Hoàn thiện quy hoạch nông thôn, phát triển hạ tầng đồng bộ, nâng cao chất lượng nhà ở

Thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực quy hoạch nông thôn

Ngày 29/5/2026, tại Văn bản số 8017/BXD-KHTC, Bộ Xây dựng ban hành hướng dẫn UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện một số nội dung triển khai Hợp phần thứ nhất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I từ năm 2026 đến năm 2030 (Chương trình). Trước đó, ngày 24/4/2026, tại Quyết định số 556/QĐ-BXD, Bộ Xây dựng đã ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện Chương trình của Bộ.

Bộ Xây dựng dự kiến tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã và người dân trong công tác quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên nền tảng GIS. Ảnh: Lê Danh.

Hướng dẫn Hợp phần thứ nhất Chương trình của Bộ tập trung vào hai nội dung thành phần trọng tâm. Nội dung thành phần 1 là hoàn thiện quy hoạch theo quy định, bảo đảm đồng bộ, phù hợp, phát huy lợi thế vùng, miền và phát triển bền vững. Nội dung thành phần 2 là phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn toàn diện, đồng bộ, hiện đại, kết nối hiệu quả với đô thị và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Đối với nội dung thành phần 1, Bộ Xây dựng hướng dẫn các địa phương thực hiện rà soát, lập và phê duyệt quy hoạch chung xã theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương; đồng thời thực hiện quy hoạch cấp tỉnh và ban hành quy chế quản lý kiến trúc điểm dân cư nông thôn theo quy định của pháp luật về kiến trúc.

Theo đó, Bộ đã ban hành Thông tư số 10/2026/TT-BXD ngày 31/3/2026, hướng dẫn thực hiện một số nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới và điều kiện thuộc Quy định tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Về nội dung thực hiện xây dựng, quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên nền tảng công nghệ ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS hóa) để cập nhật vào Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch và được cung cấp, chia sẻ cho các tổ chức, cá nhân theo quy định, Bộ Xây dựng dự kiến tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nhằm nâng cao năng lực cho cán bộ cấp xã và người dân trong công tác quản lý quy hoạch xây dựng nông thôn mới trên nền tảng GIS, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực quy hoạch nông thôn.

Phát triển hạ tầng nông thôn đồng bộ, hiện đại

Đối với nội dung thành phần 2, Bộ Xây dựng hướng dẫn thực hiện các nội dung số 1, 13 và 14. 

Trong đó, về nội dung hoàn thiện và nâng cao chất lượng hạ tầng giao thông trên địa bàn xã, thôn, Bộ Xây dựng xác định đây là nhiệm vụ thuộc nhóm đầu tư phát triển, thuộc thẩm quyền và trách nhiệm của địa phương, bao gồm cả việc xem xét ưu tiên đầu tư.

Các công trình giao thông trên địa bàn xã, thôn và hạ tầng giao thông kết nối liên xã, liên thôn phải phù hợp với quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Việc đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp và bảo trì hệ thống đường giao thông nông thôn, cầu dân sinh, các công trình giao thông trên địa bàn xã, thôn và hạ tầng giao thông kết nối liên xã, liên thôn phải phù hợp với quy hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt, đáp ứng các tiêu chí nông thôn mới giai đoạn 2026-2030, phù hợp điều kiện thực tế của địa phương và khả năng cân đối nguồn lực.

Đồng thời, các dự án phải tuân thủ các quy định pháp luật liên quan về đầu tư công, xây dựng, quản lý chất lượng, khai thác, vận hành và bảo trì công trình.

Bộ Xây dựng cho biết, Thông tư số 10/2026/TT-BXD cũng đã hướng dẫn cụ thể các nội dung liên quan đến hệ thống giao thông nông thôn, trong đó có các quy định về quy hoạch, tỷ lệ đường đạt cấp kỹ thuật theo tiêu chuẩn thiết kế, khả năng kết nối giao thông và công tác bảo trì công trình.

Về nội dung số 13, Bộ Xây dựng hướng dẫn thực hiện chính sách hỗ trợ cải thiện nhà ở dân cư nông thôn theo hướng an toàn, kiên cố và thích ứng với biến đổi khí hậu. 

Theo đó, các địa phương ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, các đối tượng chính sách và những hộ dân sinh sống tại các khu vực có nguy cơ cao chịu tác động của thiên tai, biến đổi khí hậu.

Theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng, nhà ở phòng, tránh bão, ngập lụt phải được xây dựng trên đất ở không có tranh chấp, không có nguy cơ sạt lở và phải đảm bảo quy mô, diện tích, yêu cầu về kết cấu nhà ở. Ảnh: Trần Cường.

Hướng dẫn của Bộ cũng đề cập đến các yêu cầu về diện tích sử dụng, kết cấu công trình, niên hạn sử dụng, khả năng phòng tránh bão, ngập lụt cũng như trách nhiệm của các địa phương trong việc tổ chức thực hiện, rà soát đối tượng hỗ trợ và xây dựng các mẫu nhà phù hợp với điều kiện thực tế từng vùng miền.

Về nội dung số 14, Bộ Xây dựng hướng dẫn việc quản lý vận hành và bảo trì các công trình được đầu tư xây dựng sau khi hoàn thành đưa vào sử dụng, đồng thời từng bước hình thành mô hình quản lý, vận hành, khai thác và cung cấp dịch vụ hạ tầng phù hợp.

Theo hướng dẫn, các địa phương cần xây dựng quy trình bảo trì công trình, lập kế hoạch bảo trì định kỳ, tổ chức kiểm tra, bảo dưỡng, sửa chữa và quản lý hồ sơ công trình nhằm bảo đảm công trình hoạt động an toàn, hiệu quả trong suốt quá trình khai thác sử dụng.