Men vi sinh không phải "thuốc bổ đường ruột"

Rối loạn tiêu hóa là dùng men vi sinh?

Trong tủ thuốc gia đình của chị Nguyễn Kim Oanh, không bao giờ thiếu men vi sinh (probiotics). Chị Oanh cho hay, "trẻ con xì xoẹt hay người lớn ấm ách hay đầy bụng là mình cho dùng vài túi men vi sinh, thường thấy khá ổn sau đó". Cũng giống chị Oanh, hầu hết các gia đình, đặc biệt có con nhỏ thường lưu trữ loại men vi sinh và tự ý sử dụng.

Theo PGS.TS.BS Nguyễn Công Long, Viện trưởng Viện Tiêu hóa, Bệnh viện Bạch Mai, "đau bụng, tiêu chảy, táo bón hoặc sử dụng kháng sinh là những lý do phổ biến khiến nhiều người tìm đến men vi sinh. Không ít người cho rằng đây là sản phẩm lành tính và có thể dùng càng nhiều càng tốt.

Tuy nhiên, probiotics là các vi sinh vật sống và lợi ích mang tính đặc hiệu theo từng chủng. Khi được bổ sung vào cơ thể với lượng đủ lớn sẽ mang lại lợi ích cho sức khỏe. Những chủng phổ biến gồm: Lactobacillus, Bacillus, Bifidobacterium và Saccharomyces. Tuy nhiên, một chủng có thể có tác dụng trong một tình huống nhất định nhưng không đồng nghĩa mọi chế phẩm probiotics đều mang lại hiệu quả tương tự.

Việc sử dụng probiotics không phù hợp có thể không mang lại lợi ích, làm tăng chi phí và ở một số nhóm người bệnh còn tiềm ẩn nguy cơ.

Do đó, khi có triệu chứng tiêu hóa, người bệnh cần xác định nguyên nhân trước khi lựa chọn sản phẩm. Việc sử dụng probiotics cần dựa trên bằng chứng khoa học và phù hợp từng tình huống lâm sàng.

Lưu ý khi dùng men vi sinh

BS Long thông tin, thị trường hiện có nhiều chế phẩm probiotics với thành phần và mức giá khác nhau. Tuy nhiên, sản phẩm giá cao hoặc chứa nhiều chủng không đồng nghĩa với hiệu quả tốt hơn.

Điều quan trọng là chế phẩm có dữ liệu khoa học phù hợp với bệnh lý, chỉ định và đối tượng sử dụng. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ về sự cần thiết, lợi ích dự kiến và chi phí trước khi sử dụng.

"Probiotics có thể là biện pháp hỗ trợ hữu ích trong một số tình huống, nhưng không phải giải pháp chung cho mọi rối loạn tiêu hóa. Khi có triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, tránh sử dụng sản phẩm không cần thiết", BS Long thông tin.

Theo khuyến cáo BS Long, một số chủng probiotics đã được nghiên cứu ở trẻ em trong những chỉ định cụ thể, trong đó có Saccharomyces boulardii trong một số tình huống liên quan đến tiêu chảy. Tuy nhiên, hiệu quả và độ an toàn phụ thuộc vào từng chủng, chỉ định và tình trạng của trẻ. Probiotics cũng cần đặc biệt thận trọng ở người lớn và trẻ em suy giảm miễn dịch nặng, người đang điều trị hồi sức tích cực, nhiễm trùng huyết nặng hoặc có tình trạng toàn thân nghiêm trọng.

Ở những nhóm nguy cơ cao, việc sử dụng probiotics cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ bởi các biến cố hiếm gặp nhưng có thể nghiêm trọng, như nhiễm khuẩn hoặc nhiễm nấm huyết liên quan đến vi sinh vật trong chế phẩm...