Phóng viên thường trú “ăn đường, ngủ núi” tác nghiệp…

Vượt những cung đường lũ dữ

Cơn bão Bualoi (bão số 10) khiến mưa trắng trời, chiếc xe bán tải chòng chành giữa lớp bùn đất vừa sạt xuống tuyến tỉnh lộ 172 nối những xã vùng cao của tỉnh Lào Cai. 

Trong màn mưa đặc quánh, điện thoại liên tục đổ chuông. Đầu dây bên kia là cán bộ xã báo tin lũ quét vừa xảy ra ở một bản xa.

Không kịp nghỉ, anh Nguyễn Văn Đức, phóng viên thường trú khu vực Tây Bắc, Báo Tiền Phong lại khoác áo mưa, ôm máy ảnh lao về phía điểm sạt lở. "Ở miền núi, nếu không đi từ đêm thì sáng hôm sau chưa chắc đã vào được hiện trường", anh Đức nói.

Phía sau những bản tin ngắn gọn trên mặt báo là hành trình đầy nhọc nhằn của những phóng viên tác nghiệp tại vùng cao.

Anh Nguyễn Việt Dũng, Trưởng cơ quan thường trú TTXVN tại Lai Châu vẫn nhớ chuyến tác nghiệp trong trận mưa lũ lớn năm ngoái trên tuyến quốc lộ nối Lai Châu - Lào Cai.

Nhận tin sạt taluy, nhóm phóng viên lên đường từ sáng sớm nhưng mất gần 5 giờ mới tới nơi vì sạt lở liên tiếp. Đến hiện trường thì điện mất hoàn toàn, sóng điện thoại chập chờn. "Tin nóng nhưng gửi ảnh không nổi. Có lúc phải leo lên đỉnh đồi tìm sóng để truyền dữ liệu về tòa soạn", anh Dũng kể.

Ở miền núi, chuyện ngủ lại trên xe giữa mưa rừng hay ăn vội gói mì bên taluy dương trở thành điều quen thuộc. 

Mùa lũ năm ngoái, một nhóm phóng viên phải đi bộ xuyên đêm vào xã vùng cao Minh Lương, Lào Cai bị cô lập. Bùn đất ngập quá đầu gối, nhiều đoạn vừa đi vừa nghe tiếng đá lăn từ trên núi xuống.

Đến nơi khi trời gần sáng, cả bản mất điện hoàn toàn. Nhóm phóng viên phải mượn máy phát điện của người dân để sạc pin máy ảnh, dựng clip gửi về tòa soạn.

"Có lúc mình không còn nghĩ mình là phóng viên nữa. Thấy bà con chuyển đồ tránh lũ thì lao vào phụ luôn", anh Mạnh Cường, phóng viên Báo Phát thanh - Truyền hình Lào Cai nhớ lại.

Những chuyến đi hàng trăm cây số

Sau sáp nhập đơn vị hành chính, địa bàn tác nghiệp của phóng viên thường trú rộng hơn nhiều. Đơn cử, với những phóng viên được giao phụ trách cùng lúc hai tỉnh Lào Cai và Lai Châu, đồng nghĩa với việc di chuyển hàng trăm cây số để giữ nhịp thông tin là chuyện hết sức bình thường.

PV Hà Thắng, Văn phòng miền Bắc, Báo Xây dựng chia sẻ, từ khi vận hành chính quyền địa phương hai cấp, được tòa soạn giao phụ trách cùng lúc Lào Cai và Lai Châu, anh mới hiểu thế nào là những ngày "ăn đường, ngủ núi" đúng nghĩa.

Trong cuốn sổ công tác của anh vẫn còn ghi ngày tháng của một chuyến đi cách đây không lâu. Buổi sáng đang ghi nhận tình hình giao thông tại một xã vùng thấp của Lào Cai thì điện thoại đổ chuông. Đầu dây bên kia báo tin một vụ sạt lở vừa xảy ra ở Lai Châu.

Không kịp ăn trưa, anh quay đầu xe, hướng về đèo Ô Quy Hồ - gần 300km đường núi hiện ra trước mắt. Những khúc cua tay áo nối tiếp nhau. Sương mù từ đỉnh đèo tràn xuống trắng xóa mặt đường. Đến nơi thì trời đã nhá nhem tối.

"Những chuyến đi như vậy không hiếm. Có ngày tôi chạy gần 600km cả đi lẫn về. Có những tuần, số giờ ngồi trên xe còn nhiều hơn thời gian ở nhà", anh Thắng kể.

Khoảng 7h45 ngày 27/12/2025, vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng xảy ra tại Km34+800 tuyến đường nối quốc lộ 32 với tỉnh lộ 174, thuộc khu vực Phình Hồ, Lai Châu khiến nhiều người thương vong.

Nhận tin báo khi trời còn mờ sương, nhóm phóng viên lập tức xuất phát từ trung tâm tỉnh. Hơn 100km đường đèo quanh co, mưa phùn phủ kín mặt đường, nhiều đoạn đất đá sạt xuống chắn ngang lối đi.

Ba giờ sau, hiện trường mới hiện ra giữa lưng núi, tiếng còi xe cứu thương hòa lẫn tiếng khóc của người nhà nạn nhân. Các phóng viên len giữa lực lượng cứu hộ để ghi nhận từng khoảnh khắc: Công tác cứu nạn, người dân hỗ trợ đưa người bị thương đi cấp cứu, những ánh mắt thất thần bên mép vực sâu…

"Nếu ở đồng bằng, vài chục phút là có thể tiếp cận hiện trường. Nhưng ở vùng cao, có những nơi đi hàng trăm cây số vẫn chưa chắc tới được", anh Nguyễn Văn Đức chia sẻ.

