Chưa quản lý được thông tin liên tuyến
Từ nhiều năm nay, vào mỗi dịp nghỉ lễ Tết, anh Trần Văn Thành (phường Thanh Xuân, Hà Nội) luôn đau đầu tìm phương án di chuyển để tránh gặp ùn tắc mỗi khi từ Hà Nội về quê ở Ninh Bình và ngược lại.
Trung tâm quản lý thu phí đường bộ đã được đưa vào khai thác sẽ là một hợp phần của Trung tâm ITS quốc gia.
"Sau nhiều lần chịu cảnh ùn tắc dài trên tuyến cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ, tôi tìm cách lựa chọn tuyến đường khác là cao tốc Hà Nội - Hải Phòng nhưng không có thông tin về tình hình giao thông. Nếu có kênh nào đó cung cấp cho người dân lựa chọn thời gian và hành trình phù hợp sẽ giảm bớt ùn tắc", anh Thành nói.
Cùng quan điểm, anh Nguyễn Tuấn Ngọc (phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An) cho rằng, khi người dân biết trước được các thông tin như mật độ giao thông, tắc đường ở đâu, cập nhật thời tiết trực tuyến qua màn hình trên tuyến và ứng dụng di động, người tham gia giao thông sẽ có lựa chọn hợp lý khi đi lại.
Theo Cục Đường bộ VN, với hơn 3.300km cao tốc đưa vào khai thác, hiện mới có 16 trong tổng số 35 tuyến cao tốc được đầu tư hệ thống ITS và trung tâm điều hành giao thông.
Ông Tô Nam Toàn, Trưởng phòng Khoa học Công nghệ môi trường và Hợp tác Quốc tế (Cục Đường bộ VN) cho hay, các hệ thống giám sát điều hành giao thông chủ yếu được thiết kế phục vụ nội bộ từng tuyến đường, chưa quản lý được thông tin liên tuyến.
Dữ liệu giám sát giao thông, camera, thu phí điện tử không dừng, kiểm soát tải trọng, cảnh báo sự cố hay dữ liệu vận hành đều được lưu trữ riêng lẻ tại các trung tâm quản lý tuyến.
Điều này dẫn tới tình trạng các tuyến cao tốc chưa thể chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực, chưa hình thành được mạng lưới quản lý liên thông trên phạm vi quốc gia và điều hành tập trung.
Thiếu đầu mối tích hợp
Không chỉ dữ liệu ITS, nhiều nguồn dữ liệu quan trọng khác của ngành đường bộ cũng đang tồn tại dưới dạng phân tán tại các hệ thống độc lập như quản lý tài sản đường bộ, quản lý mặt đường, quản lý cầu, dữ liệu thanh toán điện tử giao thông và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.
"Việc thiếu một đầu mối tích hợp khiến cơ quan quản lý khó xây dựng các báo cáo thống kê tổng thể toàn mạng lưới, hạn chế khả năng phân tích xu hướng giao thông, dự báo nhu cầu vận tải, phát hiện sớm nguy cơ ùn tắc hoặc tai nạn và hỗ trợ ra quyết định điều hành trên phạm vi rộng", ông Toàn cho hay.
Nhiều nước có mô hình quản lý ITS cấp quốc gia
Tại Hoa Kỳ, hệ thống ITS được phát triển dựa trên Khung kiến trúc tham chiếu quốc gia ARC-IT. Mô hình này quy định rõ vai trò của cơ quan liên bang, bang và địa phương, đồng thời bảo đảm khả năng kết nối dữ liệu giữa hàng trăm đơn vị quản lý giao thông khác nhau.
Hàn Quốc xây dựng hệ thống K-ITS với ba cấp quản lý rõ ràng, trong đó Trung tâm Thông tin giao thông quốc gia đóng vai trò tích hợp dữ liệu vĩ mô.
Trong khi đó, Trung Quốc phát triển mô hình "Traffic Brain" dựa trên dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo.
