Lo ngại thương nhân đầu mối chi phối giá bán xăng dầu, Bộ Công thương nói gì?

Doanh nghiệp chủ động đến đâu về giá? 

Báo Xây dựng đặt câu hỏi về đề xuất trong dự thảo nghị định, theo đó "giá bán được tính từ giá mua do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh". Cách tính này có thể dẫn tới tình trạng mua cao - bán cao, mua thấp - bán thấp theo thực tế của doanh nghiệp, thay vì bám sát diễn biến giá thế giới từng ngày, khiến giá trong nước có thể "lệch pha" với giá thế giới.

Trả lời, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công thương) cho biết, xăng dầu sau khi mua về được lưu giữ trong kho. Doanh nghiệp có thể chưa bán hết một lô hàng nhưng đã tiếp tục nhập lô mới. Lô mua với giá thấp có thể được bán cùng với lô hàng mua sau, khi giá đầu vào đã thay đổi.

"Thời gian doanh nghiệp nắm giữ hàng hóa, không có nghĩa giá bán phải vận động theo từng lô hàng, bởi rất khó xác định và quản lý theo cách này", bà Hiền nói.

Do đó, cơ chế giá cần tiếp cận theo hướng thị trường hơn, trong đó doanh nghiệp được chủ động và chịu trách nhiệm về quyết định giá, đồng thời phải tuân thủ các nguyên tắc về minh bạch, sát thị trường và cạnh tranh.

"Mục tiêu của chúng tôi khi xây dựng cơ chế này là giá bán của doanh nghiệp phải bám sát diễn biến thị trường. Mục tiêu cao nhất là làm thế nào để bảo đảm nguồn cung và an ninh năng lượng", bà Hiền nói.

Bà Hiền cũng bày tỏ, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu các nguy cơ, giải pháp, tiếp thu ý kiến để hoàn thiện dự thảo.

Thương nhân đầu mối có chi phối được giá bán?

Hiện thương nhân đầu mối chiếm khoảng 70% thị phần xăng dầu, trước lo ngại thương nhân đầu mối có thể chi phối giá bán, gây bất lợi cho doanh nghiệp bán lẻ, bà Hiền cho biết, theo thiết kế của dự thảo, ngoài thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối hoạt động độc lập cũng được quyết định giá.

Khi đó, thị trường sẽ có sự cạnh tranh về giá giữa thương nhân đầu mối và thương nhân phân phối độc lập.

Việc giảm tầng nấc trung gian bán lẻ và phân phối từ 3 tầng xuống 2 tầng cũng sẽ làm tăng số lượng thương nhân phân phối. Theo dự kiến, nếu các doanh nghiệp hiện nay chuyển đổi theo mô hình mới, thị trường sẽ có khoảng hơn 10.500 thương nhân phân phối.

Các doanh nghiệp này được quyết định giá, qua đó tạo ra sự cạnh tranh về giá.

Trong bối cảnh đó, thương nhân đầu mối cũng phải cạnh tranh với thương nhân phân phối, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa, nơi thương nhân phân phối có lợi thế tại địa bàn.

"Vì vậy, khó có việc thương nhân đầu mối chi phối hoàn toàn giá bán", bà Hiền nói.

Về lo ngại khả năng các doanh nghiệp bắt tay, thông đồng nâng giá, bà Hiền cho biết, trong quá trình hoàn thiện dự thảo, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến tại các cuộc họp và góp ý gửi về.

Theo đó, dự thảo đã bổ sung quy định về xử lý các thỏa thuận cạnh tranh không lành mạnh theo Luật Cạnh tranh. Nội dung này đã được đưa vào dự thảo nghị định để trình Chính phủ.

Trao quyền định giá xăng dầu nhưng doanh nghiệp vẫn chịu nhiều ràng buộc?

Dự thảo nghị định mới trao quyền cho doanh nghiệp tự quyết giá xăng dầu, nhưng đồng thời vẫn quy định nhiều yếu tố cấu thành giá. Theo chuyên gia, cách thiết kế này khiến quyền tự định giá chỉ mang tính nửa vời, chưa đúng tinh thần thị trường.