Kiểm phiếu, xác định kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND như thế nào?

Trao đổi với Báo Xây dựng, Vụ trưởng Vụ Công tác đại biểu (Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội) Nguyễn Hải Long cho biết, theo quy định, việc kiểm phiếu phải được tiến hành ngay sau khi kết thúc bỏ phiếu.

Thông thường, ngay trong đêm, các tổ bầu cử sẽ hoàn tất việc kiểm phiếu và có kết quả. Sau khi kiểm phiếu xong, kết quả từ từng tổ bầu cử sẽ được chuyển theo ba nhánh: Kết quả bầu đại biểu HĐND phường được nộp cho Ban bầu cử phường; kết quả bầu đại biểu HĐND tỉnh được nộp cho Ban bầu cử tỉnh và kết quả bầu đại biểu Quốc hội được nộp cho Ban bầu cử đại biểu Quốc hội.

Trên cơ sở đó, các ban bầu cử tổng hợp, cập nhật và xác định kết quả trúng cử. Theo ông Long, dự kiến đến ngày 22/3 công bố kết quả cuối cùng.

Quy định về việc kiểm phiếu được nêu rõ tại Chương VIII, Luật Bầu cử Đại biểu Quốc hội và HĐND (sửa đổi, bổ sung năm 2025).

Theo đó, việc kiểm phiếu phải được tiến hành tại phòng bỏ phiếu ngay sau khi cuộc bỏ phiếu kết thúc. Trước khi mở hòm phiếu, tổ bầu cử phải thống kê, lập biên bản, niêm phong số phiếu bầu không sử dụng đến và phải mời hai cử tri không phải là người ứng cử chứng kiến việc kiểm phiếu.

Người ứng cử, đại diện cơ quan, tổ chức, đơn vị giới thiệu người ứng cử hoặc người được ủy nhiệm có quyền chứng kiến việc kiểm phiếu và khiếu nại về việc kiểm phiếu. Các phóng viên báo chí được chứng kiến việc kiểm phiếu.

Những phiếu bầu được coi là không hợp lệ nếu không theo mẫu quy định do tổ bầu cử phát ra; không có dấu của tổ bầu cử; phiếu để số người được bầu nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử; phiếu gạch xóa hết tên những người ứng cử; phiếu ghi thêm tên người ngoài danh sách những người ứng cử hoặc phiếu có ghi thêm nội dung khác.

Trường hợp có phiếu bầu được cho là không hợp lệ, Tổ trưởng tổ bầu cử đưa ra để toàn tổ xem xét, quyết định. Tổ bầu cử không được gạch xóa hoặc sửa các tên ghi trên phiếu bầu.

Những khiếu nại, tố cáo tại chỗ về hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong việc kiểm phiếu do tổ bầu cử nhận, giải quyết và ghi nội dung giải quyết vào biên bản. Trong trường hợp tổ bầu cử không giải quyết được thì phải ghi rõ ý kiến của tổ vào biên bản giải quyết khiếu nại, tố cáo và chuyển đến Ban bầu cử.

Về nguyên tắc xác định người trúng cử, luật quy định kết quả bầu cử được tính trên số phiếu bầu hợp lệ và chỉ được công nhận khi đã có quá một nửa tổng số cử tri trong danh sách cử tri tại đơn vị bầu cử tham gia bầu cử, trừ trường hợp quy định tại khoản 4 Điều 80 của luật này. Người trúng cử phải là người ứng cử đạt số phiếu bầu quá một nửa tổng số phiếu bầu hợp lệ.

Trường hợp số người ứng cử đạt số phiếu bầu quá một nửa tổng số phiếu bầu hợp lệ nhiều hơn số lượng đại biểu mà đơn vị bầu cử được bầu thì những người trúng cử là những người có số phiếu bầu cao hơn.

Trường hợp cuối danh sách trúng cử có nhiều người được số phiếu bầu bằng nhau và nhiều hơn số lượng đại biểu được bầu đã ấn định cho đơn vị bầu cử thì người nhiều tuổi hơn là người trúng cử.