Sản xuất, sử dụng vật liệu xây dựng mới được ưu tiên hưởng nhiều chính sách hỗ trợ

Theo Nghị định số 209/2006/NĐ-CP, chiến lược phát triển vật liệu xây dựng là cơ sở để các cơ quan quản lý Nhà nước điều hành hoạt động phát triển vật liệu xây dựng, đồng thời làm căn cứ xây dựng các nội dung liên quan trong quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch ngành, quy hoạch vùng và quy hoạch tỉnh.

Bên cạnh đó, chiến lược cũng là định hướng để các tổ chức, cá nhân đầu tư, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng theo hướng hiệu quả, bền vững, sử dụng hợp lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và đáp ứng nhu cầu trong nước cũng như xuất khẩu.

Nghị định quy định thời kỳ lập chiến lược phát triển vật liệu xây dựng là 10 năm, tầm nhìn 30 năm. Chiến lược được rà soát, điều chỉnh định kỳ 5 năm một lần hoặc đột xuất khi cần thiết nhằm bảo đảm cân đối cung - cầu, ổn định thị trường và phù hợp với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh cũng như yêu cầu ứng phó biến đổi khí hậu.

Đối với cấp địa phương, UBND cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức lập, điều chỉnh và phê duyệt kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng trên địa bàn. Kế hoạch này cụ thể hóa các mục tiêu, định hướng của chiến lược phát triển vật liệu xây dựng, đồng thời là căn cứ để quản lý phát triển vật liệu xây dựng và xây dựng phương án bảo vệ, khai thác, sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng trong quy hoạch tỉnh.

Theo quy định, kế hoạch phát triển vật liệu xây dựng tại địa phương phải bảo đảm phù hợp với chiến lược phát triển vật liệu xây dựng, quy hoạch tỉnh và các quy hoạch ngành liên quan. Kế hoạch được lập cho thời kỳ 5 năm, định hướng 10 năm và phải được phê duyệt trước ngày 31/3 của năm đầu kỳ kế hoạch.

Kế hoạch cũng được rà soát, điều chỉnh khi cần thiết nhằm bảo đảm cân đối cung - cầu, ổn định thị trường vật liệu xây dựng và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh, thích ứng với biến đổi khí hậu của từng địa phương.

Liên quan đến việc sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng, Nghị định quy định hoạt động khai thác, chế biến, sử dụng và xuất khẩu khoáng sản phải tuân thủ pháp luật về địa chất, khoáng sản và các quy định pháp luật có liên quan.

Việc quy hoạch, khai thác, chế biến và sử dụng khoáng sản làm vật liệu xây dựng phải bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả, đúng mục đích, đáp ứng nhu cầu phát triển và sản xuất vật liệu xây dựng, đồng thời duy trì cân đối cung - cầu và ổn định thị trường.

Đáng chú ý, Nghị định khuyến khích đổi mới công nghệ, đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị khoáng sản, giảm thất thoát tài nguyên và gắn hoạt động khai thác với yêu cầu bảo vệ môi trường, phát triển bền vững.

Đặc biệt, Nhà nước khuyến khích tận dụng đất, đá thải và các loại phế thải phát sinh trong quá trình khai thác, chế biến khoáng sản làm vật liệu xây dựng để sản xuất vật liệu xây dựng hoặc sử dụng trực tiếp trong các công trình xây dựng. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên, giảm áp lực lên các bãi thải và hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường.

Tuy nhiên, việc sử dụng đất, đá thải và phế thải phải được thực hiện trên cơ sở phân loại, đánh giá chất lượng, mức độ an toàn, đồng thời đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm, hàng hóa theo quy định của pháp luật.

Nghị định cũng dành một chương riêng quy định về cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đối với hoạt động nghiên cứu, đầu tư phát triển, sản xuất và sử dụng vật liệu xây dựng mới. Trong đó, ưu tiên các loại vật liệu tái chế, vật liệu xanh, vật liệu nhẹ, vật liệu thông minh, vật liệu thân thiện môi trường và vật liệu phù hợp với điều kiện vùng ven biển, hải đảo.

Các tổ chức, cá nhân tham gia nghiên cứu, đầu tư phát triển và sử dụng các loại vật liệu này sẽ được xem xét áp dụng nhiều chính sách ưu đãi như hỗ trợ tín dụng, tiếp cận các nguồn vốn hợp pháp theo quy định của pháp luật về tổ chức tín dụng và bảo vệ môi trường.

Ngoài ra, các chủ thể còn có thể được hưởng chính sách hỗ trợ lãi suất và các hình thức hỗ trợ khác theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công. Đồng thời, các ưu đãi về đất đai theo quy định của pháp luật về đất đai, đầu tư và các chính sách ưu đãi khác có liên quan cũng được áp dụng nhằm thúc đẩy phát triển ngành vật liệu xây dựng theo hướng xanh và bền vững.

Nghị định số 209/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.