Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn: Đẩy mạnh phân cấp, trao quyền cho cấp xã

Đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn (Luật số 144/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 là một bước điều chỉnh quan trọng nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế về quy hoạch đô thị và nông thôn, phù hợp với yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Sau khi Luật số 144/2025/QH15 ra đời Sở Xây dựng Thanh Hoá đã tham mưu cụ thể hóa các quy định của Luật thành quy trình và cơ chế thực hiện tại địa phương.

Ngày 15/9, ông Phùng Tiến Dũng, Chủ tịch UBND xã Hoạt Giang cho biết: Luật số 144/2025/QH15 có những điểm mới rất phù hợp với chính quyền 2 cấp hiện nay. Cụ thể, cấp xã sẽ chủ động trong việc định hướng, quyết định mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 5, 10, 15 năm mà Đảng bộ, chính quyền đã đề ra sẽ được chủ động cụ thể hóa, tích hợp vào Quy hoạch chung xã. 

Chủ động trong việc lập, thẩm định, phê duyệt Quy hoạch; điều chỉnh, bổ sung khi cần thiết.

Còn ông Lê Xuân Vinh, Phó trưởng phòng Quy hoạch kiến trúc và Phát triển đô thị, Sở Xây dựng Thanh Hoá cho hay: Điểm mới của Luật số 144/2025/QH15 cơ bản tạo thuận lợi cho công tác quản lý nhà nước về quy hoạch, nổi bật là việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, xác định rõ hơn trách nhiệm của chính quyền cấp xã và giảm một số khâu trung gian.

Theo ông Vinh, việc này giúp địa phương chủ động hơn trong giải quyết các vấn đề quy hoạch thuộc thẩm quyền, còn Sở có điều kiện tập trung hơn vào hướng dẫn chuyên môn, thẩm định các quy hoạch lớn và trọng điểm của tỉnh, kiểm tra và quản lý nhà nước.

Việc phân cấp cũng góp phần rút ngắn quy trình xử lý một số công việc, tăng tính chủ động và khả năng phản ứng với yêu cầu phát triển thực tế của từng địa bàn.

Bài toán nhân lực và năng lực chuyên môn

Theo ông Phùng Tiền Dũng, Luật số 144/2025/QH15 ra đời đã tạo nhiều thuận lợi, nhưng bên cạnh đó còn một số khó khăn và thách thức cho địa phương. Cụ thể, cán bộ chuyên môn trong lĩnh vực quy hoạch cấp xã còn thiếu (nhiều xã chưa có do thực trạng huyện chuyển về).

Luật số 144/2025/QH15 đòi hỏi cán bộ cấp xã phải luôn luôn nâng cao năng lực chuyên môn. 

Để giải quyết cho vấn đề trên, xã Hoạt Giang luôn tạo điều kiện cho cán bộ chuyên môn đi học hỏi và trao đổi kinh nghiệm.

Ông Lê Xuân Vinh cho hay, giai đoạn đầu thực hiện Luật cũng phát sinh một số khó khăn, chủ yếu liên quan đến tổ chức thực hiện. Một số quy định mới khi áp dụng thực tế còn có nội dung chưa thật sự rõ về chủ thể thực hiện và trách nhiệm phối hợp.

Chẳng hạn, đối với điều chỉnh cục bộ quy hoạch thuộc thẩm quyền phê duyệt của UBND cấp tỉnh, Sở đã nhận diện vướng mắc liên quan đến sự khác nhau giữa quy định về chủ thể tổ chức lập quy hoạch và quy định về UBND cấp xã tổ chức thực hiện điều chỉnh cục bộ. Vấn đề này đã được Sở báo cáo, đề nghị Bộ Xây dựng hướng dẫn.

Bên cạnh đó, nguồn lực thực hiện quy hoạch là vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Nội dung, yêu cầu và thành phần hồ sơ quy hoạch chung xã được điều chỉnh, bổ sung làm tăng khối lượng công việc, trong khi định mức chi phí hiện hành chưa được cập nhật tương ứng.

Việc phân cấp nhiều nhiệm vụ hơn cho cấp xã cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực chuyên môn, nhân lực và khả năng tổ chức thực hiện tại cơ sở. Nhất là thẩm quyền, trình tự, thủ tục, thành phần hồ sơ và trách nhiệm trong tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt quy hoạch.

"Vì vậy ngay sau khi Luật số 144/2025/QH15 có hiệu lực Sở Xây dựng Thanh Hóa xác định việc hướng dẫn các xã, phường nắm rõ quy định mới và tổ chức thực hiện thống nhất là nhiệm vụ trọng tâm. Sở triển khai theo hướng dẫn chung, hỗ trợ trực tiếp từng địa phương và chuẩn hóa quy trình, trách nhiệm thực hiện", ông Vinh thông tin thêm.