Thái Nguyên tăng cường kiểm soát trật tự xây dựng ngay từ khởi công

Theo sát công trình từ ngày đầu 

Những ngày đầu hè, dọc các tuyến đường mới mở tại Thái Nguyên, không khí xây dựng diễn ra sôi động. Từ khu tái định cư, nhà ở riêng lẻ đến các công trình dịch vụ, hạ tầng… máy móc, vật liệu liên tục được tập kết. Song song với tốc độ đô thị hóa nhanh là áp lực ngày càng lớn đối với công tác quản lý trật tự xây dựng.

Khác với trước đây, nhiều địa phương hiện không còn chờ công trình xây xong mới kiểm tra, xử lý. Việc quản lý được thực hiện ngay từ khi tiếp nhận thông báo khởi công, thậm chí theo sát từng giai đoạn thi công để kịp thời phát hiện vi phạm.

Trao đổi với PV Báo Xây dựng, ông Lâm Quốc Cường, quyền Trưởng phòng Kinh tế xã Đại Phúc cho biết, địa phương là một trong những khu vực đang đô thị hóa nhanh, nhu cầu xây dựng tăng mạnh nên công tác quản lý trật tự xây dựng luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm.

“Tốc độ đô thị hóa nhanh, khối lượng xây dựng lớn nên địa phương tăng cường phối hợp giữa lực lượng địa chính - xây dựng, công an, tổ dân phố và cán bộ đô thị để thường xuyên kiểm tra, nắm bắt địa bàn, kịp thời phát hiện và xử lý vi phạm”, ông Cường nói.

Ông Cường cho biết thêm, chỉ tính từ cuối năm 2025 đến hết 4 tháng đầu năm 2026, địa phương đã kiểm tra, thẩm định và cấp phép xây dựng cho 162 trường hợp gồm nhà ở riêng lẻ, công trình giao thông và nhà dịch vụ.

Không chỉ dừng ở khâu cấp phép, cán bộ chuyên môn còn được phân công phụ trách từng địa bàn, thường xuyên tuần tra, kiểm tra hiện trạng sử dụng đất, xây dựng, môi trường ngay từ khi khởi công.

Nhờ đó, địa phương đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn và yêu cầu khắc phục hiện trạng đối với hai trường hợp vi phạm đất đai, ba trường hợp vi phạm xây dựng; đồng thời tham mưu UBND xã ban hành 8 quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, xây dựng.

Điển hình là vụ việc xây dựng kè đá lấn chiếm hành lang sông Công gây dư luận tại địa phương gần đây nhất, qua theo dõi và phản ánh của người dân, chính quyền xã Đại Phúc đã chỉ đạo Phòng Kinh tế phối hợp với Công an xã và đại diện xóm Phúc Tiến kiểm tra thực địa, đo đạc hiện trạng khu vực công trình xây dựng hệ thống kè của gia đình bà Nguyễn Thị Hường, trú tại phường Phan Đình Phùng xây dựng lấn vào hành lang thoát lũ của sông Công. 

UBND xã Đại Phúc ban hành quyết định xử phạt 7,5 triệu đồng, yêu cầu tháo dỡ toàn bộ công trình vi phạm và khôi phục nguyên trạng lòng sông Công. Ngay sau đó, toàn bộ bờ kè vi phạm đã được tháo dỡ, mặt bằng được hoàn trả hiện trạng ban đầu.

Theo nhiều cán bộ cơ sở, việc kiểm tra ngay từ thời điểm khởi công giúp phát hiện vi phạm sớm, tránh tình trạng “việc đã rồi”, đồng thời giảm đáng kể khó khăn trong công tác cưỡng chế sau này.

Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên cho biết, điểm mới trong công tác quản lý trật tự xây dựng hiện nay là chuyển mạnh từ xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa ngay từ đầu. 

Các công trình sau khi tiếp nhận thông báo khởi công đều được yêu cầu theo dõi, kiểm tra xuyên suốt quá trình thi công nhằm kịp thời phát hiện sai phạm, hạn chế tình trạng xây dựng không phép, sai phép hoặc vi phạm quy hoạch. 

Theo lãnh đạo Sở Xây dựng, việc siết quản lý từ sớm không chỉ giúp giảm áp lực cưỡng chế, xử lý hậu quả mà còn nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân, góp phần xây dựng đô thị phát triển đồng bộ, bền vững.

Quản để giữ quy hoạch 

Xã Thành Công, nơi đang được định hướng phát triển thành đô thị loại II vào năm 2030, công tác quản lý trật tự xây dựng cũng đang được siết chặt song song với quá trình phát triển hạ tầng.

