Sau gần hai tuần tìm kiếm, cứu nạn giữa những khối nhà đổ sập ở Venezuela, đoàn cứu hộ Việt Nam nhìn thấy chiếc Airbus A350 mang biểu tượng “Bông sen vàng” của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) đáp xuống sân bay quốc tế Simón Bolívar, cửa ngõ hàng không của Thủ đô Caracas, để đón đoàn về nước. “Khi nhìn thấy biểu tượng ‘Bông sen vàng’ sang đón đoàn xuất hiện trên đường băng tại nước bạn, tất cả anh em đều vỡ òa phấn khởi. Chúng tôi cảm giác như mình đã bước chân về tới nhà ngay từ lúc đó”, Đại tá Phạm Hùng Dương, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, Trưởng đoàn công tác của Bộ Công an, kể lại.

Đoàn gồm 124 cán bộ, chiến sĩ thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, đoàn tìm thấy 57 thi thể nạn nhân và hỗ trợ y tế cho người dân vùng động đất. Phía Venezuela trao tặng đoàn Huy chương Anh hùng Venezuela. Đêm 10-7-2026, chuyến bay VN69 đưa đoàn hạ cánh an toàn xuống sân bay quốc tế Nội Bài.

Hành trình tới Venezuela bắt đầu từ cuộc điện thoại lúc 10 giờ ngày 28-6-2026, bốn ngày sau trận động đất. Đầu giờ chiều cùng ngày, lãnh đạo hãng được triệu tập để nhận nhiệm vụ. Đến 18 giờ, thời điểm cất cánh được đẩy lên sớm một ngày. Từ lúc nhận nhiệm vụ đến khi phải đưa tàu bay lên đường, hãng chỉ có hơn năm giờ chuẩn bị cho chuyến bay tới khu vực Nam Mỹ, nơi chưa có đường bay thường lệ.

Trung tâm Điều hành khai thác kích hoạt cơ chế đặc biệt. Gần 20 ban, đơn vị chuyên môn cùng tham gia xử lý nhiệm vụ. Một nhóm trao đổi trực tuyến với hơn 100 thành viên hoạt động xuyên đêm. Ở từng vị trí, từ điều hành, kỹ thuật đến tổ bay, cán bộ, đảng viên chủ động nhận những phần việc khó. Hơn 150 cán bộ, nhân viên tham gia chuẩn bị, phối hợp với Bộ Quốc phòng và Bộ Công an tổ chức vận chuyển lực lượng, trang thiết bị và hàng hóa.

Lúc 0 giờ 45 phút ngày 29-6-2026, chuyến bay VN66 cất cánh, đưa đoàn cứu hộ cùng 10 chó nghiệp vụ, 25 tấn trang thiết bị, hàng hóa tới Venezuela. Tàu bay đi qua vùng trời Nga, Mông Cổ và Tây Âu, dừng tại sân bay quốc tế Charles de Gaulle (Paris, Pháp) để tiếp nhiên liệu và thực hiện các công tác kỹ thuật, rồi tiếp tục vượt Đại Tây Dương. Khi nhiệm vụ khép lại, ba chuyến bay đã thực hiện hành trình hơn 90.000km, hoàn tất thủ tục xin phép bay với 29 quốc gia và vận chuyển hơn 83,6 tấn hàng hóa, trang thiết bị.

Đây là lần thứ ba Quân đội nhân dân Việt Nam triển khai lực lượng ra nước ngoài hỗ trợ khắc phục hậu quả thảm họa. Trước đó, lực lượng Việt Nam đã tham gia các hoạt động cứu trợ tại Thổ Nhĩ Kỳ năm 2023 và Myanmar năm 2025. Theo Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ, Phó Cục trưởng Cục Cứu hộ cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu, đây là lần “khó khăn và nguy hiểm nhất”. “Ban đầu, có những lúc các thành viên đoàn Việt Nam đã đeo đến 3 cái khẩu trang kèm xoa thêm dầu gió rồi mà khi tiến vào trong các công trình đổ sập chỉ chịu được tầm 10 - 15 phút là phải ra thay phiên nhau”, Thiếu tướng Phạm Văn Tỵ kể.

