Siết chuẩn giám định tư pháp khoa học – công nghệ, mở rộng 15 lĩnh vực mới

Mở rộng phạm vi bao trùm từ AI đến kinh tế số

Theo quy định mới do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành, giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ được xác định là hoạt động giám định chuyên môn thuộc thẩm quyền quản lý nhà nước của bộ và địa phương.

Đáng chú ý, phạm vi giám định được mở rộng mạnh, bao gồm hàng loạt lĩnh vực chủ đạo như: Đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp công nghệ. Sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn – đo lường – chất lượng. Viễn thông, tần số vô tuyến điện. Công nghệ thông tin, công nghệ số. Chuyển đổi số, kinh tế số, giao dịch điện tử .

Việc bổ sung các lĩnh vực này phản ánh xu hướng số hóa và yêu cầu xử lý tranh chấp, vi phạm trong môi trường công nghệ ngày càng phức tạp.

Giám định viên tư pháp: Yêu cầu chặt chẽ hơn

Quy định mới đặt ra yêu cầu chặt chẽ hơn đối với đội ngũ giám định viên tư pháp.

Cụ thể, cá nhân được bổ nhiệm phải: Có trình độ đại học trở lên phù hợp chuyên ngành. Có ít nhất 5 năm kinh nghiệm thực tế trong lĩnh vực chuyên môn. Hoàn thành khóa bồi dưỡng pháp luật và nghiệp vụ giám định.

Đáng chú ý, một người có thể được bổ nhiệm ở nhiều chuyên ngành nếu đáp ứng đủ điều kiện, qua đó tăng tính linh hoạt và tận dụng nguồn nhân lực chất lượng cao.

Một điểm mới đáng chú ý là quy trình bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên được quy định rõ thời hạn xử lý. Theo đó, thời gian thẩm định hồ sơ tối đa là 10 ngày, và có 3 ngày để ra quyết định bổ nhiệm sau khi đủ điều kiện.

Danh sách giám định viên sau đó phải được công khai trên cổng thông tin điện tử và gửi về Bộ Tư pháp, nhằm tăng tính minh bạch và khả năng tra cứu.

Ở cấp địa phương, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố là người quyết định bổ nhiệm, bảo đảm phân cấp rõ ràng.

Bên cạnh giám định viên chính thức, quy định cũng cho phép công nhận người giám định theo vụ việc. Đáng chú ý, ngay cả khi chưa đáp ứng đủ tiêu chuẩn "cứng", nhưng có chuyên môn sâu, kinh nghiệm thực tiễn, cá nhân vẫn có thể được xem xét tham gia giám định.

Thông tư mới không chỉ dừng ở việc chuẩn hóa hoạt động giám định, mà còn mở rộng hệ sinh thái pháp lý cho các lĩnh vực công nghệ cao. Việc bổ sung các chuyên ngành như chuyển đổi số, kinh tế số hay công nghệ số cho thấy hệ thống pháp luật đang bắt nhịp với thực tiễn phát triển.

Trong bối cảnh tranh chấp công nghệ, sở hữu trí tuệ và dữ liệu ngày càng gia tăng, giám định tư pháp sẽ trở thành mắt xích quan trọng giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong hoạt động tố tụng.