Hà Nội về đích sớm trong chiến dịch lấy mẫu hài cốt liệt sĩ

Từ những phần mộ chưa xác định danh tính

Sáng 22/9, tại Nghĩa trang liệt sĩ xã Đan Phượng, Đảng ủy, chính quyền địa phương phối hợp các đơn vị lực lượng vũ trang và gia đình tổ chức lễ truy điệu, an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Xuân Ngọc.

Liệt sĩ Nguyễn Xuân Ngọc sinh năm 1939 tại thôn Đại Phùng, xã Đan Phượng. Tháng 2/1960, anh tình nguyện lên đường nhập ngũ. Sau khi xuất ngũ vì thương tật năm 1962, đến tháng 4/1965, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, anh tiếp tục lên đường vào Nam chiến đấu.

Ngày 26/5/1970, khi đang trực tiếp chỉ huy đơn vị hành quân chiến đấu trên cương vị Chính trị viên Đại đội 2, anh bị thương nặng và anh dũng hy sinh, được đồng đội an táng tại chân núi Bàn Thùng, tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng cũ. Sau đó, hài cốt được quy tập về Nghĩa trang liệt sĩ Quế Phong, thành phố Đà Nẵng. 

Trải qua hơn nửa thế kỷ nằm lại chiến trường miền Trung, nhờ sự nỗ lực tìm kiếm của các cấp chính quyền cùng gia đình, dòng họ, hài cốt người chiến sĩ năm xưa nay đã được đưa về yên nghỉ trong lòng đất mẹ.

Bí thư Đảng ủy xã Đan Phượng Nguyễn Gia Hiển cho biết, ngay sau khi nhận được thông tin từ gia đình, Đảng ủy xã đã chỉ đạo UBND xã phối hợp với các cơ quan, đơn vị quân đội để đưa hài cốt liệt sĩ trở về.

Không chỉ phối hợp đón nhận, an táng hài cốt liệt sĩ, xã Đan Phượng còn triển khai các nhiệm vụ của “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”. Địa phương đã phối hợp với các đơn vị quân đội lấy mẫu ADN của 7 liệt sĩ chưa xác định danh tính tại nghĩa trang xã, đồng thời triển khai lấy mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn.

Tại xã Thiên Lộc, từ ngày 19/8 - 12/9, lực lượng chức năng đã tổ chức lấy mẫu tại Nghĩa trang liệt sĩ Kim Nỗ.

Lực lượng chức năng đã khai quật 63/63 mộ. Kết quả, 55 mộ đủ điều kiện lấy mẫu; 3 mộ không đủ điều kiện do thời gian đã bào mòn và 5 mộ không tìm thấy tiểu.

Tổ công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ xã Thiên Lộc phối hợp với Trung tâm Pháp y Hà Nội và các tổ số hóa của thành phố thực hiện từng bước theo quy trình chuyên môn. Từ khai quật, thu thập đến bảo quản, niêm phong và bàn giao mẫu đều được kiểm soát chặt chẽ.

Tại xã Kim Anh, địa phương xác định có 45 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Xã huy động 35 cán bộ, nhân viên, chiến sĩ tham gia nhiệm vụ, tổ chức các tổ công tác chỉ đạo, khảo sát và một tổ khai quật mộ liệt sĩ hoạt động độc lập.

Kết quả, trong 45 phần mộ được khai quật, lực lượng chuyên môn thu được 25 mẫu sinh phẩm đủ tiêu chuẩn giám định ADN. Địa phương đề nghị các cơ quan chuyên môn ưu tiên phân tích, giám định số mẫu này để sớm có kết quả đối chiếu, xác định danh tính liệt sĩ. Với 19 phần mộ không đủ điều kiện lấy mẫu, xã đề nghị cơ quan chuyên môn hướng dẫn phương án xử lý phù hợp.

Huy động lực lượng, chạy đua với thời gian

Gần 2 tháng qua, nhiều xã, phường trên địa bàn thành phố Hà Nội đã tổ chức lực lượng, xây dựng phương án và trực tiếp triển khai nhiệm vụ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ để giám định ADN.

Tại xã Ứng Hòa, đến ngày 17/9, địa phương đã hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ phục vụ giám định ADN tại 5 nghĩa trang, với tổng số 220 phần mộ chưa xác định được danh tính.

Tại xã Phúc Thịnh, lực lượng chức năng đã hoàn thành khai quật 48 phần mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính để lấy mẫu phục vụ giám định ADN. Trong đó, 47 phần mộ có hài cốt được đưa đi giám định ADN, một phần mộ không tìm thấy hài cốt.