Hơn năm giờ chuẩn bị trong đêm 28-6 là quãng thời gian ngắn ngủi, nhưng phía sau chuyến bay là năng lực tổ chức được Vietnam Airlines tích lũy qua nhiều năm mở rộng mạng bay và khai thác quốc tế.

Nền tảng cho khả năng tổ chức những chuyến bay quy mô lớn được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Ngày 17-6-1957, trên chuyến bay Li-2 đưa Người về thăm quê sau hơn 50 năm xa cách, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn tổ bay: “Sau này, đất nước ta chắc chắn sẽ có những sân bay hiện đại, hàng không Việt Nam sẽ phát triển, các chú phải cố gắng học tập, nắm vững khoa học kỹ thuật” (theo hồi ức của cán bộ Đoàn bay 919).

Bốn thập niên đổi mới và hội nhập quốc tế theo đường lối của Đảng đã tạo nền tảng cho sự phát triển của ngành hàng không. Kế thừa thành quả của tiến trình đó, Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24-1-2025, của Bộ Chính trị, “Về hội nhập quốc tế trong tình hình mới” đặt mục tiêu “nâng cao vai trò, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam”, qua đó xác định bước chuyển có ý nghĩa bước ngoặt, “từ xin nhận, gia nhập, tham gia sang chủ động đóng góp và xây dựng, định hình và sẵn sàng đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của cộng đồng quốc tế”.

Cùng với tiến trình đổi mới và hội nhập, hàng không Việt Nam phát triển nhanh chóng. Theo Cục Hàng không Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, toàn thị trường vận chuyển 70,5 triệu lượt khách, tăng 12,6% so với cùng kỳ năm 2025. Các hãng hàng không Việt Nam khai thác 109 đường bay quốc tế tới 23 quốc gia và vùng lãnh thổ. Dù vậy, trong 6 tháng đầu năm 2026, các hãng hàng không Việt Nam chỉ chiếm 36,6% số lượng khách trên thị trường quốc tế; phần còn lại thuộc về các hãng hàng không nước ngoài.

Trong bức tranh chung, 7 hãng hàng không Việt Nam, bao gồm Vietnam Airlines, Pacific Airlines, Công ty Bay dịch vụ hàng không (VASCO), Vietjet Air, Bamboo Airways, Vietravel Airlines và Sun PhuQuoc Airways hoạt động theo những chiến lược, phân khúc khác nhau, cùng đóng góp vào năng lực vận tải của ngành. Với vai trò hãng hàng không quốc gia, Vietnam Airlines thường tiên phong khai thác các thị trường đường dài, bên cạnh việc đảm nhận những nhiệm vụ vận chuyển phục vụ quốc gia.

Sự chuyển động từ “tham gia” sang “chủ động” đóng góp của ngành hàng không có thể nhìn qua mạng bay của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam trong 5 năm qua. Ngày 28-11-2021, khi thế giới còn chịu tác động của đại dịch COVID-19, chuyến bay VN98 cất cánh từ sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất và hạ cánh xuống thành phố San Francisco (Mỹ) sau 13 giờ 45 phút bay. Vietnam Airlines trở thành hãng hàng không Việt Nam đầu tiên khai thác đường bay thẳng thường lệ tới Mỹ. Để khai thác đường bay này, Việt Nam đã mất nhiều năm hoàn thiện hệ thống giám sát an toàn hàng không, đạt CAT 1 theo đánh giá của Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA).