Điểm chung của các mô hình là đều có một trung tâm hoặc nền tảng dữ liệu cấp quốc gia đóng vai trò điều phối, chuẩn hóa và chia sẻ dữ liệu giữa các chủ thể quản lý.
Đồng quan điểm, TS Đặng Minh Tân, Phó trưởng Bộ môn Đường bộ, Đại học GTVT Hà Nội nhìn nhận, việc thu thập và xử lý dữ liệu hiện nay mới chỉ tập trung từng tuyến cao tốc, chưa có kết nối tổng thể chung toàn mạng lưới. Một vụ tai nạn, ùn tắc trên một tuyến có thể ảnh hưởng dây chuyền tới nhiều tuyến khác
Lái xe phải luôn biết được tình trạng giao thông phía trước, kịp thời xử lý các tình huống phát sinh. Trong khi đó, thông tin giao thông đến với người lái xe rất chậm và phải qua nguồn mạng xã hội hay kênh VOV.
"Mục tiêu đến năm 2030 cả nước có khoảng 5.000km cao tốc, mô hình quản lý phân tán hiện nay đang bộc lộ nhiều bất cập. Vì vậy, cần trung tâm điều hành giao thông cấp quốc gia để kết nối liên thông và điều hành tất cả các tuyến", ông Tân nói.
Vì sao cần Trung tâm ITS quốc gia?
TS Đặng Minh Tân cho rằng, khi dữ liệu vẫn nằm trong các "ốc đảo" riêng biệt, rất khó khai thác giá trị của dữ liệu lớn để dự báo giao thông, quản lý rủi ro hay tối ưu hóa vận hành. Muốn tiến tới giao thông số và giao thông thông minh thực sự, phải có một trung tâm tích hợp dữ liệu cấp quốc gia.
Về vấn đề này, ông Tô Nam Toàn cho hay, Cục Đường bộ VN đã trình Bộ Xây dựng phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng Trung tâm quản lý Hệ thống giao thông thông minh đường bộ cấp quốc gia. Trung tâm sẽ đóng vai trò là đầu não tiếp nhận, tích hợp, lưu trữ, phân tích, giám sát, điều hành và chia sẻ dữ liệu giao thông từ các tuyến cao tốc toàn quốc.
Thông qua trung tâm này, dữ liệu từ các trung tâm quản lý tuyến, hệ thống thu phí điện tử, camera giám sát, cảm biến giao thông, cơ sở dữ liệu kết cấu hạ tầng và các nguồn dữ liệu liên quan sẽ được kết nối thành một hệ sinh thái thống nhất.
Từ đó, cơ quan quản lý có thể giám sát, tổng hợp, phân tích, cảnh báo, điều hành và hỗ trợ ra quyết định toàn bộ mạng lưới giao thông theo thời gian thực, hỗ trợ ra quyết định và xây dựng chính sách dựa trên dữ liệu lớn (Big data); phát hiện bất thường, hỗ trợ xử lý sự cố nhanh hơn.
Với doanh nghiệp vận tải, việc tiếp cận thông tin giao thông theo thời gian thực sẽ giúp tối ưu lộ trình, giảm thời gian lưu thông, tiết kiệm nhiên liệu. Người dân được hưởng lợi từ việc nhận thông tin cảnh báo sớm ùn tắc, tai nạn, thời tiết, sự cố giao thông, từ đó chủ động lựa chọn hành trình phù hợp.
Xa hơn, dữ liệu được chuẩn hóa và chia sẻ còn tạo nền tảng cho sự phát triển của các dịch vụ giao thông thông minh, logistics số, xe kết nối và các mô hình giao thông hiện đại trong tương lai.
Ông Bùi Quang Thái, Cục trưởng Cục Đường bộ VN cho biết, sau khi Bộ Xây dựng phê duyệt chủ trương đầu tư, Cục sẽ đẩy nhanh tiến độ, phấn đấu hoàn thành trung tâm vào cuối năm 2027.
Bình luận bài viết (0)
Gửi bình luận