Hóa giải nỗi lo “cứ mưa là ngập”

Hà Nội: Đồng loạt triển khai 10 dự án

Giữa thời tiết oi bức những ngày đầu hè, tại nhiều công trường thoát nước tại TP Hà Nội, không khí thi công diễn ra khẩn trương nhằm đảm bảo tiến độ hoàn thành trước mùa mưa.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, thành phố đang triển khai đồng loạt 10 dự án cấp bách, gồm 2 dự án hệ thống thoát nước, 7 dự án hồ điều hòa và 1 dự án hỗ trợ kiểm soát ngập lụt toàn đô thị.

Tại dự án cải tạo kênh Thụy Phương, hơn 20 mũi thi công được tổ chức trên toàn tuyến. Những đoạn kênh hở dài hàng kilomet đang được cải tạo đồng bộ với việc ép cừ bê tông, lắp đặt cống hộp và kết nối với hệ thống sông Tô Lịch. Trong khi đó, dự án hạ lưu sông Kim Ngưu cũng ghi nhận tiến độ tích cực với hàng loạt hạng mục kè, cống, ép cừ đang được đẩy nhanh.

Đây được xác định là hai "trục xương sống" trong hệ thống tiêu thoát nước đô thị, có vai trò dẫn dòng và giảm tải áp lực cho toàn mạng lưới khi xảy ra mưa lớn.

Không chỉ tập trung vào hệ thống kênh, cống, Hà Nội còn đẩy mạnh xây dựng các hồ điều hòa - những "túi chứa nước tạm thời". Hiện đã có 5 hồ điều hòa được phê duyệt đầu tư, trong đó nhiều hồ như Thụy Phương 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 đã hoàn thành giải phóng mặt bằng và bước vào giai đoạn thi công chính.

Cùng đó, 3 dự án chống ngập khẩn cấp với tổng vốn hơn 1.000 tỷ đồng cũng đang được triển khai rốt ráo tại các khu vực "điểm nóng" như Đại lộ Thăng Long, Tây Hồ Tây, Resco, Ciputra…

Tổng cộng khoảng 40 hạng mục công trình đang được thi công đồng loạt, tập trung xử lý các điểm ngập kéo dài nhiều năm. Nhiều tuyến cống, trạm bơm đã đạt trên 90% khối lượng, sẵn sàng vận hành thử nghiệm.

Ông Trương Hải Long, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội cho biết, các dự án đang được triển khai theo tinh thần khẩn cấp, yêu cầu hoàn thành các hạng mục chính trước ngày 30/4.

Theo ông Trịnh Ngọc Sơn, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Thoát nước Hà Nội, về lâu dài, thành phố cần tiếp tục quản lý hệ thống theo lưu vực, kết hợp vận hành đồng bộ toàn mạng lưới và điều hành theo các kịch bản mưa cụ thể.

TP.HCM: Chống ngập là mục tiêu chiến lược

Nếu Hà Nội đối mặt với áp lực mưa lớn, thì TP.HCM lại chịu "3 gọng kìm" gồm mưa, triều cường và sụt lún nền đất.

Theo ông Lê Ngọc Linh, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, toàn thành phố hiện có 159 điểm ngập, trong đó có 57 điểm ngập nặng với mức ngập từ 30cm trở lên, thời gian ngập kéo dài trên 1,5 giờ. Riêng khu vực TP.HCM cũ có 34 điểm ngập nặng, Bình Dương cũ có 9 điểm và Vũng Tàu cũ có 14 điểm. Ngoài ra, thành phố còn 102 điểm ngập mức độ vừa và nhẹ.

TP.HCM xác định chống ngập là mục tiêu chiến lược trong giai đoạn 2026 - 2030, trong đó giai đoạn 2026 - 2027 phải cơ bản giải quyết tình trạng ngập nước.

Lãnh đạo Sở Xây dựng nhận định, nguyên nhân gây ngập không chỉ đến từ biến đổi khí hậu, mưa cực đoan hay triều cường bất thường mà còn do tốc độ sụt lún nền đất ngày càng nghiêm trọng.

Ngoài nguyên nhân chủ quan, tình trạng ngập úng tại TP.HCM do quy hoạch chưa cập nhật kịp diễn biến thực tế, công tác chống ngập còn mang tính cục bộ theo địa giới hành chính.

Hiện nay, một trong những công trình được kỳ vọng lớn nhất để giải quyết tình trạng ngập là dự án "Giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu - giai đoạn 1" (dự án chống ngập 10.000 tỷ đồng). Dự án khởi công từ năm 2016, sau nhiều năm đình trệ, đã được tái khởi động trong năm 2026 và hiện đạt khoảng 94% khối lượng.

TP.HCM cũng đang triển khai nhiều giải pháp khẩn cấp như nạo vét cống rãnh, cải tạo hệ thống thoát nước, xây hồ điều tiết, lắp đặt van ngăn triều và mở rộng các tuyến cống thoát nước tại các điểm ngập nặng…

Theo lộ trình, trong năm 2026, TP.HCM sẽ hoàn thành 20 dự án để xử lý 45 điểm ngập, trong đó có 16 điểm ngập nặng. Năm 2027, thành phố tiếp tục hoàn thành 54 dự án, xử lý thêm 56 điểm ngập; năm 2028 hoàn thành 18 dự án, xử lý 12 điểm ngập; năm 2029 tiếp tục xử lý 7 điểm ngập.

Đến năm 2030, TP hoàn thành 58 dự án, giải quyết toàn bộ 39 điểm ngập còn lại, trong đó có 12 điểm ngập nặng, đảm bảo không để tái ngập.

Giải quyết ùn tắc, giảm nguy cơ ngập

Những ngày đầu tháng 4/2026, trên công trường nút giao Nguyễn Văn Linh - 3 Tháng 2, không khí thi công diễn ra khẩn trương.

Đây là một phần trong dự án cải tạo, mở rộng 5 nút giao thông trọng điểm của thành phố, tổng mức đầu tư gần 1.200 tỷ đồng. Dự án không chỉ nhằm giải quyết ùn tắc giao thông mà còn góp phần nâng cao năng lực thoát nước, giảm nguy cơ ngập úng tại khu vực trung tâm.

Thời gian qua, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng khu vực Ninh Kiều liên tục đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ, với mục tiêu hoàn thành các nút giao số 1 và số 4 trong năm 2026.

Hiện hai nút giao số 1 (Mậu Thân - 3 Tháng 2 - Trần Hưng Đạo) và số 4 đã được triển khai thi công. Trong đó, nút giao số 1 đã hoàn thành một số hạng mục như đổ bê tông hố ga, gối cống thoát nước mưa nhưng đang tạm dừng do vướng mặt bằng.

Với các nút giao còn lại gồm nút số 2 (Mậu Thân - Nguyễn Văn Cừ - Võ Văn Kiệt), nút số 3 (Nguyễn Văn Linh - Nguyễn Văn Cừ) và nút số 5 (Nguyễn Văn Linh - 30 Tháng 4), thành phố đã hoàn tất lựa chọn nhà thầu, hiện đang chờ mặt bằng để triển khai thi công, với tổng vốn dự kiến khoảng 870 tỷ đồng.

Tính đến cuối tháng 3/2026, dự án đã giải ngân hơn 522 tỷ đồng, tạo tiền đề để tiếp tục tăng tốc thi công trong thời gian tới.