Phát triển Thủ đô Hà Nội theo mô hình chùm đô thị đa tầng, đa cực, đa trung tâm

Chính phủ vừa ban hành Nghị quyết số 158/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới (Chương trình).

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm được Chính phủ đặt ra là hoàn thành Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn chiến lược 100 năm trong năm 2026. Trong đó, Quy hoạch phải bảo đảm tính ổn định, lâu dài, đồng bộ với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và quy hoạch của các địa phương liên quan, tránh tình trạng chồng chéo, manh mún.

Chính phủ giao Thành phố Hà Nội chủ động phối hợp với các bộ, ngành và địa phương trong vùng để rà soát, xây dựng quy hoạch tổng thể, đảm bảo tính kết nối vùng và liên vùng, đặc biệt với vùng đồng bằng sông Hồng và vùng trung du, miền núi phía Bắc.

Quy hoạch mới chuyển từ tư duy "quy hoạch tĩnh" sang "quy hoạch động và mở", phù hợp với xu thế phát triển đô thị hiện đại, linh hoạt thích ứng với biến động thực tiễn. 

Mục tiêu hướng tới xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối hạ tầng và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên đất đai, không gian đô thị.

Cùng với đó, Chương trình hành động yêu cầu định hướng phát triển Thủ đô theo mô hình chùm đô thị đa tầng, đa lớp, đa cực và đa trung tâm, thay cho mô hình phát triển tập trung đơn cực như trước đây.

Theo đó, Hà Nội sẽ giữ vai trò đô thị hạt nhân, trung tâm điều phối và kết nối vùng, đồng thời liên kết với các đô thị vệ tinh tại các tỉnh lân cận để hình thành mạng lưới phát triển đồng bộ.

Các đô thị vệ tinh sẽ có chức năng chuyên biệt, chia sẻ áp lực dân số, hạ tầng và dịch vụ với khu vực trung tâm, góp phần giảm tải cho nội đô. Cấu trúc phát triển này gắn với các hành lang kinh tế, vành đai đô thị và trục động lực liên kết vùng, hướng tới hình thành hệ thống đô thị hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Đặc biệt, không gian phát triển Thủ đô được định hướng lấy trục sông Hồng làm trung tâm cảnh quan sinh thái - văn hóa, kết hợp với hệ thống sông Đuống, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Tô Lịch và rừng đặc dụng Ba Vì. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để cân bằng giữa phát triển đô thị và bảo tồn thiên nhiên, di sản văn hóa.

Trong lĩnh vực hạ tầng, Chính phủ xác định giao thông là trụ cột quan trọng để mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống đô thị.

Cụ thể, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu hoàn thành khoảng 100 km đường sắt đô thị, đồng thời từng bước làm chủ công nghệ xây dựng, vận hành và quản lý hệ thống metro, trong đó làm chủ ít nhất 50% khối lượng công việc vào năm 2030 và tiến tới làm chủ hoàn toàn vào năm 2050.

Bên cạnh đó, các tuyến đường sắt tốc độ cao, hệ thống kết nối liên vùng, cảng thủy nội địa và sân bay sẽ được nghiên cứu và đầu tư nhằm hình thành mạng lưới giao thông đồng bộ, hiện đại, giảm áp lực cho vận tải đường bộ.

Hạ tầng giao thông công cộng được xem là giải pháp cốt lõi để giảm ùn tắc, hạn chế phương tiện cá nhân, đồng thời khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng giao thông xanh. Chính phủ yêu cầu có cơ chế, chính sách đột phá hỗ trợ người dân để chuyển đổi giao thông xanh, giao thông công cộng; kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân, khắc phục tình trạng ùn tắc giao thông trong nội đô và các cửa ngõ.

Cùng với hạ tầng giao thông, hệ thống hạ tầng kỹ thuật đô thị như cấp thoát nước, chống ngập, đê điều và cảnh quan sông hồ được đặt trong nhóm nhiệm vụ ưu tiên.

Trong lĩnh vực nhà ở và chỉnh trang đô thị, Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh lộ trình tái cấu trúc đô thị; khẩn trương cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ gắn với chỉnh trang, tái thiết các khu đô thị lân cận và các khu vực có hạ tầng yếu kém, xuống cấp, hướng tới hình thành những khu đô thị văn minh, hiện đại, đa chức năng.

Mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành việc cải tạo, xây dựng lại các khu chung cư cũ thuộc diện nguy hiểm cấp độ D.

Cùng với đó, nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách đột phá, nhất là về đất đai và tài chính, tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp tiếp cận quỹ đất, nguồn vốn phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Về mô hình tăng trưởng, Thủ đô được định hướng trở thành trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ số và dịch vụ giá trị cao hàng đầu cả nước.