Rào cản hợp tác hạ tầng Thái Lan - Malaysia

Xây thêm cầu, nâng cấp đường sắt

Cuối tháng 12/2025, anh Prachaya Chimvises, quản lý tiếp thị tại một công ty Thái Lan chuyên sản xuất đồ ăn nhẹ tiêu chuẩn Hồi giáo (thực phẩm halal) từ Bangkok đến Narathiwat (tỉnh biên giới phía Nam Thái Lan) để nghiên cứu phản ứng người dùng với sản phẩm xúc xích cua bán tại các cửa hàng 7-Eleven.

Anh đã rất ngạc nhiên khi thấy đông đảo người Malaysia sang tỉnh giáp biên giới này để mua những gói đồ ăn nhẹ với số lượng lớn mang về nhà.

Chia sẻ với báo Channel New Asia, anh cho biết chỉ sau một tháng phân phối sản phẩm tại các tỉnh phía nam giáp Malaysia, nơi có đông đảo người Hồi giáo sinh sống, doanh số rất tốt. Giờ đây, triển vọng mở rộng sang Malaysia dường như đã chín muồi.

Trước việc Malaysia và Thái Lan có kế hoạch xây dựng cây cầu thứ hai với 6 làn xe song song với hạ tầng hiện có, thúc đẩy quan hệ kinh tế tại vùng biên giới, anh cho rằng đó là ý tưởng rất hay.

Cách đây hơn 1 năm, khi Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim tiếp đón cựu Thủ tướng Thái Lan Paetongtarn Shinawatra vào tháng 12/2024, hai nước cam kết cải thiện hơn nữa thương mại và đầu tư song phương, đặt mục tiêu đạt 30 tỷ USD vào năm 2027.

Để tăng kim ngạch thương mại, tăng cường kết nối giao thông là một trong những điều kiện thiết yếu. Do đó, hai nước đều nhất trí khôi phục dịch vụ tàu hỏa Bangkok-Butterworth; mở rộng tuyến đường sắt Bờ biển phía Đông (ECRL) của Malaysia sang Thái Lan.

Đặc biệt, hai bên xúc tiến kế hoạch xây dựng cây cầu biên giới thứ hai, dài 117,3m, bên cạnh cầu Muhibbah (Hữu nghị) hiện có. Cây cầu mới trị giá 40,54 triệu RM (9,88 triệu USD), do cả hai nước cùng góp vốn, dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Người dân mong chờ

Phó trưởng phòng xuất nhập cảnh tỉnh Narathiwat, ông Somsak Saengsin cho biết cây cầu thứ hai sẽ được khởi công xây dựng từ cuối năm nay và dùng riêng cho giao thông đi ra hướng Malaysia. Còn cầu hiện tại sẽ được sử dụng cho giao thông đi vào hướng Thái Lan.

"Tôi mong đợi nền kinh tế địa phương và quốc gia sẽ cải thiện khi khách du lịch, thương nhân và thậm chí cả các nhà đầu tư có thể đi qua biên giới thuận tiện hơn", ông nói.

Theo ông Amri Bakhtiar, Giám đốc Trung tâm Tam giác Tăng trưởng Indonesia - Malaysia - Thái Lan (CIMT-GT) cho biết, liên kết giao thông được cải thiện là chìa khóa để cả hai nước tăng cường hơn nữa quan hệ kinh tế trong các ngành công nghiệp bổ trợ.

Saidee Ma, một người Malaysia làm nghề bốc xếp hàng hóa lên xe tải đi sang hai bên biên giới, mong chờ cây cầu mới sẽ giảm bớt tắc nghẽn, đặc biệt là vào những ngày cao điểm cuối tuần, khi nhiều người Malaysia qua lại.

Vẫn còn nhiều rào cản

Mặc dù cả hai quốc gia đều có thiện chí thúc đẩy thương mại song phương và triển khai các dự án lớn, nhưng thực tế đang vấp phải 3 rào cản chính.

Trước hết là bất ổn chính trị tại Thái Lan. Đây là yếu tố gây trì hoãn các quyết định mang tính chiến lược dài hạn khi chỉ trong 2 năm, Thái Lan thay 3 thủ tướng. Sự thiếu nhất quán trong bộ máy lãnh đạo khiến các quyết định về dự án phức tạp, tốn kém bị chậm lại.

Hơn nữa, Thái Lan dự kiến sẽ tổ chức cuộc tổng tuyển cử vào tháng 2/2026, khiến chính phủ đương nhiệm tập trung vào ổn định ngắn hạn hơn là các cam kết dài hạn. Các dự án lớn thường bị gác lại cho đến khi ưu tiên của nội các mới được xác lập.

Rào cản thứ hai là mối đe dọa an ninh tại các tỉnh miền Nam Thái Lan như tỉnh Yala, Pattani và Narathiwat. Đây được coi là "hòn đá tảng" lớn nhất ngăn cản dòng vốn đầu tư và du lịch. Các nhà đầu tư lớn (như ngành đường, cao su) e ngại rót vốn xây nhà máy vì lo sợ bị đánh bom hoặc đốt phá, bất chấp các ưu đãi thuế hấp dẫn.

Các vụ việc bạo lực (như vụ cướp tiệm vàng tại Big C Sungai Golok hay các vụ đánh bom) khiến Malaysia phát cảnh báo du lịch. Hậu quả là lượng khách sụt giảm tới 80% ngay lập tức, các khách sạn bị hủy phòng hàng loạt và doanh nghiệp địa phương phải chật vật bắt đầu lại từ đầu. Khi thiếu vắng tiềm năng kinh tế, việc xây dựng thêm hạ tầng kết nối cũng kém hấp dẫn.

Rào cản cuối cùng là sự không đồng bộ về hạ tầng và quan điểm phát triển giữa hai nước tạo ra những điểm nghẽn kỹ thuật. Trong khi Thái Lan sẵn sàng kết nối lại tuyến đường sắt tới Sungai Golok, thì phía Malaysia cho biết phần đường ray của họ đã bị bỏ hoang, không sử dụng từ lâu và cần nguồn vốn khổng lồ để cải tạo.