Nhiều bài học kinh nghiệm từ việc vượt mục tiêu hoàn thành 3.000km cao tốc

Chiều 8/1/2026, tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 12/2025, trả lời báo chí về việc khắc phục khó khăn để thực hiện vượt mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc, đại diện Bộ Xây dựng đã phân tích nguyên nhân và những bài học kinh nghiệm trong triển khai nhiều dự án lớn.

Theo Chánh văn phòng Bộ Xây dựng Nguyễn Trí Đức, Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng xác định phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại là một trong ba đột phá chiến lược. Trong đó, ưu tiên đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng, đặc biệt là mục tiêu cơ bản hoàn thành cao tốc Bắc - Nam phía Đông từ Cao Bằng đến Cà Mau.

Giai đoạn 2021 - 2025, Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã dành nguồn lực rất lớn cho hạ tầng giao thông trên 5 lĩnh vực (đường bộ, hàng không, đường sắt, hàng hải và đường thủy nội địa). Chính phủ ban hành đồng bộ các nghị quyết, chương trình hành động, đặt mục tiêu phấn đấu đến hết năm 2025 hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc.

Về đường bộ cao tốc, năm 2020 cả nước có 1.163km; do đó, chỉ trong 5 năm cần hoàn thành thêm tối thiểu 1.837km - là thách thức lớn, trong khi nhiều điểm nghẽn về thể chế còn tồn tại, như công tác chuẩn bị đầu tư kéo dài, khó khăn về nguồn vật liệu, thủ tục chỉ định thầu, giải phóng mặt bằng.

Để tháo gỡ, Chính phủ, Thủ tướng đã thành lập Ban Chỉ đạo Nhà nước các công trình, dự án quan trọng quốc gia, trọng điểm ngành Giao thông vận tải, trực tiếp do Thủ tướng làm Trưởng ban.

Ban chỉ đạo tổ chức họp giao ban định kỳ, yêu cầu địa phương thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, giao nhiệm vụ cụ thể, tập trung giải quyết các vướng mắc về giải phóng mặt bằng, nguồn vật liệu xây dựng. Đồng thời, 7 đoàn công tác do các Phó Thủ tướng làm Trưởng đoàn trực tiếp kiểm tra hiện trường, thúc đẩy tiến độ dự án.

Chính phủ cũng phát động phong trào "500 ngày đêm thi đua hoàn thành 3.000km đường bộ cao tốc", vừa là mệnh lệnh từ người đứng đầu, vừa tạo động lực cho các chủ đầu tư, nhà thầu tổ chức thi công.

Đặc biệt, để giải quyết tình trạng khan hiếm vật liệu tại phía Nam, Thủ tướng, Phó Thủ tướng và Bộ trưởng các bộ liên quan đã trực tiếp kiểm tra, làm việc với địa phương, chỉ đạo tháo gỡ khó khăn.

Nhờ sự chỉ đạo quyết liệt và vào cuộc đồng bộ của toàn hệ thống chính trị, các khó khăn dần được giải quyết. Sau 5 năm nhiệm kỳ (2021 - 2025), đã hoàn thành, thông xe 2.182km đường cao tốc; đến hết năm 2025, cả nước đã đưa vào khai thác 3.345km đường cao tốc, 458km nút giao và đường dẫn (tổng cộng 3.803km), vượt mục tiêu 3.000km.

Đặc biệt, toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam từ Cao Bằng đến Cà Mau cơ bản đã hoàn thành và thông xe kỹ thuật.

Đại diện Bộ Xây dựng chia sẻ, từ những kết quả này, có thể rút ra nhiều bài học kinh nghiệm.

Một là, phải ưu tiên nguồn lực, tránh đầu tư dàn trải để đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia, quy mô lớn, có tính lan tỏa, kết nối vùng như cao tốc Bắc - Nam, các tuyến cao tốc trục ngang...

Hai là, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách để tháo gỡ các điểm nghẽn; cụ thể hóa kịp thời, hiệu quả các chủ trương của Đảng, chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư và chỉ đạo của Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ làm cơ sở tổ chức thực hiện; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao năng lực, trách nhiệm của các địa phương.

Ba là, phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể cùng vào cuộc tích cực và hỗ trợ lẫn nhau với tinh thần "trên dưới đồng lòng, dọc ngang thông suốt.

Bốn là, đối với các dự án trọng điểm cần thành lập các Ban chỉ đạo của Chính phủ, Ban chỉ đạo của các bộ, Ban chỉ đạo của các địa phương để có sự chỉ đạo xuyên suốt từ trên xuống dưới.

Năm là, nêu cao tinh thần trách nhiệm, chủ động trong giải quyết các vướng mắc, khó khăn, không đùn đẩy, không né tránh; phát huy tinh thần "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm"; phân công phải "rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ sản phẩm, rõ kết quả".

Sáu là, phát động phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, khơi dậy lòng tự hào dân tộc; kịp thời động viên, khen thưởng, tạo không khí hăng say làm việc, tất cả vì lợi ích quốc gia, dân tộc, làm việc với tinh thần "3 ca 4 kíp", "vượt nắng thắng mưa, không thua bão gió"; tăng cường áp dụng khoa học công nghệ để nâng cao năng suất lao động, rút ngắn thời gian thi công, tiết kiệm chi phí đầu tư; tạo sự đồng thuận, đồng lòng của người dân trong triển khai các dự án.

"Khi thể chế được khơi thông, các cơ chế, chính sách linh hoạt, nguồn lực huy động đúng hướng; phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, các tổ chức đoàn thể, sự đồng lòng của người dân; khơi dậy phong trào thi đua yêu nước, lòng tự hào dân tộc, chúng tôi tin tưởng rằng các dự án hạ tầng giao thông lớn sẽ tiếp tục là động lực tăng trưởng mạnh mẽ, góp phần thực hiện thắng lợi ba đột phá chiến lược mà Đại hội XIII của Đảng đã đề ra", Chánh văn phòng Bộ Xây dựng Nguyễn Trí Đức nhấn mạnh.