Hà Nội: Mỗi công trình giao thông sẽ có một "lý lịch số"

Đặt nền móng quản trị giao thông thông minh bằng dữ liệu số

Đây là hệ thống dữ liệu chuyên ngành đầu tiên của Hà Nội quản lý tập trung kết cấu hạ tầng giao thông trên nền tảng GIS, cho phép theo dõi trực quan toàn bộ mạng lưới đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt đô thị cùng nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật khác. Hệ thống không chỉ hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước mà còn tạo nền tảng phát triển giao thông thông minh, nâng cao hiệu quả đầu tư, khai thác và bảo trì hạ tầng.

Phát biểu tại hội nghị, Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết Hà Nội đang quản lý khối lượng tài sản hạ tầng giao thông rất lớn với hàng nghìn km đường bộ, hệ thống cầu, hầm, đường thủy nội địa, đường sắt đô thị cùng nhiều công trình báo hiệu, thiết bị an toàn giao thông. Tuy nhiên, trước đây dữ liệu còn phân tán, thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho công tác chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, bảo trì và quyết định đầu tư.

Theo ông Trương Việt Dũng, chuyển đổi số trong lĩnh vực giao thông phải tạo ra ba chuyển đổi căn bản: từ dữ liệu phân tán sang dữ liệu thống nhất; từ xử lý sự việc sang quản lý chủ động; và từ quản lý từng công trình riêng lẻ sang quản trị tổng thể toàn mạng lưới. Đây là nền tảng để nâng cao hiệu quả quản lý hạ tầng trong quá trình Hà Nội xây dựng đô thị thông minh.

Ông đánh giá hệ thống bước đầu đã tập trung hóa dữ liệu, hỗ trợ tra cứu hiện trạng, quy hoạch, thông số kỹ thuật, lịch sử sửa chữa, kiểm định, đồng thời cung cấp công cụ thu thập thông tin và xử lý sự cố ngay từ hiện trường. Các quy trình nghiệp vụ và kinh nghiệm quản lý của ngành giao thông cũng đang được chuẩn hóa, số hóa và chuyển thành dữ liệu dùng chung.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo UBND TP Hà Nội, việc đưa hệ thống vào vận hành mới chỉ là bước khởi đầu. Mục tiêu quan trọng nhất trong giai đoạn tới là khai thác hiệu quả dữ liệu để phục vụ điều hành.

"Cốt lõi không phải có bao nhiêu lớp thông tin trên bản đồ, mà là dữ liệu thực sự 'sống': được sinh ra từ công việc, cập nhật liên tục, kiểm chứng và dùng để điều hành. Dữ liệu phải giúp Thành phố trả lời ba câu hỏi chiến lược: đang quản lý những tài sản nào, hiện trạng và mức độ an toàn ra sao, ưu tiên bảo trì và đầu tư ở đâu, vào thời điểm nào", ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, lãnh đạo thành phố yêu cầu mỗi tài sản hạ tầng phải có một "lý lịch số", mọi biến động được cập nhật thường xuyên và mọi quyết định quản lý từng bước được hình thành trên cơ sở dữ liệu. Đây sẽ là tiền đề để chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị thông minh dựa trên dữ liệu thời gian thực.

Phó chủ tịch UBND TP Hà Nội cũng giao Sở Xây dựng tập trung bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Vận hành hiệu quả hệ thống gắn với quy trình quản lý hằng ngày; kết nối với kho dữ liệu dùng chung và Trung tâm điều hành thông minh của thành phố; tích hợp dữ liệu kỹ thuật với quản lý tài sản công và kế hoạch đầu tư; đồng thời từng bước ứng dụng AI, camera, cảm biến, viễn thám để dự báo xuống cấp công trình, hỗ trợ lập kế hoạch bảo trì và nghiên cứu xây dựng mô hình "bản sao số" (Digital Twin) cho toàn bộ hệ thống hạ tầng giao thông.

Bản đồ số mở đường cho giao thông thông minh ở Hà Nội

Trước đó, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo cho biết việc triển khai hệ thống là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm hiện đại hóa công tác quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị trên nền tảng dữ liệu số.

Theo ông Trần Hữu Bảo, hệ thống được xây dựng trên cơ sở chuẩn hóa, số hóa toàn bộ dữ liệu kết cấu hạ tầng giao thông và tích hợp trên nền bản đồ số, bảo đảm quản lý tập trung, trực quan, đồng bộ và cập nhật theo thời gian thực.

Việc đưa hệ thống vào vận hành sẽ mang lại ba lợi ích lớn: Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với kết cấu hạ tầng giao thông; hình thành cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ chỉ đạo, điều hành và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan; đồng thời tạo nền tảng phát triển giao thông thông minh và hạ tầng số đô thị.

"Hệ thống được triển khai hôm nay không chỉ là một phần mềm quản lý mà còn là bước khởi đầu xây dựng nền tảng dữ liệu hạ tầng giao thông thống nhất, phục vụ phát triển đô thị thông minh của Hà Nội", ông Trần Hữu Bảo nhấn mạnh.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, hệ thống hiện đã hoàn thành cơ sở dữ liệu không gian (GIS) về kết cấu hạ tầng giao thông; chuẩn hóa, số hóa dữ liệu các loại hình hạ tầng thuộc phạm vi quản lý; xây dựng các phân hệ quản lý đường bộ, đường thủy nội địa, đường sắt đô thị và điều hành. Đồng thời, hệ thống đã kết nối với dữ liệu cây xanh, chiếu sáng công cộng và vận tải hành khách công cộng để hình thành môi trường quản lý tập trung trên nền tảng số.

Đến năm 2030, Hà Nội sẽ tiếp tục mở rộng cơ sở dữ liệu đối với toàn bộ hệ thống đường bộ, cầu, hầm, nút giao, đường sắt đô thị, bến bãi, điểm đỗ xe và hệ thống an toàn giao thông; từng bước tích hợp với camera giám sát, cảm biến IoT, hệ thống điều khiển giao thông, vận tải công cộng và các nền tảng quản lý đô thị khác để hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất.

Việc chính thức đưa Hệ thống quản lý kết cấu hạ tầng giao thông trên nền bản đồ số vào vận hành không chỉ đánh dấu bước chuyển từ số hóa sang quản trị dựa trên dữ liệu mà còn tạo nền tảng để Hà Nội khai thác hiệu quả tài sản hạ tầng, nâng cao chất lượng quản lý đô thị và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại" trong kỷ nguyên số.