Từ năm 2024, mạng bay quốc tế của hãng này mở rộng nhanh hơn. Năm 2024, hãng mở mới 5 đường bay quốc tế, trong đó có các đường bay thẳng đầu tiên giữa Việt Nam với Thủ đô Manila (Philippines) và thành phố Munich (Đức). Năm 2025, hãng khôi phục và mở mới 14 đường bay, nhiều nhất trong lịch sử, kết nối với các điểm đến ở châu Âu (Milan - Italia, Copenhagen - Đan Mạch), Nam Á (Hyderabad, Bangalore - Ấn Độ) và Đông Nam Á (Jakarta, Bali - Indonesia; Cebu - Philippines).

Bước sang năm 2026, ngày 16-6, đường bay Hà Nội - Amsterdam lần đầu tiên kết nối trực tiếp Việt Nam với Hà Lan, nâng mạng bay châu Âu lên 12 đường bay tới 8 điểm đến. Ngày 2-7, đường bay Thành phố Hồ Chí Minh - Phuket (Thái Lan) được đưa vào khai thác; từ tháng 8, đường bay Thành phố Hồ Chí Minh - Colombo (Sri Lanka) cũng đi vào hoạt động. Hiện nay, hãng khai thác 120 đường bay, bình quân 442 chuyến mỗi ngày, đến 41 điểm quốc tế tại 23 quốc gia và vùng lãnh thổ. Với ba đường bay mới Hà Nội - Ahmedabad (Ấn Độ), Hà Nội - Hàng Châu (Trung Quốc) và Đà Nẵng - Singapore dự kiến khai thác trong những tháng cuối năm, mạng bay quốc tế sẽ tăng lên 78 đường bay. Phát triển mạng bay cũng là nhiệm vụ trọng tâm được Đảng ủy Tổng công ty xác định trong Chương trình hành động số 112-CTr/ĐUTCT.

Mạng lưới đường bay mở rộng gắn hoạt động hàng không với định hướng đối ngoại. Nhiều điểm đến nằm tại các quốc gia mà Việt Nam đã thiết lập quan hệ đối tác chiến lược hoặc đối tác chiến lược toàn diện, như Mỹ, Ấn Độ, Indonesia, Đức, Italia và Philippines. Nếu ngoại giao tạo dựng khuôn khổ quan hệ, đường bay thẳng đưa khuôn khổ đó vào đời sống, tạo thuận lợi cho đi lại và giao thương. Theo dữ liệu đặt chỗ của nền tảng Trip.com, trong 10 tháng năm 2025, số lượng khách quốc tế đến Việt Nam qua nền tảng này tăng hơn 50% so với cùng kỳ năm 2024; riêng số lượng khách châu Âu tăng 90%.

Từ kinh nghiệm của Singapore, PGS, TS Vũ Văn Hà, nguyên Phó Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, cho rằng kết nối hàng không là nền tảng để nhiều ngành kinh tế khác phát triển. Tại Việt Nam, tính cả chuỗi cung ứng và du lịch, hàng không đóng góp 17,5 tỷ USD vào tổng sản phẩm nội địa (GDP) và tạo 2,5 triệu việc làm. TS Nguyễn Minh Phong, nguyên Phó Ban Tuyên truyền lý luận, Báo Nhân Dân, nhận định sự phát triển và vị thế của ngành hàng không “là biểu tượng cho vị thế, uy tín, hình ảnh và thương hiệu quốc gia của mỗi nước”.

Theo TS Nguyễn Thu Phương, Phó Trưởng Ban Quốc tế, Tạp chí Cộng sản, mạng lưới hàng không góp phần mở rộng “biên giới mềm” của quốc gia - không gian ảnh hưởng hình thành qua giao tiếp, trao đổi và hợp tác với thế giới. Bên cạnh lợi ích kinh tế và đối ngoại, khả năng vận chuyển đặc biệt của hàng không trong cứu trợ nhân đạo, ứng phó khẩn cấp còn “góp phần gửi thông điệp về hình ảnh một quốc gia có trách nhiệm, nhân văn và chủ động hội nhập”.

