Làm rõ trách nhiệm trả lời kiến nghị, bảo đảm quyền giám sát của người dân

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, sáng 21/10, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi).

Trình bày Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội Lê Thị Nga cho biết, Ủy ban tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật, đánh giá dự án luật đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến.

Ủy ban đề nghị việc lược bỏ quy định hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết phải bảo đảm đầy đủ quyền tham gia thực hiện dân chủ của người dân, không làm giảm hiệu quả thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Về trách nhiệm phản hồi kiến nghị, cần làm rõ thời hạn, trách nhiệm và hệ quả pháp lý khi không phản hồi; quy định cơ chế phối hợp, chuyển xử lý và thông báo kết quả đối với kiến nghị không thuộc thẩm quyền hoặc liên quan đến nhiều cơ quan, tránh đùn đẩy trách nhiệm, bỏ sót kiến nghị.

Đối với Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, Ủy ban đề nghị làm rõ nguyên tắc, trách nhiệm tổ chức thực hiện, cơ chế phản hồi và chủ thể được đánh giá phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Các tiêu chí cần phản ánh thực chất việc tiếp cận thông tin, tham gia và xử lý kiến nghị, không đồng nhất việc có ít đơn thư, khiếu nại với thực hiện dân chủ tốt.

Về thực hiện dân chủ trên nền tảng số, cần làm rõ trách nhiệm hỗ trợ người dân, duy trì hình thức trực tiếp phù hợp, bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng tiếp cận của các nhóm gặp khó khăn. Đồng thời, cần quy định rõ cách xử lý ý kiến trùng lặp, tính kết quả hợp lệ và phân biệt việc lấy ý kiến với biểu quyết quyết định.

Ủy ban cũng đề nghị hoàn thiện quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Thanh tra nhân dân, nhất là tại đơn vị không có tổ chức công đoàn; làm rõ chủ thể tiếp nhận, xử lý kiến nghị và trách nhiệm cung cấp thông tin, tránh tạo khoảng trống giám sát hoặc phát sinh thẩm quyền thanh tra, kiểm tra.

Đối với việc xử lý kiến nghị, cần làm rõ phạm vi áp dụng và cách tính thời hạn 15 ngày; quy định trách nhiệm chuyển, thông báo, theo dõi kết quả và thông tin lý do, tiến độ khi chậm giải quyết. Trách nhiệm phối hợp, chuyển và phản hồi kiến nghị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Công đoàn Việt Nam và các tổ chức liên quan cũng cần được làm rõ.

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày Tờ trình, cho biết tại một số cơ quan, đơn vị, địa phương, việc thực hiện dân chủ còn hình thức; cơ chế bảo đảm quyền dân chủ chưa đồng bộ, việc tiếp thu ý kiến phản ánh và thực hiện trách nhiệm giải trình của người đứng đầu chưa đạt hiệu quả cao. 

Pháp luật hiện hành cũng chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực hiện dân chủ trên nền tảng số. Cơ chế kiểm tra, giám sát ở cơ sở và việc tiếp nhận, xử lý, phản hồi, theo dõi thực hiện kiến nghị sau giám sát còn hạn chế.

Dự thảo Luật được xây dựng theo hướng kế thừa các quy định còn phù hợp, đồng thời bổ sung cơ chế mới để nâng cao hiệu quả thực hiện dân chủ, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. 

So với Luật năm 2022, được sửa đổi, bổ sung năm 2025, dự thảo giảm 26 điều, từ 91 điều xuống còn 65 điều; bổ sung 1 điều, giữ nguyên 24 điều, gộp và sửa đổi, bổ sung, chỉnh lý 57 điều thành 40 điều, đồng thời chuyển 10 điều sang quy định của Chính phủ.

Một nội dung trọng tâm là bổ sung quy định về thực hiện dân chủ trên nền tảng số, xác định quyền của công dân trong tiếp cận dữ liệu mở, sử dụng nền tảng số và tương tác trực tuyến. 

Bổ sung Bộ tiêu chí đánh giá việc thực hiện dân chủ ở cơ sở của cơ quan hành chính và chính quyền các cấp; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Ban Thanh tra nhân dân và trách nhiệm giải trình, phản hồi, xử lý ý kiến phản ánh, kiến nghị.