Quốc hội chốt 9 cơ chế, chính sách đặc thù làm đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô

Phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035

Sáng 24/8, tiếp tục chương trình Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, với đại đa số đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội khoá XVI thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Theo Nghị quyết, dự án được đầu tư khoảng 349km thuộc địa phận 7 tỉnh, thành phố: Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ.

Sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là 288.268 tỷ đồng; trong đó, dự kiến bố trí khoảng 61.394 tỷ đồng nguồn vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030 để đầu tư tuyến chính cao tốc dự kiến khoảng 116km thuộc địa phận 4 tỉnh, thành phố: Ninh Bình, Hưng Yên, Hải Phòng, Bắc Ninh.

Về tiến độ thực hiện, từ năm 2026 sẽ thực hiện công tác chuẩn bị đầu tự dự án; thực hiện dự án từ năm 2027; phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Trong đó, đối với các dự án thành phần sử dụng ngân sách Trung ương được cân đối vốn giai đoạn 2026-2030 cơ bản hoàn thành năm 2030, đưa vào vận hành, khai thác năm 2031; các dự án thành phần sử dụng vốn ngân sách địa phương, các địa phương căn cứ khả năng cân đối vốn, chủ động triển khai thực hiện.

9 cơ chế, chính sách đặc thù

Theo Nghị quyết được Quốc hội thông qua, dự án được áp dụng 9 cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt.

Cụ thể, trong thời gian Quốc hội không họp, Quốc hội ủy quyền cho Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án, trừ 2 trường hợp: tăng phần vốn ngân sách Trung ương bố trí cho dự án, trình Quốc hội xem xét, quyết định; tăng phần vốn ngân sách địa phương bố trí cho dự án do địa phương xem xét, quyết định.

Cùng đó, cho phép dự án không phải thẩm định, đánh giá nguồn vốn, khả năng cân đối vốn theo quy định của Luật Đầu tư công; được áp dụng cơ chế đặc thù về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; cho phép UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khu vực bãi đổ chất thải xây dựng; cho phép áp dụng hình thức chỉ định thầu đối với các gói thầu thuộc dự án.

Trường hợp việc lập, thẩm định, phê duyệt dự án có nội dung khác với quy hoạch có liên quan thì dự án được phê duyệt mà không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh quy hoạch.

Nguồn thu từ việc phát triển các khu đô thị, khu chức năng xung quanh tuyến đường sau khi trừ đi chi phí tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khu vực phát triển khu đô thị, khu chức năng hai bên tuyến đường Vành đai 5 và chi phí khác có liên quan theo quy định của pháp luật, chính quyền địa phương cấp tỉnh được giữ lại một phần tỷ lệ để nộp vào ngân sách địa phương và phần còn lại nộp vào ngân sách Trung ương. Nghị quyết giao Chính phủ quy định cụ thể về tỷ lệ phân chia và phương thức thực hiện.

Cuối cùng, Nghị quyết giao Chính phủ xem xét quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án thành phần mà không phải thực hiện thủ tục quyết định chủ trương đầu tư; tổng hợp và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.

Đầu tư toàn tuyến với tầm nhìn dài hạn

Trước khi đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua dự thảo Nghị quyết, thừa uỷ quyền Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày tiếp thu, giải trình ý kiến của đại biểu Quốc hội, kết luận của Ủỵ ban Thường vụ Quốc hội về dự thảo Nghị quyết.

Bộ trưởng cho biết, thực hiện chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Xây dựng đã khẩn trương tổ chức nghiên cứu tổng thể về việc đầu tư toàn tuyến dự án Vành đai 5 – Vùng Thủ đô với mục tiêu đây không chỉ là một tuyến đường đơn lẻ mà là một trục kết nối liên vùng, là công trình chiến lược để mở rộng không gian phát triển mới của vùng Thủ đô Hà Nội.

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Bộ Xây dựng đã cân nhắc rất nhiều phương án phân kỳ đầu tư để có lộ trình phù hợp với khả năng cân đối vốn, đồng thời đã xem xét trình Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư một lần cho toàn tuyến, làm cơ sở pháp lý để Bộ Xây dựng và các địa phương triển khai trong thời gian tới, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, không cắt khúc, không chắp vá.

"Đây là cách làm mà chúng tôi tin là thận trọng nhưng không chần chừ, khả thi nhưng vẫn giữ được tầm nhìn dài hạn", Bộ trưởng nhấn mạnh.