Lãi suất 11-13%, doanh nghiệp khó cân đối bài toán kinh doanh

Khó kỳ vọng lãi suất giảm

Lý giải mặt bằng lãi suất tăng thời gian qua, TS Cấn Văn Lực, thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính và tiền tệ quốc gia cho rằng, khi kinh tế tăng trưởng cao, nhu cầu vốn cũng tăng mạnh. Tín dụng tăng nhanh khiến các ngân hàng phải nâng lãi suất huy động để thu hút tiền gửi.

Bên cạnh đó, vàng, chứng khoán, bất động sản và các kênh đầu tư khác đang hấp dẫn dòng tiền. Do đó, ngân hàng phải duy trì lãi suất huy động thực dương để giữ chân người gửi tiền. Khi nhu cầu vốn lớn, chi phí đầu vào của ngân hàng cũng tăng theo.

Đáng chú ý, trong khoảng 5 năm qua, tăng trưởng tín dụng luôn cao hơn tăng trưởng huy động. Theo tính toán của TS Cấn Văn Lực, mức lệch pha giữa vốn huy động và cho vay của toàn hệ thống hiện khoảng 2,7 triệu tỷ đồng.

Theo ông, cần các chính sách vừa tăng cung tiền, vừa ổn định mặt bằng lãi suất để hỗ trợ sản xuất, kinh doanh. Chính phủ đang tập trung điều hành cung tiền và hướng tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh nhằm bảo đảm mục tiêu tăng trưởng.

"Tôi xin nhấn mạnh rằng dù cả nền kinh tế đều rất mong muốn lãi suất thấp, nhưng do những nguyên nhân và bối cảnh hiện nay, việc quay trở lại mức lãi suất quá thấp như trước đây là không khả thi", ông Lực nói.

Chuyên gia kinh tế Trần Du Lịch cũng cho rằng không nên kỳ vọng lãi suất giảm trong năm nay, bởi chính sách tiền tệ phải đồng thời hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Trong khi đó, mức lạm phát mục tiêu Quốc hội cho phép là 4,5% và CPI thực tế đã tiến sát ngưỡng này.

Theo ông Lịch, vấn đề lớn của nền kinh tế là quá phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng thương mại. Từ kinh nghiệm tham gia tái cấu trúc ngân hàng và thị trường trong giai đoạn 2008-2011, ông cho rằng nguồn vốn của nền kinh tế không thể chỉ dựa vào ngân hàng.

"Chức năng của ngân hàng thương mại chủ yếu là cung cấp vốn ngắn hạn, còn vốn trung và dài hạn phải thông qua thị trường vốn và các định chế tài chính khác. Nếu tiếp tục chỉ dựa vào ngân hàng thương mại thì đó là một nguy cơ lớn và rất khó để giảm giá vốn xuống", ông Lịch nói.

Vẫn có cách tiếp cận vốn rẻ

Trong khi doanh nghiệp lo ngại lãi suất tiền đồng trên 10%, ông Từ Tiến Phát, Tổng giám đốc ACB, cho rằng vẫn có những giải pháp giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn rẻ và ổn định hơn.

Theo ông Phát, doanh nghiệp xuất nhập khẩu có thể cân nhắc vay USD với lãi suất khoảng 4%. Nếu tính thêm biến động tỷ giá khoảng 1-1,5%, tổng chi phí có thể vào khoảng 6%. Trường hợp sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá như mua bán có kỳ hạn hoặc các sản phẩm phái sinh, chi phí vốn có thể tiếp tục giảm.

Ngoài ra, doanh nghiệp vừa có thể tiếp cận nguồn vốn qua trái phiếu với kỳ hạn 5, 7 hoặc 10 năm. ACB cũng đang kết nối với các doanh nghiệp Hàn Quốc, Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) có nhu cầu cung cấp vốn cho doanh nghiệp Việt Nam, với chi phí thường khoảng 6-7% bằng USD.

"Tôi có ba lời khuyên cho thời điểm này: Không phải lo lắng quá mức về room tín dụng. Doanh nghiệp nên linh hoạt hơn trong các giải pháp tài chính, thay vì chỉ vay vốn theo cách truyền thống", ông Phát nói.

Theo ông, vai trò của ngân hàng không nên chỉ dừng ở việc cho vay mà cần hỗ trợ doanh nghiệp giảm áp lực vốn và nâng năng suất. ACB hiện đã ứng dụng AI trong 3-4 năm và có đội ngũ tư vấn, triển khai các giải pháp công nghệ cho doanh nghiệp.

Ông Phát cho biết room tín dụng của ACB hiện khoảng 12-13%, nhưng mới sử dụng khoảng 2/3, còn 1/3 hạn mức sẵn sàng dành cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP.HCM.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Du lịch Vietravel, cho rằng vay USD không phải lựa chọn dễ dàng do rủi ro tỷ giá.

"Với doanh nghiệp chúng tôi, một năm sử dụng khoảng 35 triệu USD nên chúng tôi nhìn thấy tỷ giá là sợ lắm. Từ hàng không đến du lịch đều rất sợ chênh lệch tỷ giá. Chính vì vậy doanh nghiệp phải chấp nhận mức lãi suất 11%, thậm chí 13%. Mức lãi này thì vô phương cân đối được bài toán kinh doanh từ nay đến cuối năm", ông Kỳ cho biết.

TS Cấn Văn Lực cho rằng trong bối cảnh hiện nay, ngân hàng và doanh nghiệp cần cùng bàn bạc để tìm phương án tài chính tối ưu, trong đó có việc kết hợp các nguồn vốn và công cụ phòng ngừa rủi ro.

Về dài hạn, ông cho rằng doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và hướng tới niêm yết trên thị trường chứng khoán để đa dạng hóa nguồn vốn.

Theo TS Cấn Văn Lực, nhiều quỹ đầu tư đang sẵn sàng giải ngân, trong đó có quỹ dự kiến đầu tư khoảng 100 triệu USD trong năm nay. Tuy nhiên, để tiếp cận nguồn vốn này, doanh nghiệp phải có phương án kinh doanh rõ ràng, minh bạch và quản trị chuyên nghiệp.

"Nếu chúng ta vay bằng ngoại tệ và sử dụng các công cụ bảo hiểm tỷ giá, tổng chi phí vẫn rẻ hơn mức vay tiền đồng hiện nay. Nhà đầu tư nước ngoài rất sẵn lòng nếu doanh nghiệp chúng ta công khai, minh bạch và quản trị chuyên nghiệp hơn", ông Lực nói.