Có hôm vừa ghi nhận mưa đá ở Bắc Hà, Lào Cai chưa kịp ăn bữa trưa, phóng viên lại quay ngược xuống Văn Bàn vì xuất hiện điểm sạt lở gây chia cắt giao thông.

Có ngày chạy hơn 300km qua nhiều cung đèo là chuyện bình thường. Sau khi các địa phương vận hành mô hình chính quyền hai cấp, đầu mối thông tin ở cơ sở cũng thay đổi. 

Nhiều xã vùng cao được sáp nhập, địa bàn rộng hơn, cán bộ kiêm nhiệm nhiều việc nên việc xác minh thông tin mất nhiều thời gian hơn trước. Không ít lần, phóng viên phải tự lần theo lời kể của người dân để tìm hiện trường.

Bám cơ sở để có thông tin

PV Hà Thắng cho hay, hành trình tác nghiệp hàng trăm cây số đã trải qua nhiều, nhưng ký ức khiến anh nhớ nhất lại là những chuyến đi bộ. 

Một lần theo chân lực lượng chức năng vào khu vực giáp ranh Lào Cai và Sơn La để ghi nhận công tác đấu tranh với tội phạm ma túy. Đường rừng dốc đứng, trơn như đổ mỡ sau cơn mưa đêm.

Đi được một giờ, đôi giày bắt đầu bong đế. Anh phải xin đoạn dây dù của các chiến sĩ công an buộc tạm để tiếp tục leo dốc.

Chiều muộn, cả đoàn dừng chân bên một lán nương của người dân. Bữa tối chỉ có cơm trắng, ít rau rừng. Mệt đến mức ăn xong ai cũng muốn ngả lưng xuống tấm phản gỗ ngủ thiếp đi. 

Đêm đó gió hú qua vách núi, tiếng côn trùng xen lẫn tiếng suối chảy. Nhiều năm làm nghề, anh nhận ra những câu chuyện hay nhất thường không nằm trong kế hoạch.

Anh nhớ trận lũ quét tại xã Việt Hồng tháng 9/2025. Khi nước lũ vừa rút, những con số thiệt hại liên tục được cập nhật từ cơ sở: Hàng trăm hộ dân bị ảnh hưởng, nhiều ngôi nhà sập đổ, hàng chục héc-ta hoa màu bị cuốn trôi.

Nhưng điều đọng lại trong anh không phải những con số. Đó là cuộc điện thoại của ông Nguyễn Tiến Chiển, Chủ tịch UBND xã. Giọng ông nghẹn lại khi nói về những hộ dân mất trắng đàn gia cầm, không biết lấy gì để gây dựng lại cuộc sống. 

Từ những thông tin đó, bài báo được đăng tải. Sau đó là những cuộc kết nối với doanh nghiệp, nhà hảo tâm.

Ít ngày sau, hơn một nghìn con vịt giống được trao tận tay người dân. Nhìn bà con nhận những con giống đầu tiên sau lũ, anh hiểu rằng đôi khi công việc của người làm báo không chỉ dừng lại ở việc phản ánh hiện thực. Đằng sau mỗi bài báo còn là cơ hội để kết nối những tấm lòng.

Tình yêu nghề vượt qua mọi thử thách

Cũng là phóng viên thuộc Văn phòng miền Bắc của Báo Xây dựng, anh Nguyễn Văn Thương được giao thường trú tại các tỉnh Bắc Ninh, Lạng Sơn và Cao Bằng. Tuy 3 tỉnh này nằm giáp nhau, cùng nằm trên một trục đường di chuyển nhưng khoảng cách từ phường Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh đến xã Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng dài hơn 500km.

Địa bàn rộng, trải dài, lại chủ yếu là các xã miền núi, biên giới. Sau sáp nhập địa giới hành chính, số xã, phường phụ trách lớn khiến chuyện tác nghiệp cũng gặp không ít khó khăn.

Ngoài khoảng cách địa lý, khó khăn lớn nhất là số lượng đầu mối các phường, xã quá nhiều khi tỉnh Bắc Ninh có 99 phường, xã; Lạng Sơn có 65 phường, xã; Cao Bằng có 56 phường, xã. Các tỉnh cũng thường xuyên thay đổi, bổ nhiệm, luân chuyển lãnh đạo chủ chốt khiến công tác nắm tình hình, cập nhật thông tin gặp không ít khó khăn.

"Dù khó khăn, nhưng tình yêu với nghề báo là động lực giúp chúng tôi vượt qua mọi trở ngại", anh Thương chia sẻ.

Ngoài việc thường xuyên bám sát địa bàn, tạo mối quan hệ công tác với lãnh đạo các địa phương, anh còn chú trọng đặt hàng các đồng nghiệp là phóng viên báo tỉnh hoặc nhân viên Trung tâm thông tin tỉnh và các xã, phường.

Với địa bàn trải rộng, đôi khi phóng viên không thể có mặt ngay lập tức tại nơi xảy ra sự việc cách hàng trăm cây số. Trong khi đó, nếu không có thông tin ban đầu, trách nhiệm với tòa soạn, với bạn đọc của phóng viên thường trú không hoàn thành.

"Đơn cử, tháng 10/2025, tại các tỉnh miền núi phía Bắc liên tiếp xảy ra 2 cơn bão số 10 và 11 gây thiệt hại lớn. 

Ngoài việc trực tiếp có mặt tại các điểm nóng ngập lụt tại Bắc Ninh và các khu vực giáp ranh của tỉnh Lạng Sơn, thông qua hệ thống cộng tác viên, chúng tôi đã liên tục cập nhật thông tin, hình ảnh lụt bão tại các xã biên giới, vùng sâu, vùng xa của tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng", anh Thương kể.