Giữ sáng “mắt thần” nơi đảo đá Long Châu

Bám trụ giữa đá, gió và sóng

12h trưa, một ngày cuối năm 2025, tàu Bạch Long Vỹ - con tàu làm nhiệm vụ tiếp tế lương thực, thực phẩm, nhiên liệu cho các đèn biển và hải đảo khu vực phía Bắc - thả neo gần đảo đèn Long Châu.

Biển không yên. Gió mỗi lúc một mạnh, sóng dềnh lên rồi dội thẳng vào mạn tàu. Từ đảo, chiếc cano nhỏ chở mấy công nhân trạm đèn lao ra biển để nhận hàng tiếp tế. Con thuyền bé nhỏ chòng chành giữa sóng gió, lắc lư như con lật đật.

Giữa gió mặn quất rát mặt và tiếng sóng dồn dập, từng thùng hàng được chuyền tay cẩn trọng. Ở nơi này, chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể trả giá đắt.

Đặt chân lên đảo Long Châu, trước mắt chúng tôi là một thế giới gần như chỉ có đá. Những dãy núi đá tai mèo xám xịt, lởm chởm, sắc cạnh nối tiếp nhau từ bãi biển lên tận trạm hải đăng. Xung quanh lác đác vài cây bàng trơ trụi lá và những bụi cỏ dại cứng cỏi bám víu vào kẽ đá để tồn tại.

Giữa không gian cằn cỗi ấy là nơi ăn ở, sinh hoạt và làm việc của 5 công nhân Trạm quản lý đèn biển Long Châu, thuộc Bảo đảm an toàn hàng hải Đông Bắc Bộ (Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Việt Nam).

Gắn bó với đảo đã 21 năm, trạm trưởng Nguyễn Mạnh Hùng bảo, chính những núi đá tai mèo quanh đảo là "thủ phạm" tạo nên khí hậu khắc nghiệt đặc trưng của Long Châu.

Mùa hè, ban ngày đá hấp thụ nhiệt rồi hắt hơi nóng lên không trung, khiến cả đảo như một chiếc lò nung. Đêm xuống, nhiệt độ lại giảm nhanh, đá tỏa hơi lạnh, chênh lệch nhiệt độ ngày đêm luôn ở mức cao, khiến cơ thể con người khó thích nghi. Chưa kể, mỗi mùa gió chướng, những cơn bão nhỏ gào rít suốt ngày đêm.

"Tôi từng mang cả đàn gà ra đảo để tăng gia sản xuất. Che chắn kỹ lắm rồi mà cuối cùng cũng không con nào sống nổi", anh Hùng nhớ lại.

Sống chung với hiểm nguy, thiếu thốn

Gà không sống được, nhưng Long Châu lại là "thiên đường" của rắn độc. Các hốc đá là nơi trú ngụ lý tưởng của rắn lục, rắn nâu và cả rắn hổ lục. Sau mỗi cơn mưa, anh em trong trạm thường xuyên bắt gặp những con rắn nằm phơi mình ngay giữa lối đi.

Anh Dương Văn Hùng - công nhân trạm kể, có lần lật chăn ra, thấy một con rắn hổ lục dài hơn một mét cuộn tròn bên trong.

"Quen rồi", anh nói, rồi bình thản dùng gậy xua chúng đi. Sự bình thản ấy không phải vì hết sợ, mà vì đã quá quen với việc sống chung cùng hiểm nguy.

Khắc nghiệt chưa dừng lại ở đó. Trên hòn đảo heo hút này, nước ngọt là thứ quý giá bậc nhất. Nguồn nước sinh hoạt của anh em trạm đèn gần như hoàn toàn trông chờ vào nước mưa. Những năm ít mưa, bể và téc nước với dung tích khoảng 70m³ cũng không được chứa đầy.

"Có thời điểm, trong đất liền mưa lụt nhưng ngoài đảo không có giọt mưa nào. Nếu có mưa, gió biển tạt mạnh, hứng được nước cũng rất khó", trạm trưởng Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ.

Mùa khô, cả trạm phải thắt chặt việc sử dụng nước. Nước tắm được tận dụng để tưới rau. Quần áo mang xuống núi giặt bằng nước biển, sau đó mới tráng lại bằng nước ngọt. Mỗi giọt nước đều được cân nhắc.

