Làm rõ căn cứ xác định mức bồi thường thiệt hại về tinh thần của người bị thiệt hại

Chiều 10/8, Quốc hội tiếp tục thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Theo đại biểu Hà Sỹ Huân (đoàn Lâm Đồng), dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 27 Luật hiện hành theo hướng thiệt hại về tinh thần trong trường hợp sức khỏe của người bị thiệt hại bị xâm phạm được xác định căn cứ vào mức độ sức khỏe bị tổn hại nhưng không quá 50 tháng lương cơ sở.

Đại biểu cho rằng, quy định này thể hiện nguyên tắc xác định mức bồi thường tương ứng với mức độ thiệt hại. Tuy nhiên, cụm từ "mức độ sức khỏe bị tổn hại" còn mang tính định tính, trong khi dự thảo chưa quy định rõ căn cứ, tiêu chí xác định mức độ sức khỏe bị tổn hại cũng như cơ chế xác định mức bồi thường tương ứng trong giới hạn tối đa 50 tháng lương cơ sở.

Theo đại biểu, nếu không làm rõ các căn cứ này có thể dẫn đến cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan giải quyết bồi thường, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người bị thiệt hại.

Do đó, đại biểu Huân đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu quy định rõ căn cứ xác định mức độ sức khỏe bị tổn hại hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết, qua đó bảo đảm việc xác định mức bồi thường thiệt hại tinh thần có cơ sở rõ ràng, minh bạch và thống nhất.

Về phạm vi trách nhiệm của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, đại biểu cho rằng Điều 17 dự thảo vẫn được thiết kế theo phương pháp liệt kê các trường hợp phát sinh trách nhiệm bồi thường. Trong khi đó, hệ thống pháp luật về quản lý hành chính thường xuyên được sửa đổi, bổ sung; nhiều luật chuyên ngành tiếp tục giao thêm thẩm quyền quản lý nhà nước hoặc phát sinh các quyết định, hành vi hành chính mới.

Nếu chỉ quy định theo phương pháp liệt kê, có thể phát sinh trường hợp hành vi trái pháp luật gây thiệt hại nhưng chưa thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật, dẫn đến phải tiếp tục sửa Luật khi các luật chuyên ngành thay đổi.

Liên quan việc khôi phục quyền, lợi ích hợp pháp, đại biểu Hà Sỹ Huân cho rằng, dự thảo Luật tiếp tục quy định khôi phục một số quyền, lợi ích hợp pháp như chức vụ, việc làm, quyền học tập và tư cách thành viên của tổ chức.

Tuy nhiên, trên thực tế, hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ có thể làm phát sinh nhiều quyền, lợi ích hợp pháp khác cần được khôi phục theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Việc chỉ liệt kê một số trường hợp có thể chưa bao quát hết các quyền phát sinh trong thực tiễn.

Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung theo hướng khôi phục các quyền, lợi ích hợp pháp khác của người bị thiệt hại theo quy định của pháp luật nếu các quyền, lợi ích đó bị xâm phạm trực tiếp do hành vi trái pháp luật của người thi hành công vụ.

Cùng quan tâm đến quyền được bồi thường, đại biểu Nguyễn Tiến Nam (đoàn TP Huế) cho rằng việc cải cách thủ tục phải theo nguyên tắc cắt giảm thủ tục của cơ quan Nhà nước chứ không cắt giảm quyền của người dân.

Theo đại biểu Nam, việc đơn giản hóa thủ tục chỉ thực sự có ý nghĩa nếu người bị thiệt hại không phải tự mình đi tìm một quy trình phức tạp để chứng minh cơ quan nào có trách nhiệm giải quyết cho mình.

Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm của cơ quan đầu mối trong tiếp nhận, xác định và chuyển hồ sơ; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền nếu việc xác định cơ quan giải quyết bồi thường kéo dài do nguyên nhân chủ quan.

Đối với những vụ việc xảy ra từ nhiều năm trước, đại biểu Nguyễn Tiến Nam cho rằng, nếu người dân bị thiệt hại do hoạt động công vụ, Nhà nước phải thực hiện trách nhiệm bồi thường theo pháp luật. Đồng thời, trong phạm vi có thể xác định, Nhà nước cũng phải làm rõ ai có lỗi, lỗi ở mức độ nào và trách nhiệm hoàn trả tương ứng ra sao.

"Một cơ chế trách nhiệm rõ ràng không nhằm làm cán bộ, công chức e ngại, né tránh khi thực hiện nhiệm vụ mà góp phần xây dựng nền công vụ dám làm, dám chịu trách nhiệm và chịu trách nhiệm đúng với mức độ sai phạm", đại biểu Nam nhấn mạnh.

Cùng thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Nguyệt (đoàn Đắk Lắk) đề nghị tiếp tục chỉnh lý các quy định liên quan đến quyền của người yêu cầu bồi thường khi không đồng ý với quyết định giải quyết bồi thường hoặc khi quyết định này bị đình chỉ, hủy bỏ.

Theo đại biểu, khi cơ quan Nhà nước đã ban hành quyết định hành chính thì quyền của người dân phải được xác định. Nếu có sai phạm, cần có cơ chế giải quyết nhanh chóng để bảo đảm quyền lợi của người dân, thay vì phải chờ đợi từ quyết định này sang quyết định khác, làm mất thời gian và tiền bạc.

Giải trình tại phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, mục đích, yêu cầu và quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của việc sửa đổi Luật là bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời lấy người dân làm trung tâm, đặt quyền lợi của người bị thiệt hại ở vị trí trung tâm và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả thực thi pháp luật.

Việc sửa đổi cũng nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, đồng thời bảo đảm tính ổn định, linh hoạt của pháp luật.

Các nội dung cụ thể được đại biểu nêu, trong đó có những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, sẽ tiếp tục được Bộ Tư pháp nghiên cứu, phối hợp với cơ quan thẩm tra để báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hoàn thiện dự thảo Luật trình Quốc hội xem xét, quyết định tại Kỳ họp thứ hai.