Giao thông Đường sắt

Hoàn thiện “khung chuẩn” cho đường sắt đô thị trong bối cảnh đầu tư tăng tốc

24/02/2026, 17:36

Bộ Xây dựng xin ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Tiêu chuẩn Việt Nam “Ứng dụng đường sắt - cơ sở hạ tầng - tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị” nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý Nhà nước, đảm bảo an toàn xây dựng tuyến.

Dự thảo bộ Tiêu chuẩn Việt Nam "Ứng dụng đường sắt - cơ sở hạ tầng - tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị" do Trường Đại học Công nghệ GTVT chủ trì xây dựng.

Theo đơn vị soạn thảo, việc xây dựng tiêu chuẩn này thực sự cần thiết, nhất là trong điều kiện Việt Nam đang phát triển mạnh đầu tư đường sắt đô thị nhưng chưa có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ về loại hình giao thông này.

Hoàn thiện “khung chuẩn” cho đường sắt đô thị trong bối cảnh đầu tư tăng tốc- Ảnh 1. — Bộ Xây dựng xin ý kiến rộng rãi đối với dự thảo Tiêu chuẩn Việt Nam “Ứng dụng đường sắt - cơ sở hạ tầng - tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị” (Ảnh: minh họa).

Trong khi trên thế giới, đường sắt đô thị đã được xây dựng từ rất lâu và phổ biến, đặc biệt là tại các thành phố lớn, hiện đại. Cơ bản có 4 loại hình: Metro - Đường sắt khối lượng lớn di chuyển nhanh, Tram - tàu điện, Light Rail - đường sắt nhẹ, Tram - tàu điện và Local rail systems - hệ thống đường sắt địa phương kết nối trung tâm thành phố với vùng ngoại ô xa xôi hoặc các trung tâm địa phương khu vực.

Hệ thống tiêu chuẩn đường sắt đô thị trên thế giới chủ yếu do một số quốc gia có nhiều kinh nghiệm và làm chủ được công nghệ xây dựng, vận hành và phát triển hệ thống đường sắt công bố như: Các nước thuộc EU, Mỹ, Nga, Nhật Bản, Trung Quốc; hoặc do các tổ chức quốc tế xây dựng.

Đối với Việt Nam, đây là loại hình giao thông đường sắt trong nội đô, có tính chất kỹ thuật hiện đại, phức tạp và lần đầu tiên lần đầu tiên triển khai, nhưng đang được thúc đẩy đầu tư.

Theo quy hoạch (cập nhật đến tháng 12/2023), đến năm 2050, trên địa bàn 7 tỉnh/thành phố thuộc Trung ương sẽ có trên 680km với các loại hình đường sắt khác nhau. Một số tuyến tại Hà Nội, TP.HCM đã được triển khai đầu tư, khai thác vận hành.

Tuy nhiên, do Việt Nam chưa có hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đường sắt đô thị, nên khi triển khai từng dự án này đã áp dụng một số tiêu chuẩn tại các Tiêu chuẩn Việt Nam có liên quan và nhiều tiêu chuẩn nước ngoài. Điều này dẫn đến nảy sinh nhiều bất cập trong quá trình thực hiện dự án như: Phải sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn nhiều lần; kéo dài thời gian do phải giải quyết các thủ tục, tác động đến điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án; đồng thời khó kiểm soát giá cả của sản phẩm công nghệ.

Vì vậy, theo trường Đại học Công nghệ GTVT, việc xây dựng, công bố, ban hành Tiêu chuẩn Việt Nam "Ứng dụng đường sắt - cơ sở hạ tầng - tham số thiết kế tuyến cho đường sắt đô thị" sẽ góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ, đầy đủ, đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, các hoạt động trong xây dựng tuyến đường sắt đô thị, đảm bảo an toàn.

Đồng thời, qua đó khuyến khích áp dụng các công nghệ tiên tiến, nâng cao năng suất lao động, chống thất thoát lãng phí; hướng tới các tiêu chí xanh, tiết kiệm tài nguyên, năng lượng, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, bảo vệ an ninh quốc gia.

Hoàn thiện “khung chuẩn” cho đường sắt đô thị trong bối cảnh đầu tư tăng tốc- Ảnh 2. — Tiêu chuẩn góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ về đường sắt đô thị (Ảnh: minh họa).

Từ mục tiêu này, đơn vị chủ trì xây dựng dự thảo tiêu chuẩn đã đề xuất phạm vi, đối tượng áp dụng. Theo đó tiêu chuẩn quy định các quy tắc và giới hạn đối với các tham số thiết kế tuyến đường, bao gồm cả đoạn đường trong khu vực ghi và giao cắt. Một số tham số này là hàm số theo vận tốc.

Ngoài ra, đối với một số tuyến đường hiện có, tiêu chuẩn này quy định các quy tắc và giới hạn để xác định tốc độ cho phép liên quan đến tham số tuyến đường.

Tiêu chuẩn áp dụng cho mạng lưới đường sắt vận tải hành khách khu vực đô thị hoặc vùng phụ cận không kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia, bao gồm: Mạng lưới được thiết kế có đường riêng và tách biệt với giao thông đường bộ và đường dành cho người đi bộ; Mạng lưới (một phần) không tách biệt với giao thông đường bộ và đường dành cho người đi bộ, có làn đường đi chung.

Về ray, tiêu chuẩn áp dụng cho các hệ thống đường sắt sử dụng bánh thép chạy trên ray thép đế bằng hoặc ray thép có rãnh. Không áp dụng với các hệ thống đường sắt có kết cấu đặc thù như đường sắt răng cưa, đường sắt leo núi và các loại hình đường sắt kéo bằng cáp khác.

Tiêu chuẩn này xác định các tham số, quy định các quy tắc và giới hạn cho khổ đường sắt danh định 1435mm với tốc độ cho phép lên đến 120km/h. Đối với các khổ đường sắt danh định khác, tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc quy đổi được sử dụng để xác định các giới hạn.

Thêm “lớp bảo vệ” an toàn cho tàu hỏa tại các điểm giao cắt nguy hiểm

Đường sắt đang thử nghiệm hệ thống cảnh báo sớm chướng ngại vật, truyền tín hiệu trực tiếp lên đầu máy. Giải pháp này được kỳ vọng tạo thêm một “lớp bảo vệ” chủ động, giúp lái tàu xử lý từ xa, giảm nguy cơ tai nạn tại các đường ngang có rủi ro cao.

Báo Xây dựng trên

Hoàn thiện “khung chuẩn” cho đường sắt đô thị trong bối cảnh đầu tư tăng tốc

Tin Liên quan

Đường sắt giảm giá vé tới 40% sau Tết Bính Ngọ 2026

Hàng chục nghìn người trở lại Hà Nội sau Tết, ga tàu nhộn nhịp suốt ngày đêm

Tết ở ga biên giới…