và đơn giá cố định, đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, phối hợp với các nhà thầu xử lý các vướng mắc phát sinh theo đúng quy định; Chủ động rà soát dự án, điều chỉnh kế hoạch thực hiện, cân đối chi phí để đảm bảo tiến độ thực hiện.
Bộ Xây dựng cũng chỉ đạo các chủ đầu tư, nhà thầu rà soát, đánh giá nhu cầu về nhiên, vật liệu xây dựng để chủ động phương án, bảo đảm thi công liên tục, không gián đoạn…
Hợp đồng ký kết điều chỉnh thế nào?
Đánh giá cụ thể tác động đến từng loại hợp đồng thực hiện dự án, Bộ Xây dựng cho biết, đối với hợp đồng trọn gói, hợp đồng theo đơn giá cố định, việc điều chỉnh chỉ được áp dụng cho những khối lượng công việc bổ sung ngoài phạm vi công việc theo hợp đồng đã ký kết và trường hợp bất khả kháng.
Khi giá nhiên liệu, vật liệu tăng cao, việc điều chỉnh giá hợp đồng sẽ không có cơ sở để thực hiện ngay theo mức biến động giá.
Để được điều chỉnh theo trường hợp bất khả kháng quy định tại Nghị định 37/2015 của Chính phủ hoặc hoàn cảnh thay đổi quy định tại quy định pháp luật liên quan cần phải có thời gian để các bên phân tích, đánh giá mức độ tác động do biến động giá, nhà thầu kiến nghị nội dung, phạm vi điều chỉnh, chứng minh đủ điều kiện áp dụng theo bất khả kháng và hoàn cảnh thay đổi.
Các bên cũng phải thực hiện tuân thủ theo chỉ đạo, hướng dẫn, quy định của cấp có thẩm quyền đối với trường hợp này.
Để có cơ sở áp dụng quy định về bất khả kháng hoặc hoàn cảnh thay đổi cơ bản, việc xem xét, đánh giá tác động dẫn đến điều chỉnh hợp đồng phải thực hiện đối với từng hợp đồng cụ thể, không thể có mức định lượng chung. Điều này dẫn đến các nhà thầu có tâm lý e dè, thi công cầm chừng.
Đối với hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, hiện nay, hợp đồng thi công xây dựng công trình tại các dự án, công trình giao thông chủ yếu sử dụng loại hợp đồng điều chỉnh giá.
Phương pháp điều chỉnh giá là phương pháp sử dụng hệ số điều chỉnh (Pn). Các yếu tố điều chỉnh chủ yếu là: cát, đá, thép, xi măng, nhựa đường; nhân công; máy thi công.
Nguồn cơ sở dữ liệu, thông tin về giá, chỉ số giá xây dựng đầu vào để điều chỉnh giá thường là sử dụng nguồn dữ liệu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền tại địa phương nơi có công trình xây dựng hoặc sử dụng chỉ số giá xây dựng công trình/gói thầu.
Việc thực hiện các hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh có ưu điểm là giảm rủi ro, ảnh hưởng do biến động giá xăng dầu, giá vật liệu xây dựng. Song, thực tế thời gian qua, việc điều chỉnh giá hợp đồng đã gặp một số khó khăn.
Việc công bố còn chậm, chưa kịp thời, chưa phản ánh sát diễn biến, biến động giá thực tế trên thị trường.
Trong từng hợp đồng/gói thầu cụ thể, phạm vi điều chỉnh giá hợp đồng bị giới hạn do các bên chưa lường trước hết rủi ro về mức độ trượt giá, các yếu tố trượt giá, việc điều chỉnh giá không bù đắp tương ứng mức độ biến động.
Ví dụ như không điều chỉnh chi phí nhiên liệu, chỉ điều chỉnh chi phí máy thi công; khi áp dụng công thức điều chỉnh Pn chưa bù đắp được mức độ biến động khi giá xăng dầu tăng cao như hiện nay so với phương pháp bù trừ trực tiếp.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận