Thêm “lá chắn” bảo vệ người đi máy bay

Những bước đi này không chỉ siết chặt kỷ cương quản lý mà còn tạo thêm "lá chắn" pháp lý vững chắc, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của hàng triệu hành khách.

Minh bạch thông tin - yêu cầu bắt buộc

Vừa bay từ TP.HCM ra Hà Nội những ngày cao điểm tết Nguyên đán vừa qua, anh Nguyễn Gia Bảo (quê Gia Lai) cho biết, chuyến bay của anh bị chậm so với giờ dự kiến do lượng hành khách tăng đột biến tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. 

Tuy nhiên, điều khiến anh không quá bức xúc là việc hãng liên tục cập nhật thông tin, thông báo rõ nguyên nhân và thời gian dự kiến khởi hành mới.

"Vào dịp cao điểm, chậm chuyến là điều khó tránh, nhất là khi an toàn luôn được đặt lên hàng đầu. Điều quan trọng là hành khách được thông tin đầy đủ, kịp thời để chủ động sắp xếp công việc", anh Bảo chia sẻ.

Thực tế, chậm, hủy chuyến hay thay đổi lịch bay là những tình huống không hiếm gặp, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm lễ, Tết hoặc khi thời tiết xấu. 

Tuy nhiên, việc xử lý thế nào, trách nhiệm ra sao và quyền lợi hành khách được bảo đảm đến mức nào luôn là vấn đề được xã hội quan tâm.

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 đã dành nhiều quy định cụ thể về nội dung này. Theo đó, người vận chuyển có nghĩa vụ cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho hành khách; thực hiện đầy đủ trách nhiệm chăm sóc khi chuyến bay bị chậm, bị hủy; hoàn vé hoặc bố trí hành trình thay thế phù hợp; đồng thời thực hiện bồi thường ứng trước không hoàn lại trong trường hợp lỗi thuộc về hãng.

Đáng chú ý, luật mới lần đầu tiên quy định rõ trách nhiệm của hãng hàng không trong việc công bố công khai tiêu chuẩn dịch vụ vận tải hàng không thương mại và chịu trách nhiệm về tính chính xác của các thông tin đã công bố. 

Đây được xem là bước tiến quan trọng trong tăng cường tính minh bạch, giúp hành khách có cơ sở đối chiếu và bảo vệ quyền lợi của mình khi phát sinh tranh chấp.

Tiệm cận thông lệ quốc tế

Ở góc độ quản lý Nhà nước, ông Bùi Minh Đăng, Trưởng phòng Vận tải hàng không thuộc Cục Hàng không Việt Nam, cho biết luật mới tiếp tục khẳng định quan điểm phát triển ngành hàng không gắn liền với bảo vệ ngày càng tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của hành khách.

Theo ông Đăng, các quy định về vận chuyển hàng không và nghĩa vụ của người vận chuyển đã được rà soát, bổ sung theo hướng cụ thể, minh bạch và tiệm cận thông lệ quốc tế. Điều này không chỉ hạn chế tranh chấp, mà còn tăng niềm tin của hành khách.

"Nhà chức trách hàng không sẽ tăng cường giám sát việc công bố và thực hiện tiêu chuẩn dịch vụ của các hãng, bảo đảm thông tin đến với hành khách là trung thực, đầy đủ, phù hợp với thực tế khai thác", ông Đăng nhấn mạnh.

Cũng theo đại diện cơ quan quản lý, việc nâng cao trách nhiệm của người vận chuyển không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là động lực để doanh nghiệp đổi mới quản trị, đầu tư công nghệ, tối ưu quy trình khai thác.

Đại diện Vietnam Airlines cho biết, ngay từ quá trình xây dựng luật, hãng đã chủ động tham gia đóng góp ý kiến, đồng thời sớm triển khai kế hoạch rà soát, chuẩn bị để bảo đảm thi hành đồng bộ, hiệu quả khi luật chính thức có hiệu lực.

Cụ thể, hãng đang rà soát toàn bộ quy trình nội bộ liên quan đến khai thác bay, dịch vụ hành khách, bán vé, bồi thường, chăm sóc khách hàng… để cập nhật, điều chỉnh phù hợp với quy định mới. 

Cùng đó, công tác đào tạo, tập huấn cho cán bộ, người lao động được triển khai nhằm thống nhất nhận thức và bảo đảm tuân thủ đúng quy định trong quá trình thực hiện.

Tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh

Theo các doanh nghiệp, luật mới với các quy định rõ ràng hơn về quyền và nghĩa vụ của các bên sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuẩn hóa hoạt động khai thác và tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh. 

Đây cũng là cơ sở pháp lý ổn định để doanh nghiệp chủ động xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, đầu tư đội tàu bay, mở rộng mạng đường bay và nâng cao chất lượng dịch vụ theo chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, một số nội dung chi tiết vẫn cần chờ các nghị định, thông tư hướng dẫn để có cơ sở áp dụng thống nhất, đặc biệt là các quy định liên quan đến giá dịch vụ vận chuyển hàng không và cơ chế điều hành thị trường.

Để bảo đảm việc triển khai thi hành luật kịp thời, đồng bộ, hiệu lực và hiệu quả, Bộ Xây dựng đã ban hành kế hoạch triển khai Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025.

Theo đó, Cục Hàng không Việt Nam được giao phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan soạn thảo các nghị định về nhà chức trách hàng không và quản lý an toàn; tàu bay và khai thác tàu bay; hoạt động bay; cảng hàng không, bãi cất hạ cánh; vận tải hàng không. Đồng thời, xây dựng Thông tư ban hành Chương trình an toàn hàng không dân dụng Việt Nam.

Thời hạn trình Chính phủ các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật dự kiến trong tháng 4/2026. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm các quy định của luật sớm đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả trên thực tế.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh ngành hàng không đang phục hồi sau giai đoạn khó khăn, việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý được xem là điều kiện tiên quyết để bảo đảm phát triển bền vững.

Luật Hàng không dân dụng Việt Nam 2025 không chỉ đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm của doanh nghiệp, mà còn tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định, tiệm cận thông lệ quốc tế.