Hành trình tới Venezuela dựa một phần vào mạng bay thương mại đang vận hành. Chặng đầu đi qua châu Âu, dừng kỹ thuật tại sân bay Charles de Gaulle ở Paris (Pháp), nơi hãng đã khai thác thường lệ nhiều năm. Chặng bay qua Đại Tây Dương tới Caracas là hành trình hãng chưa từng thực hiện. “Bay qua châu Âu giúp rút ngắn thời gian bay, tiết kiệm nhiên liệu và tăng tải trọng hàng cứu trợ. Mỗi phút bay tiết kiệm được đều có thể dành thêm không gian cho hàng hóa”, đồng chí Trần Mạnh Hùng, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Điều hành, Trung tâm Điều hành khai thác, giải thích. Trong đại dịch, nhiều hãng hàng không Việt Nam cũng phối hợp thực hiện các chuyến bay đưa công dân về nước.

Mạng bay thương mại còn giúp linh hoạt điều động tàu bay phục vụ nhiệm vụ. Theo đồng chí Lại Thị Thu Trang, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Ban Kế hoạch phát triển, Trưởng phòng Kế hoạch đường bay, để bố trí tàu bay đi Venezuela, “một số chuyến bay sang Australia phải đổi sang máy bay có cấu hình ghế khác”. Việc điều chỉnh lịch khai thác và cấu hình tàu bay cho thấy chuyến bay cứu hộ được tổ chức trên nền tảng một mạng lưới đang vận hành. Nghị quyết số 59-NQ/TW còn xác định người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, “lực lượng chủ công” của hội nhập. Trong ngành hàng không, vai trò của doanh nghiệp thể hiện qua việc mở rộng thị trường và tham gia những nhiệm vụ quốc gia khi cần thiết.

Vietnam Airlines chỉ có thể trở thành biểu tượng cho năng lực quốc gia khi phía sau hãng là sự phối hợp của cả một hệ thống. Trong hàng không, tốc độ xử lý chỉ có ý nghĩa nếu an toàn được bảo đảm và nhiều khâu phối hợp nhịp nhàng. “Chuẩn bị một chuyến bay đặc biệt đi qua 29 quốc gia chỉ trong vài giờ là quãng thời gian rất ngắn. Với hành trình kéo dài hơn 50 giờ tính cả chiều đi và về, chúng tôi phải chuẩn bị cho rất nhiều khả năng khác nhau. Khi máy bay rời đường băng là 90% công việc đã hoàn thành”, đồng chí Trần Mạnh Hùng, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Điều hành, Trung tâm Điều hành khai thác, chia sẻ.

Có những khó khăn nằm ngoài tầm kiểm soát của doanh nghiệp. Việc xin phép bay qua 29 quốc gia diễn ra vào ngày Chủ nhật, khi nhiều cơ quan quản lý không lưu ở châu Âu không bố trí nhân sự xử lý đề nghị khẩn cấp. Theo đồng chí Hùng, trong tình huống này, vai trò của các cơ quan ngoại giao rất quan trọng; các đầu mối liên quan phải liên tục kết nối với nhà chức trách hàng không sở tại. Trong nhiều năm qua, mỗi khi cần xin phép cho chuyến bay đặc biệt, các hãng hàng không đều phải nhờ tới sự hỗ trợ của Bộ Ngoại giao, Cục Hàng không Việt Nam và đại sứ quán các nước. Sự hỗ trợ thường kịp thời, nhưng vẫn được huy động theo từng vụ việc, chưa trở thành một quy trình thường trực.

Chuyến bay VN66 cho thấy rõ áp lực về thời gian và thủ tục cấp phép. Phó Tổng Giám đốc Vietnam Airlines Tô Ngọc Giang, người trực tiếp cầm lái chuyến bay, kể rằng khi tàu bay rời Việt Nam, hãng mới nhận được giấy phép bay cho chặng tới Pháp; giấy phép cho chặng tới Nam Mỹ, hạ cánh tại Venezuela và chuyến bay khứ hồi vẫn chưa hoàn tất. “Chúng tôi đã quyết định lên đường để kịp cứu trợ nhân dân nước bạn sớm nhất có thể”, Phó Tổng Giám đốc Tô Ngọc Giang nói.