Công tác lấy mẫu tại ba nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn xã được triển khai từ ngày 28/8. Cụ thể, Nghĩa trang liệt sĩ Bắc Hồng có một phần mộ; Nghĩa trang liệt sĩ Đông Anh có 35 phần mộ và Nghĩa trang liệt sĩ Nam Hồng có 12 phần mộ.

Theo Phó chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Lê Thế Chuyên, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin là nhiệm vụ có ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, đồng thời là trách nhiệm của thế hệ hôm nay đối với những người đã hiến dâng tuổi thanh xuân và cuộc đời cho Tổ quốc.

Cùng với đó, các địa phương chú trọng bảo đảm an toàn lao động, vệ sinh môi trường, an ninh, trật tự và bảo mật thông tin. Hồ sơ, mẫu vật và biên bản sau khi hoàn thành phải được kiểm tra, đối chiếu, bàn giao chặt chẽ.

Từ thực tế triển khai ở cơ sở cho thấy, để hoàn thành khối lượng công việc lớn trong thời gian ngắn, Hà Nội đã huy động lực lượng theo hướng rõ người, rõ việc, rõ tiến độ; đồng thời tăng cường phối hợp giữa chính quyền cơ sở, lực lượng quân sự, công an và các cơ quan chuyên môn.

Đây cũng là yêu cầu xuyên suốt trong quá trình triển khai "Chiến dịch 500 ngày đêm", bởi mỗi mẫu sinh phẩm được thu nhận không chỉ là một phần của nhiệm vụ chuyên môn mà còn gắn với hy vọng xác định lại danh tính cho những người đã hy sinh sau nhiều năm chưa được gọi tên.

Hoàn thành lấy mẫu tại 230 nghĩa trang

Chỉ trong chưa đầy 2 tháng, Hà Nội đã huy động hơn 3.000 người tham gia các tổ, đội lấy mẫu tại thực địa.

Đến ngày 23/9, thành phố hoàn thành nhiệm vụ lấy mẫu tại toàn bộ 230 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, sớm 15 ngày so với mục tiêu Ban Chỉ đạo thành phố đề ra (trước ngày 10/10) và sớm ba tháng so với thời hạn của Ban Chỉ đạo Quốc gia (trước ngày 31/12).

Tổng số có 4.468 phần mộ đã được khai quật, lấy mẫu, đạt 100% kế hoạch. Trong đó, 3.672 mộ bảo đảm điều kiện lấy mẫu, chiếm 81,18%; 796 mộ không đủ điều kiện lấy mẫu.

Cùng với quá trình khai quật, công tác bảo quản, lưu trữ và bàn giao mẫu được thực hiện theo đúng quy trình. Toàn bộ 3.678 mẫu hài cốt liệt sĩ đã được bàn giao tới Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để phục vụ giám định ADN. Quá trình triển khai bảo đảm an toàn về con người và trang thiết bị kỹ thuật.

Song song với lấy mẫu tại các nghĩa trang, Hà Nội cũng tập trung thu thập mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ.

Đến nay, hệ thống Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã cập nhật thông tin của 38.989 trường hợp thân nhân; lực lượng chức năng đã thu nhận 15.230 mẫu sinh phẩm ADN theo danh sách đăng ký.

Việc hoàn thành lấy mẫu tại 230 nghĩa trang mới là một bước quan trọng trong cả quá trình. Giai đoạn tiếp theo, thành phố tiếp tục phối hợp các cơ quan chuyên môn thực hiện phân tích, đối chiếu ADN, đồng thời tìm kiếm, quy tập những trường hợp còn có thông tin, manh mối.

Hà Nội dự kiến tổ chức tìm kiếm, quy tập đối với 14 mộ liệt sĩ theo kết luận đợt 1 năm 2025 tại 4 xã Bất Bạt, Vật Lại, Suối Hai, Cổ Đô và các khu vực có manh mối. Thành phố cũng tiếp tục hoàn thành việc lập dữ liệu mộ và nghĩa trang tại 340 nghĩa trang liệt sĩ trên toàn địa bàn.

Cùng với đó, các địa phương sẽ tiếp tục hoàn tất thu mẫu sinh phẩm thân nhân, đồng thời đẩy mạnh tu bổ, chỉnh trang các phần mộ và công trình ghi công liệt sĩ, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm 2027.