Nghịch lý ô tô Trung Quốc: Xuất khẩu bùng nổ, thị trường nội địa giảm tốc

Đẩy mạnh toàn cầu hóa

Theo giới phân tích, các doanh nghiệp như BYD, Geely hay Chery (Trung Quốc) từ lâu đã theo đuổi tham vọng gia tăng sức ảnh hưởng toàn cầu. Thị trường nội địa ảm đạm khiến các hãng xe Trung đẩy mạnh chiến lược toàn cầu hóa, vốn đã mạnh mẽ. 

Các hãng Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu tới các thị trường trọng điểm trên thế giới. (Ảnh: The Telegraph).

Kết quả, các hãng xe châu Âu và Nhật Bản thêm áp lực cạnh tranh với sản phẩm xe điện giá rẻ nhưng nhiều công nghệ từ Trung Quốc.

"Các hãng xe Trung Quốc có năng lực sản xuất rất lớn, chuỗi cung ứng mạnh, sản phẩm ngày càng tinh xảo, cùng với đó là nguồn lực kinh tế mạnh mẽ để phát triển trên thị trường quốc tế. Toàn cầu hóa đã trở thành chiến lược sống còn cho các hãng xe lớn tại đây", Giám đốc điều hành Bill Russo tại Công ty tư vấn ngành xe hơi Automobility nhận định.

Theo số liệu từ Hiệp hội xe khách Trung Quốc, trong tháng 7/2026, số lượng xe xuất khẩu đạt 923.000 chiếc, bước nhảy vọt 88% so với cùng kỳ năm trước. Con số này bao gồm cả những hãng xe nước ngoài, song các hãng xe Trung đều có xu hướng tụt giảm doanh số nội địa và tăng mạnh doanh số xuất khẩu.

Thị trường nội địa Trung lao dốc

Tổng doanh số xe bán ra tại Trung Quốc sụt giảm. Trong tháng 7/2026, chỉ có 1,47 triệu xe bán ra, thấp hơn 20% so với cùng kỳ năm ngoái, đồng thời là tháng thứ 10 liên tiếp sụt giảm doanh số. 

Chủ tịch Hiệp hội, ông Cui Dongshu lý giải, nguyên nhân là do giá nhiên liệu leo cao khiến nhu cầu mua xe xăng sụt giảm cũng như sự ảm đạm trong thời gian dài của phân khúc xe sedan phổ thông.

Trên cấp độ vĩ mô, ngành xe hơi cũng phản ánh rõ những diễn biến của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Theo Reuters, giới chức trách nước này đang phải tìm giải pháp cho một nền kinh tế cung lớn hơn cầu, năng lực sản xuất vượt quá sức tiêu thụ của thị trường trong nước. Với ngành xe, thị trường nước ngoài đóng vai trò then chốt.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh số xe hơi tại thị trường Trung Quốc giảm 2,3 triệu xe, tương đương 20% so với cùng kỳ năm trước. Đây là con số không nhỏ, tương đương với tổng số xe đăng ký mới tại thị trường Nhật Bản trong nửa năm. Trái lại, lượng xe hơi xuất khẩu của Trung Quốc nhảy vọt 71% trong cùng giai đoạn.

Dự đoán về những tháng sắp tới, chuyên gia tài chính Yuqian Ding tại HSBC cho hay, nhu cầu xe hơi nội địa tại Trung Quốc đã bắt đầu ổn định và có khả năng sẽ hồi phục từ cuối tháng 8, đầu tháng 9. Tuy nhiên, rất khó hồi phục hình chữ V, nói cách khác, nhu cầu khó tăng trưởng mạnh trong những tháng tới.

Khốc liệt cuộc chiến thị phần Trung Quốc - Nhật Bản

Tại các thị trường lớn trên thế giới, các hãng xe Trung Quốc đang "phả hơi nóng" lên các đối thủ. Tại châu Âu, các hãng xe Nhật Bản vẫn chiếm ổn định khoảng 12% thị phần xe chở khách trong quý I/2026, không biến động nhiều so với cùng kỳ 4 năm trước. 

Trong cùng giai đoạn, các hãng xe Trung Quốc đã mở rộng thị phần từ 3% lên 16%. Theo số liệu đăng ký xe, sự "bành trướng" này đến từ việc chiếm thị phần của một số đối thủ đến từ châu Âu, Hàn Quốc và Mỹ.

Nổi bật nhất là việc xe hơi Trung Quốc thắng thế trên thị trường xe điện (EV). Các nhãn hàng Trung chiếm gần 25% lượng xe điện được chuyển tới châu Âu, vượt xa con số 5% của các hãng Nhật Bản.

"Đây thực sự là cách biệt trong ngành xe điện, không còn chỉ là cạnh tranh về giá", ông Abhilash Gupta, chuyên gia tại Counterpoint Research khẳng định.

Không chỉ thuần xuất khẩu, các hãng xe Trung Quốc đang xây dựng nhà máy tại châu Âu. Theo dự báo của Counterpoint, tới năm 2030 xe hơi Trung Quốc sẽ chiếm hơn 20% thị phần tại châu Âu, tính riêng thị trường xe điện là 29%.

"Những rào cản thuế quan có thể làm chậm quá trình này, song sẽ không thể đảo ngược xu hướng", ông Gupta nhận định.