Chuyến bay đến nơi an toàn, song quá trình xin phép cho thấy việc huy động vẫn phụ thuộc đáng kể vào sự chủ động của con người và sự phối hợp giữa các cơ quan trong từng tình huống. Đảng ủy Tổng công ty xác định cần tổng kết kinh nghiệm sau nhiệm vụ, từng bước xây dựng thành quy trình. TS Đỗ Diệu Hương, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, nhận định hàng không giữ vai trò chiến lược trong ứng phó khủng hoảng, nhưng khung chính sách hiện “thiếu tích hợp liên ngành”; việc kết nối dữ liệu giữa cơ quan điều phối bay, an ninh và hãng hàng không “chưa thực sự đồng bộ”.

Yêu cầu phối hợp cũng đặt ra trong việc phát triển mạng bay thường lệ. Việc mở một đường bay phụ thuộc vào nhiều điều kiện, gồm thương quyền do Nhà nước đàm phán, tàu bay, tổ bay và thị trường đủ lớn. Đây là những điều kiện mà một hãng hàng không riêng lẻ, kể cả Vietnam Airlines, không thể tự quyết định.

Nghị quyết số 59-NQ/TW khẳng định hội nhập quốc tế “phải dựa trên cơ sở nội lực có vai trò quyết định”. Trong lĩnh vực hàng không, nội lực thể hiện ở đội tàu bay, đội ngũ tổ bay, nhân lực điều hành khai thác và khả năng chủ động tổ chức hoạt động. “Mỗi chuyến bay đặc biệt không đơn thuần là một nhiệm vụ khai thác, mà là sứ mệnh thiêng liêng của Hãng hàng không quốc gia Việt Nam gắn liền với vị thế và uy tín của đất nước”, Phó Tổng Giám đốc Tô Ngọc Giang khẳng định. Trong những thời khắc như vậy, “Bông sen vàng” trên đường băng Caracas là biểu tượng của một hãng hàng không, đồng thời gợi lên năng lực và trách nhiệm của quốc gia.

Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (tháng 1-2026) xác định “tăng cường quốc phòng, an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”. Nghị quyết số 59-NQ/TW khẳng định hội nhập quốc tế “là sự nghiệp của toàn dân, của cả hệ thống chính trị”. Đối với khu vực doanh nghiệp nhà nước, Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6-1-2026 của Bộ Chính trị “Về phát triển kinh tế nhà nước” yêu cầu “tách bạch việc sử dụng nguồn lực nhà nước trong cung cấp hàng hoá, dịch vụ công, thực hiện nhiệm vụ chính trị với các hoạt động kinh doanh”. Trung ương xác định định hướng chiến lược; tại doanh nghiệp, tổ chức đảng lãnh đạo việc cụ thể hóa chủ trương thành nhiệm vụ và hành động.

Ở Tổng công ty Hàng không Việt Nam, việc cụ thể hóa bắt đầu từ công tác chính trị, tư tưởng. Đảng ủy Tổng công ty tổ chức quán triệt Nghị quyết số 59-NQ/TW tới 1.657 cán bộ chủ chốt, góp phần tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Các yêu cầu về hội nhập quốc tế được cụ thể hóa trong Chương trình hành động số 112-CTr/ĐUTCT, ngày 9-9-2025, thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tổng công ty lần thứ VI, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Chương trình xác định những nhiệm vụ trọng tâm như mở rộng hợp tác quốc tế, phát triển mạng bay, nâng cao năng lực khai thác theo chuẩn mực quốc tế.

Từ chương trình hành động, Đảng ủy lãnh đạo các tổ chức đảng trực thuộc tập trung thực hiện nhiệm vụ trọng tâm. Tại chi bộ, nơi Điều lệ Đảng giao nhiệm vụ giáo dục, quản lý và phân công công tác cho đảng viên, Nghị quyết được gắn với trách nhiệm của mỗi người trên cương vị công tác, từ người điều hành, tổ bay đến các bộ phận kỹ thuật, phục vụ. Ban điều hành trực tiếp chỉ đạo và tổ chức triển khai.

