Mô hình "Thứ Bảy vì dân": Đưa công nghệ số về với bản làng ở Nghệ An

Hy sinh ngày nghỉ đi chỉ việc cho bà con

Những ngày cuối tuần, thay vì gác lại công việc để quây quần bên gia đình, các cán bộ UBND và Công an xã Huồi Tụ lại tất bật cõng máy tính, thiết bị thu phát sóng Wi-Fi vượt đường rừng về với từng bản làng. Mục tiêu của họ là giúp người dân cập nhật dữ liệu VNeID và thực hiện các thủ tục hành chính trên cổng dịch vụ công trực tuyến.

Thực tế, công tác "hướng dẫn" ở đây gần như là phải "làm thay". Từ bước khởi tạo tài khoản, nhập dữ liệu cho đến xác thực thông tin, cán bộ đều cẩn trọng làm từng thao tác cho bà con. Lồng ghép trong các buổi làm việc, chính quyền địa phương cũng tổ chức tuyên truyền chủ trương, chính sách, phổ biến pháp luật, đồng thời hướng dẫn người dân cách dùng mạng xã hội và tạo gian hàng số để quảng bá nông sản.

Anh Vừ Bá Chi, Cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Huồi Tụ, chia sẻ: "Địa bàn xã có 1.041 hộ với 5.186 nhân khẩu, chủ yếu là đồng bào Mông, Thái, Khơ Mú sống rải rác trên các triền núi chênh vênh, giao thông vô cùng khó khăn. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm tới 79,3%. Do đó, rất ít người có điện thoại thông minh; nhiều người cao tuổi thậm chí không biết chữ, không nói được tiếng Kinh. Đây là rào cản rất lớn trong công tác chuyển đổi số".

Để tháo gỡ "nút thắt" này, xã Huồi Tụ đã thành lập Tổ giúp việc chuyển đổi số gồm các cán bộ am hiểu công nghệ. Luân phiên vào thứ Bảy và Chủ nhật hằng tuần, các thành viên trong tổ lại trực tiếp xuống địa bàn để trợ giúp người dân.

Đưa đặc sản vùng cao lên sàn thương mại điện tử

Gắn chuyển đổi số với phát triển kinh tế là hướng đi trọng tâm của xã Huồi Tụ. Ông Dềnh Bá Lồng, Chủ tịch UBND xã Huồi Tụ cho biết, địa hình địa phương chủ yếu là núi cao, do đó phát triển kinh tế tập trung gắn với rừng, chăn nuôi bò, gà đen và trồng các loại cây dược liệu như sa nhân tím, bo bo, chè Shan tuyết.

Do vị trí địa lý xa khu vực giao thương, nông sản địa phương từng gặp rất nhiều khó khăn trong khâu tiêu thụ. Để giải bài toán này, chính quyền xã đã chủ động lập các trang truyền thông, fanpage trên mạng xã hội để quảng bá sản vật.

Nổi bật là các sản phẩm từ chè Shan tuyết như chè vàng, lục trà, hồng trà, hoàng trà và bạch trà. Trong 3 năm trở lại đây, các sản phẩm này từng bước trở thành đặc sản của địa phương, được công nhận đạt chuẩn OCOP và tiêu thụ rộng rãi trên các sàn thương mại điện tử, tại các gian hàng trưng bày, hội chợ... Năm 2025, sản lượng chè Shan tuyết đạt gần 80 tấn.

Hay mới đây trên địa bàn xuất hiện mô hình mới manh nha theo hình thức du lịch sinh thái. Đó là khu vực trồng cây samu của gia đình anh Vừ Bá Chống - cựu chiến binh, nguyên Phó trưởng công xã, Bí thư Chi bộ Bản Trung tâm. Khu vực này trước đây trồng cây để tạo bóng mát cho cây chè Shan tuyết, nhưng sau 20 năm, tạo thành cảnh quan thiên nhiên đẹp, được chia sẻ nhiều trên mạng xã hội nên vào ngày lễ Tết gia đình các nơi về vui chơi khá đông. Trong thời gian tới, Xã sẽ đưa gia đình đi tham quan các mô hình đang phát huy hiệu quả ở các tỉnh miền núi phía Bắc, sau đó về triển khai tại địa phương. Hy vọng sẽ trở thành điểm du lịch cộng đồng mới ở Huồi Tụ.

Đa dạng hóa hình thức số hóa tại cơ sở

Không chỉ ở các xã biên giới, tinh thần chuyển đổi số cũng lan tỏa mạnh mẽ tại nhiều địa phương miền núi khác của Nghệ An.

Tại xã Vĩnh Tường, Chủ tịch UBND xã Bùi Thị Phượng cho biết, hiện đã có 95% người dân được tiếp cận công nghệ và cập nhật thông tin qua các nhóm Zalo, Facebook, kênh truyền thanh của xã.

Đặc biệt để các sản vật đặc trưng được cộng đồng biết đến nhiều hơn, chính quyền đã mạnh dạn số hóa thông qua việc gắn mã định danh truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Mời Đài truyền hình Việt Nam về quay phóng sự, trải nghiệm thực tế về nghề làm bánh gai xứ Dừa truyền thống. Tạo điều kiện cho các người nổi tiếng trên nền tảng số (KOL), nhân vật trải nghiệm có sức ảnh hưởng (KOC) được thực hiện các clip, livestream quá trình sản xuất, chế biến, đóng gói và bán sản phẩm, từ đó lan truyền thương hiệu.

Xã cũng tận dụng đội ngũ các phóng viên giỏi, trước đây làm việc ở Trung tâm thông tin huyện, để tự sản xuất các video, phóng sự tự quảng bá sản phẩm mới của địa phương. Gần không có ngày nghỉ cuối tuần nào đội ngũ này không đi xuống cơ sở để quay phim, phỏng vấn nhằm kịp phát sóng trên website của xã và fanpage Truyền hình vĩnh Tường. Nhờ đó, những sản vật mới, như: Nem chua Vĩnh Tường, Cam Kim Nhan, Cam Bù Sen… được đông đảo người dân trong và tỉnh biết đến.

Còn ở xã Môn Sơn, nơi nổi tiếng với dòng sông Giăng, đập Phà Lài và văn hóa đặc sắc của người dân tộc Thái, tộc người Đan Lai, chính quyền nơi đây cũng quyết tâm chọn chuyển đổi số làm đòn bẩy phát triển du lịch.

Ông Lương Văn Tuấn, Phó chủ tịch UBND xã Môn Sơn, khẳng định: "Chúng tôi xây dựng các trang mạng xã hội quảng bá du lịch, đồng thời đẩy mạnh hai mô hình tương hỗ: khôi phục nghề dệt thổ cẩm truyền thống bản Xiểng và làm du lịch cộng đồng. Đến nay, 100% các bản đều có đội văn nghệ, duy trì trang phục và các làn điệu dân ca truyền thống".