Hà Tĩnh thúc đẩy chuyển đổi xanh, tiếp sức doanh nghiệp phát triển bền vững

Từ chủ trương chiến lược đến thực tế chuyển dịch 

Thông tin với phóng viên Báo Xây dựng, ông Tô Thái Hòa, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh, cho biết: “Hiện nay, nhiều người tiêu dùng và doanh nghiệp ưu tiên chọn lựa sản phẩm và dịch vụ thân thiện với môi trường. Việc sở hữu các công trình xanh sẽ giúp doanh nghiệp nổi bật hơn và thu hút nhiều dự án lớn. Doanh nghiệp có khả năng chứng minh được năng lực và cam kết về môi trường sẽ có nhiều cơ hội hơn khi tham gia các dự án”.

Đứng trước áp lực từ xu hướng tiêu dùng bền vững và các gói thầu công cộng yêu cầu chứng nhận môi trường, nhiều đơn vị tại Hà Tĩnh đã chủ động đầu tư dây chuyền sản xuất thân thiện với hệ sinh thái.

Tại cụm công nghiệp Phù Việt, dự án nhà máy vật liệu xanh Lam Giang được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư với số vốn 37 tỷ đồng, nhà máy chuyên sâu sản xuất nguyên vật liệu mới, thân thiện môi trường để đáp ứng các bộ tiêu chuẩn xanh nghiêm ngặt. 

Song song đó, các đơn vị kỳ cựu như Công ty Cổ phần Vật liệu Xây dựng Hồng Lĩnh tiên phong ứng dụng công nghệ nén thủy lực không nung với công suất 50 triệu viên quy tiêu chuẩn/năm. Thay vì dùng lò đốt truyền thống phát thải khí CO2, doanh nghiệp tận dụng đá mi, bụi đá, cát để tạo ra dòng gạch chịu lực, cách âm cách nhiệt tốt.

Tại nhà máy gạch không nung Việt Nhật, ứng dụng hệ thống máy tự động áp lực cực đại để tái chế phế thải từ các mỏ đá lân cận thành gạch block, gạch Terrazzo giả đá, vừa loại bỏ khói bụi vừa giải quyết bài toán xử lý chất thải rắn của ngành khai khoáng.

Ông Nguyễn Ngọc Hồng, Giám đốc Công ty Cổ phần Vật liệu Xây dựng Hồng Lĩnh chia sẻ: “Trước đây, doanh nghiệp vật liệu xây dựng truyền thống rất sợ rào cản môi trường. Nhưng khi chúng tôi mạnh dạn chuyển sang dây chuyền ép thủy lực không nung, tận dụng mạt đá, đá dăm từ các mỏ khai khoáng lân cận, bài toán đã thay đổi hoàn toàn. 

Quy trình không sinh một giọt khói bụi, sản phẩm lại cách âm, cách nhiệt vượt trội. Cái khó nhất hiện tại là chi phí đầu tư thiết bị tự động hóa ban đầu rất lớn, nếu không có sức bền tài chính thì doanh nghiệp rất dễ hụt hơi”. 

Bên cạnh đó, sự dịch chuyển mạnh mẽ của ngành nông, lâm, thủy sản Hà Tĩnh (ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 3,7%) được minh chứng rõ nét qua các mô hình nông nghiệp tuần hoàn 4F. Bên cạnh Tổ hợp Kinh tế Nông nghiệp 4F Quế Lâm Lam Hồng (quy mô gần 1.300 tỷ đồng tại Cẩm Xuyên), các mô hình vệ tinh cấp xã, phường cũng đang mang lại hiệu quả vượt trội.

Bà Nguyễn Thị Cúc, trú tại xã Cẩm Xuyên hào hứng: “Từ ngày áp dụng công thức tuần hoàn khép kín, thu gom phế phẩm nông nghiệp và rác hữu cơ từ chợ dân sinh về ủ men vi sinh tập trung, chúng tôi vừa giải quyết được vấn đề ô nhiễm rác thải của xã, vừa có đều đặn 5 - 6 tạ phân hữu cơ chất lượng cao mỗi tháng. 

Đất đai màu mỡ trở lại, nông sản sạch được bao tiêu giá cao hơn thị trường 15 - 20%. Cái lợi nhìn thấy rõ, nhưng để nhân rộng ra quy mô lớn thì các hộ vẫn lúng túng về kỹ thuật kiểm kê và quy trình chuẩn hóa chứng từ để xuất khẩu”.

Tháo gỡ "điểm nghẽn", trợ lực từ cơ quan chức năng

Dù đã có những tín hiệu tích cực, số đông doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hà Tĩnh vẫn đang vấp phải ba rào cản lớn: Thiếu vốn đầu tư công nghệ, thiếu dữ liệu đo lường phát thải (MRV) và thiếu nhân lực chuyên sâu. Để giải bài toán này, các cơ quan chức năng đã và đang chủ động vào cuộc với những giải pháp cụ thể.

Để hỗ trợ khối kinh tế tập thể, ông Bùi Huy Cường, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Hà Tĩnh khẳng định: “Khó khăn lớn nhất của các HTX khi muốn chuyển đổi xanh chính là năng lực tiếp cận các nguồn tín dụng xanh. 

Thời gian tới, Liên minh HTX tỉnh sẽ tăng cường phối hợp với các tổ chức tín dụng để hướng dẫn, cung cấp thông tin và hỗ trợ các HTX tối ưu hóa hồ sơ vay vốn. 

Chúng tôi sẽ đồng hành sát sao từ khâu lập phương án sản xuất kinh doanh đến khâu chứng minh tính hiệu quả môi trường, giúp các mô hình tuần hoàn vi sinh dễ dàng tiếp cận nguồn tài chính ưu đãi để mở rộng quy mô”.

Ở góc độ quản lý công nghệ và trợ lực tài chính công, ông Lê Thành Đông, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hà Tĩnh cho biết, chính quyền tỉnh đã ban hành hành lang pháp lý rất rõ ràng để kích cầu.

“Thông qua Nghị quyết số 27/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh, Hà Tĩnh đang triển khai quy trình hỗ trợ tài chính chuyển đổi xanh rất cụ thể. Doanh nghiệp khi đổi mới công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng sẽ được hỗ trợ kinh phí chuyển giao công nghệ tối đa lên đến 2 tỷ đồng/cơ sở và hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị mới tối đa 450 triệu đồng/cơ sở.

Quy trình được thiết kế đồng bộ qua bốn bước: Đầu tiên, Sở KH&CN cùng Sở NN&MT sẽ thẩm định, xác nhận công nghệ xanh. Tiếp theo, hệ thống ngân hàng hoặc Liên minh HTX sẽ thẩm định năng lực tín dụng để giải ngân dựa trên danh mục được duyệt. Cuối cùng, chúng tôi sẽ phối hợp giám sát, đo lường kết quả thực tế. 

Mục tiêu là biến dòng vốn này thành đòn bẩy thực chất, giúp doanh nghiệp vượt qua áp lực chi phí ban đầu và xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững”.