Thực phẩm tươi sống cũng là điều xa xỉ. Khoảng hai tháng một lần mới có tàu tiếp tế, mà phần lớn là đồ đông lạnh. 

Ngoài ra, trạm tranh thủ mua thêm thực phẩm từ tàu cá đi ngang qua, mỗi tháng chừng 10 chuyến. Nhưng giữa biển khơi, giá cả chẳng hề dễ chịu. Thịt, gạo, rau đều đắt hơn đất liền khoảng 30%. Những ngày biển động, tàu cá thưa thớt, bữa ăn càng thêm đạm bạc.

Anh em trạm nỗ lực tự tăng gia trồng rau, nuôi dê với sự hỗ trợ của đơn vị. Nhưng trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, nước ngọt khan hiếm, việc có được một luống rau xanh cũng là cả quá trình vật lộn.

Vững vàng bám trụ

Vừa kiểm tra hoạt động của đèn, trạm phó Bùi Quốc Dương vừa trò chuyện với chúng tôi về công việc đặc thù của mình. Ra công tác tại trạm đèn từ năm 2015, anh cho rằng công việc không quá áp lực về cường độ, nhưng lại đòi hỏi sự bền bỉ và trách nhiệm rất cao.

Nhiệm vụ của họ là quản lý, bảo trì, bảo dưỡng đèn biển, duy trì tầm hiệu lực ánh sáng, bảo đảm đèn hoạt động đúng đặc tính kỹ thuật theo thông báo hàng hải. Chỉ khi đèn hoạt động ổn định, những con tàu mới có thể an toàn ra vào cửa ngõ cảng biển Hải Phòng.

Vì vậy, 5 cán bộ, công nhân của trạm phải thay nhau trực 24/24h, không để ánh đèn gián đoạn dù chỉ trong khoảnh khắc.

Nhưng khó khăn lớn nhất không chỉ nằm ở công việc. Sống trên đảo xa bờ, thiếu thốn nhất, theo anh Dương, chính là "hơi người". Không phố xá, không giải trí, không người thân bên cạnh. Ba tháng công tác mới được nghỉ phép một tháng, nhưng chừng đó cũng không đủ để khỏa lấp nỗi nhớ nhà kéo dài.

Tết đến, nỗi trống trải càng rõ. Anh Nguyễn Mạnh Hùng đã đón 13 cái Tết trên đảo. Trước Tết, trạm thường rộn ràng khi có các đoàn công tác ra thăm, chúc Tết và tặng quà. Nhưng khi thời khắc Giao thừa đến, không gian lại lặng lẽ đến nao lòng.

Anh nhớ có năm, trạm có công nhân trẻ mới vào nghề, lần đầu đón Tết nơi đảo xa. Đêm Giao thừa, cậu ngồi xem tivi, rồi lặng lẽ tắt đi vì không chịu nổi cảm giác chạnh lòng. Khi ấy, người trạm trưởng không chỉ lo công việc, mà còn phải làm "công tác tư tưởng", truyền lửa để anh em vững vàng bám trụ.

Trong hoàn cảnh ấy, các công nhân trạm đèn coi nhau như người thân trong gia đình. Hàng xóm của họ là vài chiến sĩ biên phòng và một ngư dân sống dưới chân núi. Mỗi dịp Tết, tất cả tranh thủ quây quần bên nhau, san sẻ chút ấm áp hiếm hoi giữa biển khơi, rồi ai lại về việc nấy.

Ở đất liền, hậu phương của họ là những người vợ tảo tần, quán xuyến mọi việc trong gia đình để chồng yên tâm công tác. Mỗi tối, những cuộc gọi ngắn ngủi là sợi dây kết nối, là động lực để họ tiếp tục bám đảo.

Năm nay, lại một cái Tết nữa, sẽ có những người đàn ông không thể về nhà. Họ nén lại cảm xúc, gác riêng nỗi nhớ, để "mắt thần" Long Châu không bao giờ tắt. 

Với họ, giữ cho đèn biển hoạt động tốt không chỉ là công việc, mà còn là lý tưởng - góp phần bảo đảm an toàn cho hàng nghìn tàu thuyền ngoài khơi, cho những chuyến hải trình đi tới nơi, về tới chốn.