Mùa xuân mới trên những bản làng biên cương Nghệ An

Ổn định cuộc sống, đón Tết an vui

Sau nhiều năm sống trong căn nhà tạm bợ, không đủ che nắng mưa, mùa xuân này gia đình ông Xồng Đía Nênh ở bản Huồi Mới, xã Tri Lễ đón Tết đầu tiên trong ngôi nhà mới.

Từ nguồn hỗ trợ của Nhà nước, cùng sự chung tay của chính quyền và bà con trong bản, ước mơ về ngôi nhà gỗ truyền thống lợp mái sa mu của người Mông nay đã thành hiện thực.

Những ngôi nhà của đồng bào vùng cao Nghệ An được chỉnh trang, sạch đẹp mỗi dịp xuân về.

Ông Nênh chia sẻ: "Nhà cũ của gia đình tôi ở sát khe Huồi Mới. Đợt bão số 3 vừa rồi, đất đá sạt xuống, lũ về mạnh quá nên nhà bị cuốn trôi hết. Khi đó tôi rất lo, không biết sẽ ở đâu vì cũng không có tiền dựng lại nhà. Nhờ sự quan tâm của Nhà nước và sự giúp đỡ của bà con trong bản, Tết này gia đình tôi đã có nhà mới, không còn thấp thỏm mỗi khi mưa gió nữa".

Nhờ nguồn hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững và sự chung tay của bà con trong bản, căn nhà của ông Xồng Đía Nênh (bản Huồi Mới, xã Tri Lễ) đã kịp hoàn thành để đón Tết Bính Ngọ.

Anh Xồng Bá Thái, Trưởng bản Huồi Mới, xã Tri Lễ cho biết: Huồi Mới nằm trên dãy Phà Ca Tủn, sát biên giới Việt – Lào, có 150 hộ đồng bào Mông sinh sống. Trước đây, người dân chủ yếu canh tác trên đất dốc, phụ thuộc vào núi rừng và nương rẫy; nhiều hộ di cư tự do, tỷ lệ hộ nghèo trên 90%. Đường sá lầy lội, đi lại khó khăn, chưa có trường lớp cho trẻ em.

Những năm gần đây, thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững, Nhà nước đã đầu tư xây dựng trường học, nhà văn hóa cộng đồng, từng bước giúp đời sống bà con ổn định.

Hiện bản Huồi Mới có gần 10.000 gốc đào được trồng ở nương rẫy, vườn nhà và tập trung trên núi cao. Nhờ phù hợp khí hậu, thổ nhưỡng, những vườn đào đỏ thắm trở thành nguồn thu ổn định, giúp bà con đón Tết đủ đầy hơn.

"Cuộc sống đang từng ngày khởi sắc, không còn tình trạng di cư tự do; người dân yên tâm lao động, sản xuất, xây dựng bản làng và giữ vững biên cương Tổ quốc", ông Thái cho biết thêm.

Bản làng vào xuân với nhịp sống văn hóa hồi sinh

Là nơi sinh sống của ba dân tộc Kinh, Thái và Khơ Mú, trước đây xã Mường Quàng từng là điểm nóng khai thác vàng trái phép, đời sống người dân nhiều khó khăn, thiếu sinh kế bền vững.

Nhờ nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia và sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, hướng phát triển sinh kế nay đã từng bước được định hình rõ ràng.

Nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt thổ cẩm, một nghề truyền thống từng bị mai một, nay được khôi phục và phát triển; gắn sản xuất với du lịch sinh thái, du lịch trải nghiệm.

Theo ông Lữ Thanh Bình, Phó chủ tịch UBND xã Mường Quàng, các chương trình mục tiêu quốc gia dành cho đồng bào miền núi đã tạo chuyển biến tích cực trong phát triển sinh kế. Nghề trồng dâu nuôi tằm, dệt thổ cẩm – từng có thời gian mai một, nay được khôi phục, gắn với du lịch sinh thái và du lịch trải nghiệm.

Năm 2025, hội viên phụ nữ xã sản xuất hơn 11.400 sản phẩm thổ cẩm. Việc phát triển nghề dệt truyền thống của người Thái không chỉ nâng cao thu nhập mà còn góp phần bảo tồn, phát huy di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, gìn giữ bản sắc cho thế hệ sau; nhờ đó, Tết năm nay bà con thêm phần ấm no, đủ đầy.

Nghệ An sở hữu kho tàng di sản văn hóa phong phú với những làn điệu dân ca, dân vũ, lễ hội và tri thức dân gian đặc sắc – nền tảng quan trọng để phát triển văn hóa, du lịch.

Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, nhiều giá trị truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Việc triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia đã góp phần bảo tồn, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp của đồng bào các dân tộc thiểu số.

Nhiều nhà văn hóa cộng đồng được đầu tư khang trang đã trở thành không gian sinh hoạt chung, nơi bà con gặp gỡ, giao lưu, tổ chức hoạt động văn hóa và gìn giữ bản sắc mỗi độ xuân về.

Công tác bảo tồn văn hóa góp phần thắt chặt tình đoàn kết, để bản làng đổi thay mà không đánh mất cốt cách truyền thống. Trong nhịp sống mới, bản sắc văn hóa chính là mạch nguồn bền bỉ, nuôi dưỡng niềm tự hào và tạo nền tảng phát triển lâu dài.

Xuân Bính Ngọ không chỉ là khoảnh khắc giao hòa của đất trời, mà còn mở ra hành trình hướng tới tương lai bền vững – nơi đồng bào các dân tộc thêm vững tin vào Đảng, Nhà nước, chung khát vọng xây dựng bản làng ngày càng giàu đẹp.

Nhiều công trình nhà văn hóa cộng đồng được đầu tư xây dựng khang trang đã trở thành không gian sinh hoạt chung, là nơi bà con gặp gỡ, giao lưu, tổ chức các hoạt động văn hóa và phát huy bản sắc dân tộc vùng cao Nghệ An mỗi dịp xuân về.

Bà Lữ Thị Ái, Trưởng ban Công tác Mặt trận bản Hội 2, xã Quỳ Châu cho biết, trước đây bản chưa có nhà văn hóa; nhờ Chương trình mục tiêu quốc gia, một nhà văn hóa cộng đồng khang trang đã được xây dựng, tạo không gian để bà con gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc.

Theo bà Ái, chương trình không chỉ hỗ trợ xây dựng nhà ở kiên cố, phát triển mô hình sinh kế hiệu quả, bảo tồn văn hóa truyền thống mà còn mở ra hướng đi mới, khơi dậy ý chí và khát vọng vươn lên trong mỗi người dân.