Thiếu hàng triệu m³ vật liệu, nhiều cao tốc phía Bắc đứng trước nguy cơ chậm tiến độ

Vật liệu vướng, mặt bằng chưa xử lý dứt điểm

Báo cáo lãnh đạo Chính phủ tình hình thực hiện các dự án đường bộ cao tốc khu vực phía Bắc, một trong những nội dung đáng chú ý được Bộ Xây dựng đưa ra chính là khó khăn trong tìm kiếm nguồn vật liệu thi công.

Theo Bộ Xây dựng, tính đến nay, một số dự án có kế hoạch hoàn thành sau năm 2026 còn gặp vướng mắc trong việc xác định nguồn vật liệu xây dựng như: cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên còn thiếu hơn 9 triệu m3 cát đắp; Dự án thành phần 3 thuộc dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội còn thiếu khoảng hơn 4,3 triệu m3 đất đắp và khoảng gần 4 triệu m3 cát đắp; dự án Chợ Mới - Bắc Kạn gặp khó khăn về nguồn vật liệu đá xây dựng.

Tháo gỡ khó khăn, các đơn vị đang tiếp tục rà soát, tìm kiếm thêm các nguồn cung cấp vật liệu, đề xuất giải pháp để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, giải quyết.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026, nguồn cung cấp vật liệu xây dựng đã cơ bản được xác định, đáp ứng nhu cầu.

Liên quan đến công tác GPMB, Bộ Xây dựng cho biết, mặt bằng phục vụ thi công các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026 đã được bàn giao để nhà thầu triển khai đồng loạt trên toàn tuyến nhưng chưa hoàn thành toàn bộ.

Một số tồn tại trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại các dự án đến nay vẫn chưa được giải quyết triệt để, dứt điểm. Trong đó, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn còn vướng 1 hộ dân trong phạm vi thi công cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, còn vướng 8 hộ dân và 5 vị trí hạ tầng kỹ thuật chưa di dời trên phạm vi triển khai cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng; Trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang còn khoảng 200m thuộc 8,1km bổ sung chưa GPMB; Trên phạm vi thi công đường Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội còn một số công trình hạ tầng kỹ thuật chưa di dời.

Đối với các dự án hoàn thành sau năm 2026, công tác GPMB đang tiếp tục được đẩy nhanh. Tuy vậy, một số dự án còn gặp vướng mắc, tiến độ GPMB bị chậm so với kế hoạch.

Đơn cử như dự án Hòa Bình - Mộc Châu đoạn qua tỉnh Sơn La gặp khó khăn, vướng mắc do phạm vi GPMB lớn, địa hình phức tạp, phong tục tập quán các dân tộc đa dạng, khác biệt, một số cán bộ, viên chức chưa nhiều kinh nghiệm thực hiện các trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Nỗ lực triển khai mới hoàn thành đúng tiến độ

Đánh giá về tiến độ triển khai, theo Bộ Xây dựng, hiện tại, nhiều dự án dự kiến hoàn thành năm 2026 còn đang đối diện khối lượng công việc rất lớn, cần rất nhiều nỗ lực mới bảo đảm về đích đúng kế hoạch.

Cụ thể là dự án Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua tỉnh Ninh Bình (đầu tư công, sản lượng đạt 42%); Dự án thành phần 2.3 xây dựng đường song hành trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh thuộc Dự án Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội (sản lượng đạt gần 49%); Dự án Đồng Đăng - Trà Lĩnh giai đoạn 1 (sản lượng đạt 77%); Dự án Hữu Nghị - Chi Lăng (sản lượng đạt 75%); Dự án Tuyên Quang - Hà Giang (đoạn qua Tuyên Quang sản lượng đạt 72%, đoạn qua Hà Giang cũ sản lượng đạt 74%).

Các có kế hoạch hoàn thành sau năm 2026 cũng cần đẩy mạnh tiến độ thực hiện mới có thể hoàn thành theo kế hoạch yêu cầu.

