Giải bài toán nguồn cung xăng dầu

Trước thực tế này, cơ quan quản lý đã kích hoạt nhiều giải pháp để giải bài toán nguồn cung.

Điểm nghẽn "chiết khấu quá thấp"

Theo báo cáo của Sở Công thương Hà Nội, thống kê đến ngày 9/3, có 21 cửa hàng xăng dầu rơi vào tình trạng dừng bán hoặc bán hạn chế, chủ yếu do thiếu nguồn hàng từ các đơn vị cung cấp.

Đơn vị này đã yêu cầu các doanh nghiệp không được tự ý đóng cửa ngừng bán khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép. 

Trường hợp gặp khó khăn, doanh nghiệp cần chủ động làm việc với đơn vị cung cấp theo hợp đồng hoặc gửi văn bản phản ánh tới Sở Công thương, Bộ Công thương để được xem xét, hỗ trợ.

Sở Công thương Hà Nội cũng đề nghị Bộ Công thương sớm có hướng dẫn cụ thể về trường hợp doanh nghiệp bán lẻ kinh doanh thua lỗ do mức chiết khấu quá thấp.

Cơ quan này cũng cho biết sẽ tổng hợp danh sách các doanh nghiệp đầu mối hoặc thương nhân phân phối có cửa hàng phải đóng cửa do thiếu nguồn hàng hoặc mức chiết khấu không đủ bù đắp chi phí. 

Danh sách này sẽ được báo cáo Chính phủ và Bộ Công thương để xem xét, thanh tra, kiểm tra và xử lý nếu phát hiện hành vi giảm chiết khấu bất hợp lý hoặc không cung cấp đủ nguồn hàng cho hệ thống bán lẻ.

Nhiều doanh nghiệp cũng cho rằng, cần sớm tháo gỡ điểm nghẽn "chiết khấu quá thấp". Bởi mức chiết khấu hiện nay không đủ bù đắp chi phí, khiến các cửa hàng bán lẻ thua lỗ nặng như thời gian qua.

Trong khi đó, Báo cáo của Bộ Công thương cho thấy, tình trạng căng thẳng nguồn cung vẫn chưa hạ nhiệt. Giá dầu thế giới đã tăng 20% từ đầu năm và có nguy cơ tăng đột biến trong thời gian tới nếu nguồn cung tiếp tục bị gián đoạn.

Khu vực châu Á, nhất là Đông Nam Á trong đó có Việt Nam, được dự báo chịu tác động nặng nề nhất do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu từ Trung Đông.

Tại Việt Nam, tổng nguồn xăng dầu tiêu thụ nội địa năm 2025 đạt khoảng 28,6 triệu m³/tấn, bình quân 2,2-2,3 triệu m³/tấn/tháng. 

Mặc dù có hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn, Việt Nam vẫn phụ thuộc đáng kể vào nguồn nhập khẩu. Nguy cơ thiếu hụt cục bộ xăng dầu tại một số địa phương là hoàn toàn có thể xảy ra.

Kích hoạt loạt giải pháp bình ổn thị trường

Trước bối cảnh này, để ổn định thị trường xăng dầu, theo giới chuyên gia, cần giải được bài toán nguồn cung và giá.

Về nguồn cung, Bộ Công thương vừa ban hành Công văn số 1488 ngày 9/3 yêu cầu các thương nhân đầu mối, thương nhân sản xuất và phân phối xăng dầu chủ động bảo đảm nguồn cung trước diễn biến phức tạp của xung đột tại Trung Đông.

Theo đó, các thương nhân đầu mối phải thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu năm 2026 đã được phân giao; chủ động dự báo thị trường, đa dạng hóa nguồn cung từ trong nước và nhập khẩu, đồng thời duy trì dự trữ theo quy định.

Doanh nghiệp cũng phải bảo đảm kế hoạch nhập khẩu và mua hàng từ các nhà máy trong nước trong tháng 3/2026, đồng thời sớm xây dựng kế hoạch nhập khẩu cho tháng 4.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, cần bảo đảm nguồn nhập khẩu dầu thô ổn định, tiếp tục đa dạng hóa nguồn cung. 

Các nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn phải vận hành ổn định, trường hợp dừng vận hành để bảo trì hoặc gặp sự cố làm ảnh hưởng sản lượng, doanh nghiệp phải báo cáo ngay để kịp thời xử lý.

Các doanh nghiệp tuyệt đối không găm hàng chờ tăng giá, không để gián đoạn nguồn cung trong toàn hệ thống. Các đơn vị cần chủ động chia sẻ nguồn hàng và lợi nhuận trong hệ thống phân phối, tổ chức trực hoặc tăng ca để các cửa hàng bán lẻ hoạt động liên tục.

Cơ quan quản lý cho biết sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát việc nhập khẩu, mua hàng từ các nhà máy trong nước và dự trữ lưu thông xăng dầu; các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định.

Cần tính đến việc "xả" quỹ bình ổn

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cũng chỉ đạo, triển khai xăng sinh học E10 càng sớm càng tốt.

Việc triển khai sớm xăng sinh học, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam nhìn nhận, sẽ bù đắp được phần nào tình trạng khó khăn nguồn hàng từ xăng khoáng, bởi hiện ethanol vẫn dễ mua hơn xăng dầu. 

Hơn nữa, chủ trương này cũng là giải pháp lâu dài nhằm giảm phụ thuộc vào xăng dầu nhập khẩu khi nguồn cung thực sự chủ động trong nước chỉ khoảng hơn 50%.

Ngoài ra, Nghị quyết 36 của Chính phủ ban hành ngày 6/3 cho phép Bộ Công thương linh hoạt điều chỉnh giá xăng dầu khi mức biến động từ 7% trở lên. Cơ chế này được đánh giá phát huy tác động tích cực, góp phần bảo đảm nguồn cung và duy trì lưu thông xăng dầu ổn định; hạn chế nguy cơ gián đoạn thị trường nhờ rút ngắn thời gian chờ điều chỉnh giá.

Ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam nhận định, các điều kiện để sử dụng Quỹ bình ổn xăng dầu đã xuất hiện và đã đến lúc cần tính đến việc "xả" quỹ để hạ nhiệt giá.

Hiện theo báo cáo của Bộ Công thương, đến hết quý III/2025, Quỹ bình ổn giá xăng dầu vẫn còn dư hơn 5.617 tỷ đồng. Trong số các doanh nghiệp đầu mối, Petrolimex đang nắm giữ quy mô quỹ lớn nhất với khoảng 3.085 tỷ đồng. 

Các đơn vị còn lại có số dư đáng kể gồm Dầu khí Đồng Tháp khoảng 461 tỷ đồng, Thanh Lễ 391 tỷ đồng, Dầu khí TP.HCM 328 tỷ đồng và Xăng dầu Quân đội khoảng 300 tỷ đồng.

Một giải pháp khác là giảm thuế phí, Bộ Tài chính đã đề xuất giảm thuế nhập khẩu về 0 và đã được thông qua. Song ông Thỏa cho rằng, cần nghiên cứu giảm thêm thuế bảo vệ môi trường và tiêu thụ đặc biệt để góp phần kìm giá xăng dầu.