Những con đường mở lối phát triển miền quê vùng cao Lào Cai

Một tuyến đường bê tông nông thôn chỉ vài trăm mét nhưng đó là đường đến trường, đường đưa nông sản ra chợ, đường để dịch vụ đến gần người dân hơn... 

Với Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới ở Lào Cai, hạ tầng xây dựng - giao thông đang được đặt trong một yêu cầu mới: Làm đến đâu phải tạo ra sự thay đổi trong đời sống đến đó.

Cán bộ, lực lượng vũ trang và người dân cùng tham gia hoàn thiện đường giao thông nông thôn.

Mỗi con đường mở thêm một cơ hội 

Khi mặt đường phẳng hơn, việc đi lại thuận hơn là điều nhìn thấy trước tiên. Sau đấy là những chuyến xe chở hàng bớt nhọc nhằn, trẻ nhỏ đến trường an toàn hơn, chợ và trạm y tế cũng gần hơn. Ở vùng địa hình chia cắt, giao thông thuận lợi không đơn thuần là đi lại dễ dàng, thông thương thuận lợi mà còn là tiền đề giúp đổi thay cuộc sống.

Nông thôn mới hôm nay không chỉ đo bằng số công trình hay số tiêu chí đạt được. Điều người dân quan tâm là cuộc sống có thuận tiện hơn, sản xuất có thêm đầu ra và môi trường sống có an toàn hơn không. 

Vì thế, hạ tầng xây dựng - giao thông cần đi trước nhưng phải đi đúng hướng: đường cần nối vùng sản xuất với thị trường, công trình phải hợp địa hình, quy hoạch phải tính đến không gian sống lâu dài của cộng đồng...

Giai đoạn 2021-2025, ngân sách trung ương giao cho Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Lào Cai là 1.437,293 tỷ đồng, trong đó 1.123,2 tỷ đồng là vốn đầu tư phát triển và 314,093 tỷ đồng là vốn sự nghiệp. 

Riêng năm 2025, kế hoạch vốn của chương trình là 377,431 tỷ đồng; 345,756 tỷ đồng đã được phân bổ chi tiết, tương đương 91,6% kế hoạch.

Đến ngày 25/12/2025, chương trình đã giải ngân 203,035 tỷ đồng; riêng vốn đầu tư phát triển là 174,154 tỷ đồng, đạt 71,9% số vốn đã phân bổ. 

Phía sau những con số là sự trăn trở của cả hệ thống chính trị, cách nào để người dân được hưởng lợi ích tối đa từ những chủ trương, chính sách mới? Nguồn lực dành cho chương trình đã cho thấy quy mô, mức đầu tư và sự kỳ vọng sự đổi thay ở miền quê vùng cao.. 

Một tuyến đường giúp nông sản được thông thương thuận lợi hơn, việc tiếp cận các dịch vụ dễ dàng, người dân đi lại thuận tiện hơn. Đó chính là hiệu quả thực tế mà người dân thụ hưởng khi các công trình hạ tầng mới được đầu tư xây dựng, nâng cấp.

Một tuyến đường trong khu dân cư được cộng đồng cùng chung sức bê tông hóa.

Những hình ảnh thực tế từ cơ sở cho thấy xây dựng nông thôn mới không chỉ là việc của cơ quan quản lý hay đơn vị thi công. Khi người dân góp công, cùng sử dụng và giữ gìn, cơ sở hạ tầng trở thành tài sản chung của cộng đồng, không còn là một hạng mục bàn giao rồi để đó.

Theo ông Nguyễn Xuân Huy, Chi cục trưởng Chi cục Chất lượng và Phát triển nông thôn (Sở NN&MT tỉnh Lào Cai), đột phá lớn nhất của Lào Cai trong xây dựng nông thôn mới gắn với đô thị hóa là chuyển từ tư duy chủ yếu “hoàn thành tiêu chí” theo bộ tiêu chí xã nông thôn mới sang phát triển nông thôn một cách tổng thể, đồng bộ và gắn với quá trình đô thị hóa.