Cụ thể, dự án Hòa Bình - Mộc Châu đoạn qua tỉnh Sơn La khởi công từ ngày 18/5/2025, sản lượng mới đạt khoảng 13%, chưa đáp ứng kế hoạch. Nguyên nhân do công tác GPMB còn chậm, các nhà thầu triển khai huy động và tổ chức thi công chưa đáp ứng tiến độ yêu cầu.

Dự án Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua địa phận tỉnh Ninh Bình và Hưng Yên theo phương thức PPP đã khởi công từ ngày 12/5/2025, sản lượng mới đạt khoảng 14%, tập trung chủ yếu ở các cầu lớn. Trong khi hạng mục quyết định tiến độ là công tác đắp nền và xử lý đất yếu đang triển khai rất chậm do khan hiếm nguồn vật liệu xây dựng (cát đắp).

Dự án thành phần 3 - Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội khởi công từ ngày 6/9/2025, kế hoạch hoàn thành năm 2027 nhưng sản lượng mới đạt khoảng 12,5%, nguy cơ không đảm bảo kế hoạch.

Dự án Chợ Mới - Bắc Kạn đã khởi công từ ngày 15/3/2025. Kế hoạch dự kiến hoàn thành phần nền đường và các công trình cầu, cống thoát nước trong năm 2026; hoàn thiện các hạng mục còn lại (mặt đường, ATGT...) và đưa vào khai thác trong năm 2027.

Đẩy nhanh cấp phép, nâng công suất mỏ, điều chỉnh kế hoạch thi công phù hợp với thực tế

Căn cứ tình hình thực tiễn, nhằm sớm đưa các dự án vào khai thác, Bộ Xây dựng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có công điện đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Lạng Sơn, Sơn La, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên chỉ đạo giải quyết dứt điểm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật, bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu để thi công theo kế hoạch.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thái Nguyên, Phú Thọ, Hưng Yên, Bắc Ninh, Ninh Bình chỉ đạo các cơ quan tham mưu khẩn trương rà soát, quy hoạch, đẩy nhanh thủ tục cấp phép, gia hạn, nâng công suất các mỏ, bảo đảm nguồn cung vật liệu xây dựng phục vụ cho các dự án, đặc biệt là: dự án thành phần 3 thuộc dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội, cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn, cao tốc Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua địa phận tỉnh Ninh Bình, Hưng Yên.

Các địa phương đồng thời tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát, chấn chỉnh việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu xây dựng; kịp thời công bố giá vật liệu và chỉ số giá xây dựng, kiểm soát mặt bằng giá theo quy định.

Đẩy nhanh tiến độ thi công, Bộ Xây dựng cũng kiến nghị lãnh đạo Chính phủ có ý kiến đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ quản đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành năm 2026 và các dự án đã khởi công từ năm 2025 nhưng tiến độ thi công chưa đáp ứng yêu cầu chỉ đạo chủ đầu tư, các đơn vị liên quan chủ động rà soát, điều chỉnh kế hoạch thi công các hạng mục phù hợp thực tế hiện trường; huy động nguồn lực, đẩy mạnh thi công để hoàn thành các dự án đúng kế hoạch.

Công tác tổ chức thi công cần khoa học, hiệu quả, bảo đảm chất lượng, tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn trong cả vòng đời dự án, không vì tiến độ mà bỏ qua các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật ảnh hưởng tới chất lượng công trình.

Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố là cơ quan chủ quản cũng cần chỉ đạo các chủ đầu tư, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự địa phương và các đơn vị thi công tăng cường, chủ động ứng phó với mưa lớn, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất; chủ động rà soát kế hoạch phòng, chống thiên tai, cứu hộ, cứu nạn, bảo vệ thiết bị, vật tư, lán trại trong mùa mưa lũ; không dựng lán trại, bãi đúc cấu kiện và lưu trú tại các khu vực có nguy cơ sạt lở đất, lũ quét, ngập lụt; xây dựng đầy đủ hệ thống thoát nước đồng thời với quá trình thi công nền đường, bảo đảm an toàn cho người, thiết bị, vật tư, công trình và hạng mục đã thi công.