Tăng kiểm soát dòng tiền, bịt kẽ hở rửa tiền qua tài sản mã hóa

Ngăn lợi dụng chính sách để chuyển tiền bất hợp pháp

Ngày 8/8, trao đổi với phóng viên Báo Xây dựng bên hành lang Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Phạm Văn Hòa (đoàn Đồng Tháp) cho rằng, việc xây dựng Luật Phòng, chống rửa tiền là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay, liên quan trực tiếp đến hoạt động của ngân hàng, các tổ chức tín dụng cũng như công tác quản lý dòng tiền trong nền kinh tế.

Theo đại biểu, thời gian qua, lượng tiền và ngoại tệ luân chuyển trong nền kinh tế rất lớn, trong đó có dòng tiền chuyển từ Việt Nam ra nước ngoài. Vì vậy, pháp luật cần có quy định cụ thể, rõ ràng để kiểm soát, hạn chế đến mức thấp nhất các trường hợp chuyển ngoại tệ ra nước ngoài không đúng quy định.

Đại biểu Phạm Văn Hòa cho biết, người dân có thể chuyển tiền ra nước ngoài vì những mục đích chính đáng như chữa bệnh, cho con đi học hoặc thực hiện các giao dịch được Nhà nước cho phép. Tuy nhiên, một số đối tượng có thể lợi dụng những mục đích này để chuyển tiền ra nước ngoài trái quy định.

"Nếu không kiểm soát chặt chẽ, tình trạng này sẽ ảnh hưởng đến việc quản lý ngoại hối, giá trị đồng tiền Việt Nam và sự ổn định của thị trường tiền tệ", đại biểu nhận định.

Do đó, công tác phòng, chống rửa tiền cần đặc biệt chú trọng ngăn chặn các hành vi mua bán, chuyển đổi và vận chuyển tiền trái phép qua biên giới, dù bằng đường hàng không, đường biển hay đường bộ.

Theo đại biểu, mặc dù các lực lượng chức năng đã tăng cường kiểm soát, song trên thực tế vẫn còn những kẽ hở để các đối tượng lợi dụng.

Siết quản lý tài sản mã hóa để phòng, chống rửa tiền

Một nội dung khác được đại biểu Phạm Văn Hòa đặc biệt quan tâm đó là cần có quy định cụ thể, minh bạch về quản lý, giao dịch và kiểm soát dòng tiền nhằm phòng ngừa nguy cơ lợi dụng tài sản mã hóa để rửa tiền hoặc chuyển tiền bất hợp pháp.

"Luật Phòng, chống rửa tiền nên tập trung quy định những nguyên tắc, khung pháp lý và các nội dung cốt lõi nhất. Trên cơ sở đó, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần có các nghị định, thông tư hướng dẫn để quy định cụ thể những hành vi nào bị cấm, hành vi nào được phép và điều kiện thực hiện ra sao", đại biểu Phạm Văn Hòa nhấn mạnh.

Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm quản lý của các cấp chính quyền từ Trung ương đến địa phương; đặc biệt là trách nhiệm của Ngân hàng Nhà nước trong phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các cơ quan liên quan.

Theo đại biểu, chỉ khi có sự phối hợp đồng bộ, chặt chẽ giữa các cơ quan, công tác phòng, chống rửa tiền mới có thể đạt hiệu quả cao, góp phần bảo đảm an ninh tài chính, tiền tệ và ổn định kinh tế - xã hội.

Trong khi đó, đại biểu đoàn TP.HCM Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), cho rằng việc bổ sung dịch vụ tài sản mã hóa vào đối tượng báo cáo là rất cần thiết trong bối cảnh Việt Nam đang nằm trong danh sách xám của Lực lượng Đặc nhiệm tài chính quốc tế (FATF).

Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý, việc thực thi quy định này sẽ đặt ra nhiều thách thức cho các tổ chức tín dụng. Tài sản mã hóa có tính phi tập trung, xuyên biên giới và tốc độ giao dịch nhanh, trong khi các công nghệ mới liên tục xuất hiện, khiến việc nhận diện và kiểm soát rủi ro ngày càng phức tạp.

Theo đại biểu, ngành ngân hàng sẽ phải tăng cường đầu tư vào công nghệ, trí tuệ nhân tạo và các công cụ hỗ trợ kiểm soát dòng tiền, thay vì chỉ sử dụng phương thức quản lý truyền thống. Điều này cũng kéo theo chi phí tuân thủ quy định tăng lên.

Một thách thức khác là công nghệ, mô hình kinh doanh mới và các công nghệ tăng cường tính ẩn danh liên tục thay đổi. Vì vậy, cần cân bằng giữa yêu cầu kiểm soát chặt chẽ với trải nghiệm khách hàng; nếu quy trình quá nghiêm ngặt có thể kéo dài thời gian giao dịch.

Việc phối hợp, chia sẻ thông tin giữa các tổ chức tín dụng, cơ quan quản lý và đối tác quốc tế cũng được xác định là yêu cầu quan trọng do tài sản mã hóa có phạm vi hoạt động rộng.

Dù việc triển khai còn nhiều khó khăn, đại biểu cho rằng đây vẫn là yêu cầu cần thiết. Nếu thực hiện hiệu quả, Việt Nam có cơ hội ra khỏi danh sách xám, hỗ trợ nâng hạng thị trường và thu hút mạnh hơn dòng vốn đầu tư, nhất là vào thị trường tài sản số, tài sản mã hóa.