Thực tiễn hoạt động cho thấy các định hướng hội nhập đang từng bước được cụ thể hóa. Năm 2025, Vietnam Airlines mở mới và khôi phục số đường bay quốc tế nhiều nhất trong lịch sử hãng. Xu hướng mở rộng tiếp tục trong năm 2026 với đường bay thẳng đầu tiên giữa Việt Nam và Hà Lan. Đêm 28-6-2026, nguồn lực được huy động chỉ trong hơn năm giờ để thực hiện nhiệm vụ quốc gia, với cán bộ, đảng viên đi đầu tại các vị trí điều hành, kỹ thuật và tổ bay.

Đánh giá chặng đường vừa qua, đồng chí Lê Hồng Hà, Phó Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam, cho rằng: “Mỗi đường bay quốc tế mới là một phần việc cụ thể trong thực hiện chủ trương hội nhập của Đảng, còn những nhiệm vụ như tại Venezuela là phép thử năng lực ấy khi đất nước cần. Thành công ấy là kết quả phối hợp của nhiều bộ, ngành. Đảng ủy ghi nhận tinh thần trách nhiệm, kỷ luật của cán bộ, đảng viên, người lao động đã tham gia, từ tổ bay đến những người trực điều hành suốt đêm”.

Với những người trực tiếp tổ chức chuyến bay, phần thưởng lớn nhất là hoàn thành nhiệm vụ trọn vẹn. “Khi các chuyến bay hoàn thành nhiệm vụ, chúng tôi rất tự hào vì đã góp phần vào hoạt động cứu trợ của đất nước và thể hiện trách nhiệm với cộng đồng quốc tế”, đồng chí Trần Mạnh Hùng, Bí thư Chi bộ, Trưởng phòng Điều hành, Trung tâm Điều hành khai thác, bày tỏ. Để duy trì trạng thái sẵn sàng, đồng chí Lê Hồng Hà, Phó Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Tổng công ty Hàng không Việt Nam, nhấn mạnh yêu cầu tiếp theo: “Đảng ủy yêu cầu mở rộng mạng bay phải đi cùng bảo đảm an toàn, chất lượng, hiệu quả. Mở nhanh nhưng phải vững. Kinh nghiệm của mỗi nhiệm vụ đặc biệt phải được tổng kết thành quy trình, để hệ thống luôn sẵn sàng và không phụ thuộc vào sự xoay xở của từng cá nhân”.

Thực tiễn nhiều nhiệm vụ đặc biệt cũng đặt ra yêu cầu làm rõ cơ chế đặt hàng và hạch toán đối với những chuyến bay không tính bằng doanh thu. PGS, TS Vũ Văn Phúc, nguyên Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản, nhận định Vietnam Airlines, với vai trò hãng hàng không quốc gia, là “lực lượng nòng cốt trong thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế, quốc phòng, an sinh xã hội và đối ngoại quốc gia”. Để thực hiện vai trò này một cách bền vững mà không làm méo mó thị trường, các nhiệm vụ đối ngoại, cứu hộ, bảo hộ công dân cần được Nhà nước đặt hàng, hạch toán minh bạch và tách bạch với hoạt động kinh doanh. Cách làm này tương tự cơ chế nghĩa vụ dịch vụ công mà Liên minh châu Âu áp dụng đối với các đường bay thiết yếu, qua đó góp phần bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa các hãng trên thị trường.

Nếu một thảm họa khác xảy ra vào ngày cuối tuần, chuyến bay cứu trợ của Việt Nam có phải tiếp tục chạy đua xin phép bay qua không phận từng quốc gia? Câu hỏi này vượt ra ngoài phạm vi của một doanh nghiệp. Nghị quyết số 59-NQ/TW xác định Việt Nam “sẵn sàng đóng góp có trách nhiệm vào công việc chung của cộng đồng quốc tế”; năng lực thực hiện trách nhiệm đó cần được bảo đảm bằng cơ chế phù hợp.