Xây dựng nông thôn mới hiện nay được gắn với quy hoạch phát triển của địa phương, kết nối hạ tầng giao thông với vùng sản xuất, thương mại - dịch vụ, chuyển đổi số và tổ chức không gian dân cư. Nguồn lực được ưu tiên cho các công trình có tính kết nối, tạo động lực phát triển kinh tế và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Nhờ đó, diện mạo nông thôn ngày càng khởi sắc, giao thông thuận lợi hơn, hạ tầng số và các dịch vụ thiết yếu từng bước được hoàn thiện, cảnh quan và môi trường sống được cải thiện rõ nét.

Hạ tầng đổi thay cuộc sống

Ở miền núi, làm được một công trình đã khó, gìn giữ công trình bền vững qua nhiều mùa mưa còn khó hơn. Báo cáo năm 2025 cho thấy sau sắp xếp đơn vị hành chính, một số địa phương tại Lào Cai có phạm vi rộng, địa hình phức tạp, vùng cao và biên giới nên việc tổ chức triển khai chương trình gặp nhiều trở ngại. 

Trong các tháng 7, 8 và 9, mưa nhiều, bão lũ đã làm hư hỏng cơ sở hạ tầng, khiến nhiều đơn vị thi công không thể triển khai theo kế hoạch.

Thực tế đó buộc lãnh đạo cơ sở phải nhìn nhận lại cách làm, hạ tầng phải thay đổi. Một con đường ở nơi có nguy cơ sạt lở không thể chỉ lo mặt đường, mà phải tính đến hệ thống thoát nước, taluy, điểm xung yếu và khả năng sửa chữa sau thiên tai. 

Công trình sau đầu tư cũng cần được quản lý, duy tu để không xuống cấp, hư hỏng chỉ sau vài mùa mưa. Chất lượng nông thôn mới không nằm ở ngày hoàn thành, mà ở số năm công trình phục vụ tốt cho người dân.

Người dân và các lực lượng tại cơ sở cùng góp sức làm đường - sự đồng thuận cộng đồng là một phần quan trọng của nông thôn mới.

Nhiều xã vùng cao Lào Cai có xuất phát điểm thấp, tỷ lệ hộ nghèo cao, thu nhập còn hạn chế vẫn quyết tâm phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu xây dựng nông thôn mới. Vì vậy, khi thực hiện phải tính toán phân bổ nguồn lực, tránh dàn đều cho đủ danh mục.

Lãnh đạo địa phương chụm đầu tính toán, tập trung vào nơi tháo được điểm nghẽn của đi lại, sản xuất và đời sống; đồng thời tính trước khả năng duy tu để công trình không trở thành gánh nặng cho địa phương.

Từ những ngày công góp sức của cộng đồng, các tuyến đường nông thôn từng bước được hoàn thiện.

Cùng với sự chung sức đồng lòng quyết tâm thực hiện, những con đường nông thôn mới khắp vùng quê Lào Cai dần thành hình, người dân khấp khởi niềm vui.

Lớp bê tông trên những con đường dần khô, những người tham gia đóng góp ngày công trở về với công việc thường nhật. Giá trị của con đường lúc ấy mới bắt đầu được đo đếm: những chuyến hàng được giao nhận thuận lợi, những đứa trẻ tung tăng đến trường đến lớp an toàn, những hộ dân tiếp cận dịch vụ nhanh hơn, không còn khu dân cư bị chia cắt mỗi khi mưa xuống...

Xây dựng nông thôn mới, xét đến cùng, không phải làm cho làng quê giống đô thị. Đó là tạo ra nơi sống tốt hơn: hạ tầng đủ để kết nối phát triển, đủ bền trước thiên tai nhưng vẫn giữ được không gian và bản sắc của mỗi vùng quê. 

Khi một con đường mở thêm cơ hội cho người dân, những mục tiêu lớn của chương trình đã trở thành thay đổi có thể nhìn thấy trong đời sống hằng ngày.

"Mục tiêu của Lào Cai không phải là biến nông thôn thành đô thị, mà là đưa ngày càng nhiều tiện ích và chất lượng dịch vụ hiện đại về nông thôn, đồng thời vẫn giữ gìn bản sắc văn hóa, cảnh quan, đời sống và việc làm của người dân.

Trong giai đoạn tới, tỉnh sẽ tiếp tục thúc đẩy nông nghiệp hàng hóa, kinh tế nông thôn, thương mại - dịch vụ, chuyển đổi số và phát triển xanh, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện sống giữa nông thôn và đô thị", ông Nguyễn Xuân Huy chia sẻ.