Thay đổi điều kiện thi thuyền, máy trưởng: Nâng chuẩn trình độ, giảm thời gian tập sự

Thuyền trưởng hạng nhất dự kiến phải có bằng trung cấp chuyên ngành

Bộ Xây dựng đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về thi, cấp, cấp lại và chuyển đổi giấy chứng nhận khả năng chuyên môn (GCNKNCM), chứng chỉ chuyên môn của thuyền viên, người lái phương tiện thủy nội địa. Thông tư này sẽ thay thế Thông tư số 40/2019 và các thông tư sửa đổi, bổ sung gồm Thông tư số 35/2020, 38/2023, 60/2024 và 09/2025.

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là điều chỉnh điều kiện dự thi để được cấp GCNKNCM thuyền trưởng, máy trưởng theo hướng nâng yêu cầu về trình độ chuyên môn, đồng thời rút ngắn thời gian tập sự đối với người được đào tạo chính quy.

Theo dự thảo, để dự thi cấp GCNKNCM thuyền trưởng hạng nhất, thí sinh phải có bằng trung cấp trở lên chuyên ngành điều khiển tàu biển hoặc điều khiển phương tiện thủy nội địa; có GCNKNCM thuyền trưởng hạng nhì; đồng thời đã đảm nhiệm chức danh thuyền trưởng hạng nhì hoặc thuyền phó trên loại phương tiện tương ứng với chức danh thuyền trưởng hạng nhất từ đủ 24 tháng trở lên.

So với quy định hiện hành, điều kiện này được siết chặt hơn khi trước đây chỉ yêu cầu người dự thi có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông hoặc tương đương trở lên.

Theo cơ quan soạn thảo, việc quy định cụ thể trình độ chuyên môn chuyên ngành nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh kích thước, trọng tải và công suất của phương tiện thủy nội địa ngày càng tăng.

Bên cạnh việc nâng điều kiện về trình độ, dự thảo cũng đề xuất rút ngắn thời gian tập sự nhằm phù hợp với thực tế và tận dụng nguồn nhân lực được đào tạo chính quy.

Cụ thể, người có bằng cao đẳng trở lên chuyên ngành điều khiển phương tiện thủy nội địa hoặc điều khiển tàu biển chỉ cần hoàn thành 12 tháng tập sự theo chức danh thuyền trưởng hạng nhì để được dự thi cấp GCNKNCM thuyền trưởng hạng nhất, thay vì 18 tháng như hiện nay. Đối tượng này cũng không phải tham gia chương trình đào tạo tương ứng.

Đối với GCNKNCM máy trưởng hạng nhất, dự thảo quy định thí sinh phải có bằng trung cấp trở lên chuyên ngành khai thác, vận hành hoặc sửa chữa máy tàu biển, máy tàu thủy; có GCNKNCM máy trưởng hạng nhì; đồng thời đã đảm nhiệm chức danh máy trưởng hạng nhì hoặc máy phó trên loại phương tiện tương ứng từ đủ 18 tháng trở lên.

Đối với GCNKNCM thuyền trưởng, máy trưởng hạng ba, dự thảo lại đề xuất nới lỏng điều kiện theo hướng giảm thời gian đảm nhiệm chức danh.

Theo đó, người dự thi phải từ đủ 18 tuổi, có chứng chỉ thủy thủ hoặc chứng chỉ lái phương tiện (đối với thuyền trưởng), hoặc chứng chỉ thợ máy (đối với máy trưởng), và có thời gian đảm nhiệm chức danh tương ứng từ đủ 9 tháng trở lên.

Người đã có chứng chỉ sơ cấp sẽ không phải học chương trình đào tạo tương ứng. Trường hợp đã có chứng chỉ tương ứng đạt bậc 3 thì không phải hoàn thành thời gian tập sự.

Cơ quan soạn thảo cho biết việc giảm điều kiện đối với hạng ba xuất phát từ thực tế phương tiện hạng này có trọng tải, công suất nhỏ, chủ yếu phục vụ nhu cầu dân sinh. Quy định mới sẽ giúp người lao động sớm có GCNKNCM để hành nghề, đồng thời đẩy nhanh mục tiêu phủ kín giấy chứng nhận, chứng chỉ chuyên môn đối với lực lượng vận hành các phương tiện phục vụ dân sinh.

Siết điều kiện thi thuyền trưởng, máy trưởng hạng nhất, nâng chuẩn thuyền viên ven biển

Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất nâng cao yêu cầu về năng lực chuyên môn đối với thuyền viên điều khiển phương tiện đi ven biển.

Theo đó, để được dự thi cấp chứng chỉ điều khiển phương tiện đi ven biển, thí sinh phải có chứng chỉ sơ cấp bậc 3 trở lên thuộc một trong các chuyên ngành điều khiển tàu biển hoặc điều khiển phương tiện thủy nội địa; có GCNKNCM thuyền trưởng hạng ba trở lên; đồng thời đã đảm nhiệm chức danh thuyền trưởng tương ứng từ đủ 6 tháng trở lên.

Bên cạnh đó, dự thảo quy định người từ đủ 15 tuổi trở lên mới được dự thi để cấp Chứng chỉ huấn luyện an toàn cơ bản và Giấy chứng nhận học tập pháp luật về giao thông đường thủy nội địa.

Một điểm mới khác là dự thảo chỉ giao Sở Xây dựng thực hiện việc cấp GCNKNCM và chứng chỉ chuyên môn đặc biệt điều khiển phương tiện đi ven biển. Theo cơ quan soạn thảo, quy định này nhằm tăng cường kiểm soát, đồng thời nâng cao chất lượng đầu ra đối với học viên được cấp chứng chỉ chuyên môn điều khiển phương tiện đi ven biển.