Chuyến bay tới Venezuela cho thấy nguồn lực của doanh nghiệp Việt Nam có thể được huy động nhanh chóng khi đất nước cần. Để duy trì khả năng sẵn sàng trong những tình huống tương tự, cần có cơ chế kết nối giữa các hãng hàng không với cơ quan ngoại giao, quản lý hàng không, quốc phòng và công an. Những vướng mắc trong quá trình xin phép bay cũng cho thấy yêu cầu hoàn thiện phối hợp liên ngành. Khi có quy trình rõ ràng, nguồn lực của từng hãng có thể được huy động hiệu quả, góp phần tạo nên sức mạnh chung của ngành hàng không Việt Nam.

Cơ chế phối hợp thường trực cần xác định đầu mối liên lạc giữa các hãng hàng không Việt Nam với Bộ Ngoại giao, Cục Hàng không Việt Nam và các cơ quan đại diện ở nước ngoài; quy định việc chuẩn bị hồ sơ mẫu và quy trình cấp phép bay khẩn cấp cho các chuyến bay nhân đạo, cứu trợ, bảo hộ công dân. Năng lực vận tải hàng không dân dụng cũng cần được đưa vào phương án ứng phó sự cố, thiên tai của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia. Việc lập trước danh mục tàu bay, tổ bay có thể huy động sẽ giúp rút ngắn thời gian xử lý khi nhiệm vụ phát sinh, góp phần khắc phục tình trạng “thiếu tích hợp liên ngành” mà giới nghiên cứu đã chỉ ra.

Đối với mạng bay thường lệ, Nghị quyết số 59-NQ/TW yêu cầu hội nhập quốc tế “phải đồng bộ, toàn diện, sâu rộng”. Theo đó, việc nâng cấp quan hệ đối tác cần gắn với mở rộng quyền khai thác vận tải hàng không giữa các nước và thúc đẩy đường bay thẳng, qua đó tạo thêm điều kiện để các hãng hàng không Việt Nam gia tăng thị phần quốc tế, hiện đạt 36,6%. TS Nguyễn Thu Phương đề xuất định hướng mạng bay “theo mục tiêu đối ngoại và phát triển quốc gia”, cùng với “một cơ chế điều phối liên ngành với sự tham gia của Bộ Ngoại giao, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch, Bộ Công Thương” và các hãng hàng không. Cơ chế điều phối cần có đủ thẩm quyền để xử lý các vấn đề về hàng không, du lịch, thị thực, hải quan - những lĩnh vực ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác đường bay mới.

Những đề xuất trên xuất phát từ việc nhìn nhận hàng không là một bộ phận của hạ tầng hội nhập. Các cam kết mở cửa thương mại, đầu tư, du lịch chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng kết nối phù hợp. Vì vậy, đường bay tới San Francisco (Mỹ), Amsterdam (Hà Lan) hay Hyderabad (Ấn Độ) cần được đánh giá cả về giá trị kết nối đối với du lịch, thương mại, đầu tư của đất nước và kết quả tài chính của riêng chặng bay.

Qua nhiệm vụ tại Venezuela, vai trò lãnh đạo của tổ chức đảng thể hiện ở việc cụ thể hóa chủ trương, huy động nguồn lực và phát huy trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trên từng vị trí công tác. Để bước chuyển từ “tham gia” sang “chủ động đóng góp” trở thành năng lực thường trực, cần xây dựng cơ chế phối hợp ổn định, quy trình huy động rõ ràng và nền tảng pháp lý đủ vững cho toàn ngành. Kỳ tiếp theo sẽ tập trung phân tích yêu cầu hoàn thiện thể chế hàng không.

Nhóm phóng viên