Dọc khu tái định cư xóm Bìa, nhiều công trình nhà ở, nhà nghỉ, nhà trọ đang bước vào giai đoạn hoàn thiện. Điều dễ nhận thấy là phần lớn chủ đầu tư đã chủ động hoàn thiện hồ sơ pháp lý trước khi xây dựng.

Ông Lê Công Phúc, chủ công trình nhà nghỉ 5 tầng tại khu tái định cư xóm Bìa cho biết, công trình được khởi công từ tháng 9/2025 và đang thi công đúng theo hồ sơ được phê duyệt.

“Từ đầu gia đình đã thuê thiết kế, hoàn thiện hồ sơ và liên hệ cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn thủ tục cấp phép xây dựng, phòng cháy chữa cháy. 

Ngay từ khi khởi công, cán bộ địa phương thường xuyên kiểm tra, nhắc nhở về ranh giới xây dựng, vệ sinh môi trường và an toàn công trình”, ông Phúc chia sẻ.

Vẫn theo ông Phúc, việc được giám sát ngay từ khi nhận thông báo khởi công giúp hạn chế sai sót trong quá trình thi công. “Mình làm để kinh doanh lâu dài nên xác định phải thực hiện đúng quy định pháp luật ngay từ đầu”, ông Phúc nói thêm.

Ông Trần Đoàn Cường, Trưởng phòng Kinh tế xã Thành Công cho biết, sau khi Quy hoạch chung tỉnh Thái Nguyên được phê duyệt, địa phương được định hướng phát triển thành đô thị loại II vào năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Theo quy định của Luật Xây dựng năm 2025, các công trình nhà ở riêng lẻ, công trình cấp IV dưới 7 tầng trên địa bàn thuộc diện phải cấp phép xây dựng để phục vụ công tác quản lý đô thị trong tương lai.

Hiện, xã Thành Công đang triển khai nhiều dự án trọng điểm như đường giao thông nông thôn, trường học với tổng vốn khoảng 70 tỷ đồng; đồng thời phối hợp giải phóng mặt bằng khu đô thị số 4 quy mô 377ha và dự án khu công nghiệp Tây Phổ Yên giai đoạn 1 rộng gần 500ha.

Do đó, quá trình triển khai các dự án lớn luôn đi kèm yêu cầu quản lý chặt quy hoạch, đất đai và trật tự xây dựng nhằm hạn chế phát sinh vi phạm.

Riêng trong 4 tháng đầu năm 2026, xã Thành Công đã kiểm tra, xử lý 11 trường hợp vi phạm liên quan đến đất đai, xây dựng, với tổng số tiền xử phạt hơn 200 triệu đồng.

“Địa bàn rộng, nhiều khu vực có đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nên nhận thức pháp luật chưa đồng đều. Tuy nhiên, các vi phạm đều được phát hiện và xử lý kịp thời để răn đe”, ông Cường nói.

Theo Phó chủ tịch UBND tỉnh Thái Nguyên, ông Nguyễn Linh, nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước trong hoạt động xây dựng, UBND tỉnh cũng vừa ban hành Quyết định số 23/2026/QĐ-UBND quy định về quản lý trật tự xây dựng trên địa bàn tỉnh.

Điểm đáng chú ý của quy định mới là tất cả các công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh, trừ công trình thuộc bí mật Nhà nước, đều phải được kiểm tra, giám sát thường xuyên từ khi tiếp nhận thông báo khởi công hoặc khởi công xây dựng đến khi hoàn thành, đưa vào sử dụng.

Quy định cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị. Trong đó, UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm trên địa bàn; đồng thời thực hiện cưỡng chế công trình vi phạm theo quy định.

Đối với các công trình được miễn giấy phép xây dựng, cơ quan quản lý vẫn phải kiểm tra điều kiện miễn phép, sự phù hợp với quy hoạch, thiết kế và các quy định liên quan.

Theo nhiều cán bộ quản lý xây dựng cơ sở, việc siết quản lý ngay từ khâu tiếp nhận thông báo khởi công không chỉ giúp hạn chế vi phạm mà còn tạo chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của người dân và chủ đầu tư.

Từ tư duy “xây trước, hoàn thiện thủ tục sau”, nhiều người dân nay đã chủ động tìm hiểu quy hoạch, hoàn thiện hồ sơ pháp lý trước khi xây dựng. Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong quá trình xây dựng đô thị văn minh, hiện đại tại Thái Nguyên.